Türkiye Yeşilay Cemiyeti Akademi Direktörü Hakan Çetin, TBMM Suça Sürüklenen Çocuklar Komisyonu'nda yaptığı sunumda, bağımlılık ve suça ilişkin kritik yaş aralıklarını kamuoyu ile paylaştı. Çetin, bağımlılık ve suçun birbirini tetikleyen sonuçlar olduğunu vurgulayarak, özellikle 14-24 yaş aralığının yüksek risk taşıdığını belirtti.
Ergen Beyni Neden Daha Risk Altında?
Hakan Çetin, sunumunda bu yaş grubunun riskli olmasının ardındaki bilimsel gerçeklere dikkat çekti. Literatürün, 14-24 yaşlarının hem bağımlılık hem de suç konularında en hassas dönem olduğunu gösterdiğini ifade etti. Bu durumun temel nedeni, beynin karar verme, düşünme ve yürütücü işlevlerinden sorumlu bölgesinin henüz tam gelişmemiş olması. Aynı zamanda, duygusal tepkileri kontrol eden limbik sistemin ise aşırı aktif çalıştığı bir evrede olunmasıdır.
Bu nedenle ergenlerin duygu durumlarında hızlı değişimler yaşanabiliyor. Çetin, "Yürütücü biliş işlevleri ve 'Dur' deme mekanizmaları iyi çalışmadığı, limbik sistem ise çok aktif olduğu için çocuklar hem suça hem de bağımlılığa meyilli olabiliyor" dedi.
Kumar Bağımlılığı ve 'Ganimet Kutusu' Tuzağı
Son dönemde artan yasa dışı bahis operasyonlarına da değinen Çetin, kumar bağımlılığı için 25-35 yaş aralığının da kritik olduğunu söyledi. Yapılan araştırmalara göre, bu yaşlarda ekonomik özgürlüğün kazanılmasıyla kumar bağımlılığında ciddi bir artış gözlemleniyor.
Ancak ilk deneyimler çok daha erken yaşlarda başlıyor. Çetin, "İlk deneyimlerin 10 yaş ila 19 yaş arasında gerçekleştiğini görüyoruz. Oyunlar ve kumar arasında bir geçirgenlik olduğunu literatür ortaya koyuyor" ifadelerini kullandı.
Özellikle dijital oyunların içine gizlenen kumar öğelerine dikkat çeken Çetin, şu uyarıyı yaptı: "'Loot box' dediğimiz, Türkçe'ye 'ganimet kutusu' diye çevrilen çeşitli kumar öğelerinin, oyunların içerisinde olduğunu biliyoruz. İnternet bağımlılığı ve kumar oynayanlarda suça karışma, dolandırıcılık, zimmet, kredi borçları gibi suç unsurlarının daha fazla olduğunu gösteren araştırmalar mevcut."
Madde Kullanımı ve Suç İlişkisi
Hakan Çetin, aile içi şiddet olaylarının yaklaşık yüzde 40'ında madde kullanımının etkili olduğunu vurguladı. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre, gençlerin şiddete sürüklenmesinde erken yaşta alkol, tütün ve uyuşturucu kullanımı önemli bir risk faktörü oluşturuyor.
Dünyada en çok kullanılan maddenin alkol olduğunu, Türkiye'de ise tütünün alkolden daha yaygın kullanıldığını belirtti. Yasadışı maddeler söz konusu olduğunda ise dünyada ve Türkiye'de en çok kullanılan maddenin esrar olduğunu aktardı.
Çetin, TÜİK'in 202 bin suça sürüklenme olayını kapsayan verilerine de değinerek, bu olayların yüzde 8.2'sinin uyuşturucu veya uyarıcı maddenin satışı ya da alınmasıyla ilişkili olduğunu sözlerine ekledi.
