Hürmüz Boğazı'nda Kritik Gelişmeler: Üç Gemi Saldırıya Uğradı
ABD ve İsrail'in İran'a yönelik başlattığı askeri operasyonların 12. gününde, dünyanın en stratejik enerji geçitlerinden biri olan Hürmüz Boğazı çevresindeki gerilim hızla tırmanıyor. Sadece son 24 saat içinde, bölgede seyir halinde olan üç ayrı ticari geminin "kimliği belirsiz" mühimmatlarla hedef alınması, küresel enerji güvenliği konusunda ciddi alarm zillerinin çalmasına neden oldu. Bu saldırılar, ABD ile İran arasında giderek sertleşen askeri gerilimin gölgesinde gerçekleşirken, ABD donanmasının bölgedeki yardım taleplerini "saldırı riskinin yüksek olması" gerekçesiyle reddettiği bildirildi. Dünya enerji hatlarının kalbi konumundaki bu kritik su yolunun mayınlanma tehdidi altında olması, uluslararası arenada büyük bir tedirginlik yarattı.
Arka Arkaya Gelen Saldırılar ve Detayları
İlk saldırı, Umman sularında meydana geldi. Tayland bayraklı dökme yük gemisi Mayuree Naree, yerel saatle 04.35 civarında, Umman'ın yaklaşık 11 deniz mili kuzeyinde bilinmeyen bir patlayıcı cisimle vuruldu. İngiltere Deniz Ticaret Operasyonları (UKMTO) tarafından yapılan açıklamaya göre, saldırının ardından gemide yangın çıktı ve mürettebat gemiyi tahliye etmek zorunda kaldı.
Kısa bir süre sonra ikinci saldırı haberi geldi. Japonya bayraklı konteyner gemisi One Majesty, Birleşik Arap Emirlikleri'nin Ras Al Khaimah emirliğinin yaklaşık 25 deniz mili kuzeybatısında, benzer şekilde kimliği belirsiz bir mühimmatla hedef alındı. Saldırıda gemide hafif hasar oluştu, ancak deniz güvenliği kaynakları mürettebatın güvende olduğunu ve geminin güvenli bir demirleme noktasına ilerlediğini duyurdu.
Üçüncü olayda ise Marshall Adaları bayraklı dökme yük gemisi Star Gwyneth Dubai'nin yaklaşık 50 mil kuzeybatısında saldırıya uğradı. Deniz risk yönetimi şirketi Vanguard'ın açıklamalarına göre, saldırı geminin gövdesinde hasara yol açtı, fakat mürettebatın sağlık durumunun iyi olduğu belirtildi.
ABD'nin Mayın Gemileri Operasyonu ve İran'dan Sert Tepki
Saldırıların hemen öncesinde, ABD güçlerinin Hürmüz Boğazı yakınlarında İran'a ait 16 mayın döşeme gemisini imha ettiği açıklandı. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), sosyal medya üzerinden paylaştığı görüntülerle İran'a ait bazı deniz araçlarının vurulduğunu doğruladı. Operasyonun, İran'ın boğaza mayın yerleştirebileceği yönündeki istihbarat bilgileri üzerine gerçekleştirildiği ifade edildi.
Bu gelişmelerin ardından İran Genelkurmay Başkanlığı Sözcüsü Tuğgeneral Ebulfazl Şikarçi sert bir açıklama yaptı: "Eğer limanlarımıza karşı en küçük bir tehdit dahi olursa, Fars (Basra) Körfezi’nde hiçbir liman ve iskele güvenli olmayacak ve bölgedeki tüm liman ve ekonomik alanlar meşru hedefimiz haline gelecek."
