Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılı Hanehalkı Bütçe Araştırması sonuçlarını kamuoyuyla paylaştı. Araştırmaya göre, vatandaşların bütçesinde en büyük payı yüzde 29,3 ile konut ve kira harcamaları oluşturdu. Bu oran, hanelerin neredeyse üçte birinin gelirini barınma ihtiyacına ayırdığını gösteriyor.
Konut ve Kira İlk Sırada, Ulaştırma ve Gıda Takip Ediyor
Tüketim harcamaları içinde konut ve kirayı yüzde 20,5 ile ulaştırma harcamaları izlerken, gıda ve alkolsüz içecekler yüzde 17,3 ile üçüncü sırada yer aldı. Bu üç kalem, toplam harcamaların yaklaşık üçte ikisini oluşturdu.
En Az Harcama Sigorta, Eğitim ve Sağlıkta
Araştırma sonuçlarına göre, toplam tüketim harcamaları içinde en düşük paya sahip kalemler sırasıyla sigorta ve finansal hizmetler (yüzde 0,8), eğitim hizmetleri (yüzde 1,8) ve sağlık harcamaları (yüzde 2,2) oldu. Bu durum, eğitim ve sağlık gibi temel alanlara ayrılan kaynağın sınırlı kaldığını ortaya koyuyor.
Gelir Arttıkça Ulaştırma Harcamaları Yükseliyor
Gelir gruplarına göre yapılan değerlendirmede, yüksek gelirli hanelerin ulaştırma harcamalarına ayırdığı payın düşük gelirli hanelere kıyasla yaklaşık üç kat daha fazla olduğu görüldü. En yüksek gelir grubundaki haneler ulaştırmaya yüzde 25, konut ve kiraya yüzde 25,7, gıda ve alkolsüz içeceklere ise yüzde 12,4 oranında bütçe ayırdı. En düşük gelir grubundaki hanelerde ise konut ve kira yüzde 38,7, gıda ve alkolsüz içecekler yüzde 29,2, ulaştırma ise yüzde 8,6 seviyesinde gerçekleşti.
Gelir Kaynağı Harcama Tercihlerini Etkiliyor
Araştırma, hanelerin temel gelir kaynağına göre harcama alışkanlıklarının da değiştiğini ortaya koydu. Maaş, ücret ve yevmiye geliriyle geçinen haneler; konut ve kiraya yüzde 26,4, gıda ve alkolsüz içeceklere yüzde 16, ulaştırmaya ise yüzde 21,9 pay ayırdı. Müteşebbis geliri elde eden hanelerde ise ulaştırma harcamalarının daha yüksek olduğu görüldü. Bu grupta konut ve kira yüzde 25,5, gıda ve alkolsüz içecekler yüzde 17, ulaştırma harcamaları ise yüzde 25,9 olarak kaydedildi.
Tek Kişilik Hanelerde Kira Yükü Daha Ağır
Hane büyüklüğüne göre yapılan incelemede, tek kişilik hanelerin konut ve kira harcamalarına kalabalık ailelere göre çok daha fazla pay ayırdığı belirlendi. Tek kişilik hanelerde konut ve kira harcamaları yüzde 41, ulaştırma yüzde 14,4, gıda ve alkolsüz içecek harcamaları ise yüzde 14,3 seviyesinde gerçekleşti. Altı ve daha fazla kişinin yaşadığı hanelerde ise gıda ve alkolsüz içecekler yüzde 23,7, konut ve kira yüzde 24,4, ulaştırma yüzde 18,1 pay aldı.
En Fazla İsraf Edilen Gıda: Taze Meyve ve Sebze
Araştırmada gıda israfına ilişkin veriler de dikkat çekti. Hanehalkları tarafından en fazla israf edilen gıda grubunun yüzde 39,7 ile taze meyve ve sebzeler olduğu tespit edildi. Taze meyve ve sebzeleri yüzde 32,5 ile ekmek, yüzde 15,1 ile süt ve süt ürünleri izledi.
