Trump'ın Hamleleri Harekete Geçirdi: İsveç Euro'ya Geçişi Değerlendiriyor
İsveç, Rusya-Ukrayna Savaşı'nın ardından NATO üyeliği kararını değiştirmesinin yanı sıra, şimdi de tarihi bir para birimi dönüşümünü tartışmaya başladı. Ülke, jeopolitik endişeler ve Avrupa Birliği içindeki siyasi bağları güçlendirme niyetiyle euroya geçişi değerlendiriyor. Bloomberg'in haberine göre, bu tartışmalar henüz erken aşamada olsa da, konu her geçen gün daha ciddi bir şekilde ele alınıyor.
Jeopolitik Dinamikler ve Ekonomik Argümanlar
2003 yılında yapılan referandumda seçmenler, Avrupa'nın ortak para birimini reddetmişti. O dönemde odak, İsveç kronunun İskandinav ekonomisi için bir tampon görevi görme yeteneği üzerindeydi. Ancak günümüzde, jeopolitik endişeler bu tartışmaya yeni bir boyut kazandırdı. Yetkililer, Rusya ve Çin'den gelen tehditlerin yanı sıra, ABD Başkanı Donald Trump'ın "Önce Amerika" politikası ve Danimarka'dan Grönland'ı satın alma tehditleri gibi gerilimlerin, İsveç ve diğer küçük ekonomileri savunmasız hale getirdiğini vurguluyor.
Liberal Parti milletvekili Cecilia Rönn, Stockholm'daki parlamentoda yaptığı açıklamada, "İsveç artık NATO'nun tam üyesidir ve AB ortaklarımızla savunmamızı güçlendiriyoruz. Ancak, para birimi işbirliğinin bir parçası olmadığımız için hala bir ayağımız dışarıda duruyoruz" dedi. Rönn, ortak bir para biriminin siyasi bağları kuvvetlendireceğini ve İsveçlilere para politikalarında söz hakkı vereceğini belirtti.
Siyasi ve Ekonomik Destekler
İlk adımlar, geçen ayın sonunda İsveç yönetimi tarafından atıldı. Maliye Bakanı Elisabeth Svantesson, bir parlamento oturumunda euro benimsenmesinin artıları ve eksileri üzerine bir araştırma yapılmasını desteklediğini açıkladı. Svantesson, "Dünya değişiyor ve AB de değişiyor. Bu nedenle, İsveç'in, İsveçli hanelerin ve işletmelerin çıkarları doğrultusunda değerlendirme yapmaya cesaret etmeliyiz" ifadelerini kullandı.
Bu değişimin temelinde, ekonomist Lars Calmfors'un yeni raporu yatıyor. Calmfors, 2003 referandumundan önce euro benimsenmesini inceleyen hükümet komisyonuna başkanlık etmişti ve para birimi konularında etkili bir isim olarak görülüyor. O dönemde euroya şüpheyle yaklaşan Calmfors, yeni raporunda daha olumlu bir tutum sergileyerek, "Jeopolitik koşullar artık eskisinden çok farklı ve bu dinamik, AB'nin çekirdeğinin bir parçası olmanın değerini artırıyor. Bu, Avrupa'da daha fazla işbirliğine katkı sağlayacaktır" dedi.
İş dünyası da bu fikri destekliyor. Stockholm merkezli Cevian Capital'in sahibi Christer Gardell, "Küçük, likit olmayan dalgalı kron, İsveç endüstrisi için bir dezavantajdır. Euro'ya katılırsak bu dezavantaj ortadan kalkacaktır" şeklinde görüş belirtti. Komşu ülke Finlandiya da İsveç ve Danimarka'yı para birimini değiştirmeye teşvik ediyor.
Engeller: Halk Muhalefeti ve Siyasi Destek Eksikliği
Ancak, euroya geçişin önündeki en büyük engel, İsveç halkının muhalefeti. Bloomberg'e göre, İsveçlilerin çoğunluğu euroya geçmeye karşı çıkarken, sadece üçte biri bu kararı destekliyor. Maliye Bakanı Svantesson, "İsveç halkının kararının üzerinde hiçbir karar alınmayacak" diyerek bu durumu vurguladı.
İkinci önemli engel ise geniş siyasi destek eksikliği. Seçmenlerin yaklaşık yüzde 2'sinin desteğine sahip olan Liberal Parti, euroyu kesin olarak destekliyor, ancak diğer partilerden yeterli destek bulunmuyor. İsveç ekonomisi için AB kritik öneme sahip; İsveç İstatistik Kurumu verilerine göre, ülkenin mal ticaretinin yüzde 60'ından fazlası AB ile yapılırken, ABD ile ticaretin oranı sadece yüzde 6,4 seviyesinde.
Sonuç olarak, İsveç'in euroya geçişi, jeopolitik ve ekonomik nedenlerle ciddi şekilde tartışılıyor, ancak halkın direnci ve siyasi bir uzlaşı eksikliği, bu tarihi adımın önündeki başlıca zorluklar olarak öne çıkıyor.
