NATO, 7-8 Temmuz tarihlerinde Ankara'da düzenlenecek kritik bir zirveye hazırlanıyor. Türkiye, 22 yıl aradan sonra yeniden NATO liderlerini ağırlayacak. Zirveye ABD Başkanı Donald Trump dahil 32 üye devletin devlet ve hükümet başkanlarının katılması bekleniyor. Ankara'da olağanüstü güvenlik önlemleri alınırken, zirve hem Türkiye hem de ittifak için tarihi bir dönüm noktası olarak görülüyor.
Zirvenin Gündemi: Savunma Harcamaları ve NATO 3.0
Liderlerin masasında geçen yıl Lahey Zirvesi'nde alınan kararların uygulanması, savunma harcamalarının artırılması, NATO Kuvvet Modeli'nin hayata geçirilmesi ve savunma sanayisinin üretim kapasitesinin güçlendirilmesi gibi kritik başlıklar yer alıyor. Ayrıca Avrupa'nın üstleneceği yeni sorumluluklar ve Ukrayna'ya desteğin sürdürülmesi de gündemde.
Ankara Zirvesi, 2004 İstanbul Zirvesi ile kurduğu tarihsel bağ nedeniyle de dikkat çekiyor. İstanbul Zirvesi, NATO'nun klasik kolektif savunma anlayışından çıkarak kriz yönetimi ve alan dışı operasyonları merkeze alan yeni güvenlik yaklaşımını benimsediği toplantı olmuştu. Şimdi ise değişen güvenlik ortamı, NATO'yu '3.0' olarak tanımlanan yeni bir anlayışa yöneltiyor.
Lahey'den Ankara'ya: Taahhütlerin Uygulanması
Geçen yıl Lahey Zirvesi'nde müttefikler, savunma harcamalarının GSYH'nin yüzde 5'ine çıkarılması konusunda uzlaştı. Yeni modele göre harcamaların yüzde 3,5'i doğrudan askeri kabiliyetlere ayrılırken, yüzde 1,5'i kritik altyapı, siber güvenlik ve benzeri yatırımlara yönlendirilecek. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Ankara Zirvesi'ni 'uygulama zirvesi' olarak nitelendirdi: 'Lahey'de sözleri verdik, Ankara Zirvesi de uygulama zirvesi olmalı.'
Zirvede ayrıca NATO Kuvvet Modeli'nde gelinen nokta ve Avrupa'nın devralacağı yeni görevler ele alınacak. ABD'nin Avrupa'daki askeri varlığını azaltma kararının ardından, kriz anında hangi kuvvetlerin ne kadar sürede harekete geçirileceği belirlenecek.
Savunma Sanayisi ve Türkiye'nin Rolü
Zirvenin ilk gününde geniş katılımlı NATO Savunma Sanayi Forumu düzenlenecek. Müttefik hükümetler ve savunma şirketleri bir araya gelirken, üretim kapasitesini artırmaya yönelik anlaşmalar ve büyük ölçekli savunma sözleşmelerinin açıklanması bekleniyor. NATO yetkilileri, üretim ve teslimat sürelerinin halen ihtiyacın gerisinde kaldığına dikkat çekerken, yaklaşık 3 bin savunma sanayisi şirketi ve tecrübesiyle Türkiye'nin bu dönüşümde önemli rol üstlenmesi bekleniyor.
Ukrayna ve Diğer Başlıklar
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'nin de katılması beklenen zirvede, müttefiklerin Kiev'e siyasi ve askeri desteği sürdürme kararlılığını yinelemesi öngörülüyor. Ayrıca Avrupa'nın hava ve füze savunmasının güçlendirilmesi ve NATO'nun doğu kanadındaki caydırıcılık faaliyetleri de gündemde.
Zirveye 32 NATO müttefikinin yanı sıra Asya-Pasifik ortakları Japonya, Güney Kore, Avustralya ve Yeni Zelanda ile Körfez ülkelerinin temsilcilerinin de katılması bekleniyor. Zirve marjında bu ortaklarla güvenlik ve savunma işbirliği başlıklarında temaslar gerçekleştirilecek.
Türkiye'nin Öncelikleri
Türkiye'nin öncelikleri arasında İran, Körfez ve Filistin'deki gelişmeler ile Orta Doğu'daki güvenlik ortamı yer alıyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 29 Haziran'da NATO Parlamenter Zirvesi'nde yaptığı konuşmada, İttifak'ın güvenliğe '360 derece yaklaşımı' doğrultusunda bu başlıkların değerlendirileceğini belirtti. Ayrıca Ankara, müttefik ülkelerin Türkiye'ye yönelik savunma sanayisi ihracat kısıtlamalarının kaldırılmasını ve terörle mücadelede daha somut destek sağlanmasını bekliyor. Erdoğan, 'Karşı karşıya bulunduğumuz sınamalarla mücadele etmek istiyorsak müttefikler arasında külfet paylaşımını dengeli ve adil şekilde yaparken savunma sanayisi ticareti önündeki engelleri de kaldırmamız gerekiyor' ifadelerini kullandı.
