ABD-İran Krizi Tüm Şiddetiyle Devam Ediyor
Dünya, 28 Şubat sabahına ABD Başkanı Donald Trump'ın İsrail ile birlikte İran'a düzenlediği büyük çaplı operasyonla uyandı. "Epic Fury" (Destansı Öfke) adı verilen ABD operasyonu ve İsrail'in "Lion’s Roar" (Aslanın Kükreyişi) adlı harekâtı, bölgedeki gerilimi zirveye taşıdı. Üç gündür süren karşılıklı saldırılarda yüzlerce kişi hayatını kaybederken, İran Körfez ülkelerindeki ABD üslerini hedef almaya başladı.
Trump İran'dan Ne İstiyor?
ABD Başkanı Trump, sosyal medyadan yaptığı açıklamada İran'ı "bitmek bilmeyen bir kan dökme kampanyası" yürütmekle suçladı. Trump'ın İran'dan temel talepleri şunlar:
- Nükleer programından tamamen vazgeçmesi
- Uzun menzilli füze geliştirme çalışmalarını durdurması
- Bölgedeki ABD çıkarlarına yönelik tehditleri sonlandırması
Trump ayrıca 1979'daki Tahran Büyükelçiliği baskını ve 1983'teki Beyrut kışlası saldırısını hatırlatarak, İran'ın tarihsel eylemlerine atıfta bulundu.
Kongre Onayı Tartışması
ABD Anayasası'nın I. Maddesi'ne göre savaş ilan etme yetkisi Kongre'ye ait olsa da, başkana askeri harekâta girişme konusunda geniş yetkiler tanınıyor. Bu gri alan Washington'da yoğun tartışmalara yol açtı.
Cumhuriyetçi Temsilciler Meclisi Başkanı Mike Johnson, Trump yönetiminin saldırılar öncesinde Kongre liderlerinden oluşan iki partili "Sekizler Çetesi"ni bilgilendirdiğini açıkladı. Demokratlar ise Trump'ı Kongre onayı olmadan savaşa girişmekle suçlayarak, geçen yıl başarısız olan savaş yetkileri tasarısının yeniden gündeme alınması çağrısında bulundu.
Can Kayıpları ve Hasar
Çatışmalarda önemli can kayıpları yaşandı:
- ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), üç ABD askerinin öldüğünü, beş askerin ise ağır yaralandığını duyurdu.
- İran Kızılayı, üç gündür süren saldırılarda İran genelinde 555 kişinin hayatını kaybettiğini açıkladı.
- İran'ın güneyindeki bir okulda meydana gelen patlamada çocuklar da dahil en az 165 kişi öldü.
- İran'a ait bir füzenin İsrail'in Beit Şemeş kentinde düşmesi sonucu en az 9 kişi hayatını kaybetti.
- İran füzelerinin Tel Aviv'deki binalara isabet etmesi sonucu bir kişi öldü, en az 20 kişi yaralandı.
İran'ın Misilleme Saldırıları
İran, ABD-İsrail saldırılarına misilleme olarak Bahreyn, Kuveyt, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri'ne insansız hava araçları ve füzeler fırlattı. Bu ülkelerin tamamında ABD askeri varlığı bulunuyor. Abu Dabi ve Dubai'deki havaalanlarında bir kişi öldü, 11 kişi yaralandı.
Üst Düzey Kayıplar
Trump sosyal medyada yaptığı açıklamada, İran'ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney'in öldürüldüğünü duyurdu ve onu "tarihin en kötü insanlarından biri" olarak nitelendirdi. İran devlet televizyonu Hamaney'in ölümünü doğrulayarak 40 günlük yas ilan etti. Trump ayrıca Fox News'e yaptığı açıklamada operasyonda 48 İranlı liderin öldürüldüğünü belirtti.
ABD'nin Gelecek Planları
ABD'nin İran'a kara birlikleri göndereceğine dair bir işaret bulunmuyor. Cumhuriyetçi Senatör Tom Cotton, "Başkanın İran içinde büyük ölçekli bir kara gücü planı yok" diyerek operasyonun "uzatılmış bir hava ve deniz harekatı" içereceğini ifade etti. ABD'nin Orta Doğu genelinde yaklaşık 13 askeri üssü bulunuyor ve bölgedeki varlığını güçlendirmeye devam ediyor.
İran'ın Kapasitesi ve Tehditler
İran yönetimi nükleer silah istemediğini savunsa da, BBC Uluslararası Editörü Jeremy Bowen'a göre İran, sivil bir nükleer enerji programında kullanım alanı bulunmayan düzeyde uranyum zenginleştirdi. Ancak İsrail ve ABD, İran'ın bomba yapmaya hazırlandığına dair kamuoyuna açık bir kanıt sunmadı. ABD ana karasına yönelik yaklaşan bir İran saldırısına dair kamuya açık rapor bulunmazken, yerel yetkililer yüksek alarm durumunda olduklarını açıkladı.