İran ordusu da yaptığı bir başka açıklamada, Tahran'ın 'karşılıklı saldırılar' politikasının sona erdiğini ve bundan böyle 'sürekli saldırılar' gerçekleştireceğini duyurdu. Ordu sözcüsü İbrahim Zülfikari, "ABD petrol fiyatlarını kontrol edemeyecek. ABD'ye, Siyonistlere ve ortaklarına tek bir litre petrol bile ulaşmasına izin vermeyeceğiz. Onlara bağlı herhangi bir gemi veya tanker meşru bir hedef olacak" ifadelerini kullandı. Zülfikari ayrıca, "Petrol varilinin 200 dolara çıkmasına hazırlıklı olun, çünkü petrol fiyatı sizin istikrarsızlaştırdığınız bölgesel güvenliğe bağlıdır" diyerek küresel piyasalara sert bir uyarıda bulundu.
ABD Donanmasından Eskort Taleplerine Ret ve Ekonomik Etkiler
İngiliz haber ajansı Reuters'ın elde ettiği bilgilere göre, ABD Donanması, İran'a karşı başlatılan savaşın başlangıcından bu yana Hürmüz Boğazı'ndan geçiş yapmak isteyen gemilere askeri eskort sağlanması yönündeki denizcilik sektöründen gelen neredeyse günlük talepleri reddediyor. Konuya yakın kaynaklar, donanmanın şu aşamada saldırı riskinin çok yüksek olduğunu belirterek bu talepleri geri çevirdiğini aktardı. Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt ise, "Başkan Donald Trump'ın talimatı üzerine ABD ordusu Hürmüz Boğazı'nı açık tutmak için ilave seçenekler hazırlıyor" açıklamasını yaptı.
İran'a yönelik saldırıların sürmesi halinde enerji piyasalarında yeni bir fiyat dalgası bekleniyor. Washington Post gazetesinin haberine göre, ABD'de şu anda galon başına 4,78 dolar seviyesinde bulunan dizel fiyatlarının, Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin ardından görülen 5,82 dolarlık tarihi zirveyi yeniden test edebileceği öngörülüyor. Uzmanlara göre, savaşın ekonomik etkileri yalnızca enerjiyle sınırlı kalmayacak; çatışmaların devam etmesi durumunda ABD'de enflasyonun ilkbaharın sonlarına doğru yüzde 3,5 seviyesine kadar yükselmesi mümkün görünüyor.
Gıda Güvenliği Krizi Uyarısı ve Savaşın Seyri
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in uluslararası ekonomik iş birliğinden sorumlu özel temsilcisi Kiril Dmitriyev, Orta Doğu'daki gelişmeler nedeniyle gübre krizinin ortaya çıktığını belirterek, "Sırada gıda güvenliği krizi var" dedi. Hürmüz Boğazı'nın küresel gübre ticaretindeki kritik rolüne dikkat çeken Dmitriyev, "Bir hafta önce tahmin edildiği gibi şimdi gübre krizi ortaya çıkıyor. Gıda güvenliği krizi de bunu takip edecek" ifadelerini kullandı. Dmitriyev ayrıca, Avrupa'nın tarihinin en büyük enerji kriziyle yüzleşeceğini öne sürerek, bunun Avrupa Birliği Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'in enerjideki stratejik hatalarından kaynaklanacağını iddia etti.
ABD Başkanı Trump ise Amerikan basınından Axios'a yaptığı açıklamada, "İran savaşı yakında bitecek. Ben ne zaman istersem o zaman bitecek" dedi. Trump, İran'da pratik olarak vurulabilecek hedeflerin kalmadığını savunurken, daha sonraki açıklamasında "İran’ı daha önce tarihte hiçbir ülkeyi olmadığı kadar sert şekilde vurduk ancak henüz bitirmedik" ifadelerini kullanarak çelişkili mesajlar verdi. Beyaz Saray Sözcüsü Leavitt de, İran'ın ABD'ye hiçbir şekilde tehdit oluşturmadığından emin olmak istediklerini ve operasyonların ancak İran'ın koşulsuz teslimiyet noktasına geldiğine karar verildiğinde sona ereceğini belirtti.
