Asya'da Enerji Krizi: Üç Ülke Acil Durum İlan Etti
ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a başlattığı askeri saldırıların ardından Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapanması, enerji ihtiyacını büyük ölçüde bu kritik geçiş noktasından sağlayan Asya ülkelerini derin bir krize sürükledi. Tayvan, Filipinler ve Bangladeş, enerji arzındaki kesintilerle mücadele etmek amacıyla acil durum tedbirlerini uygulamaya koydu.
Hürmüz Boğazı'nda Trafik Durma Noktasına Geldi
ABD ve İsrail'in İran'a yönelik ortak saldırıları ve Tahran'ın misillemeleri sonucunda, dünya deniz yoluyla günlük petrol tüketimi ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretinin yüzde 20'sini taşıyan Hürmüz Boğazı'nda gemi trafiği neredeyse durdu. Bu durum, özellikle Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore gibi Asya ülkelerine yapılan enerji sevkiyatını ciddi şekilde aksattı. Enerji arzına yönelik endişelerin artmasıyla birlikte küresel piyasalarda fiyatlarda keskin yükselişler yaşandı.
Ülkelerin Acil Durum Önlemleri
Filipinler, İran'a saldırılardan bu yana "ulusal enerji acil durumu" ilan eden ilk ülke oldu ve yakıt rezervlerinin sadece 45 gün yeteceğini açıkladı. Tayvan Ekonomi Bakanlığı ise yaklaşık 11 günlük LNG "güvenlik stokuna" sahip olduklarını duyurdu. Bangladeş Petrol Şirketi'nin son raporunda da ülkenin yakıt rezervlerinin 9 ila 14 gün yeteceği belirtildi. Bu gelişmeler üzerine birçok Asya ülkesinde hükümetler, enerji talebini azaltmak amacıyla çeşitli tedbirleri devreye sokmaya başladı:
- Uzaktan çalışma modellerinin yeniden değerlendirilmesi
- İş günlerinin azaltılması
- Eğitime ara verilmesi
- Farklı yakıt türlerinin kullanılması
Alternatif Yakıt Arayışları ve Tasarruf Önlemleri
Yakıt stoklarının azalmasıyla birlikte birçok Asya ülkesi, daha düşük kaliteli petrol ürünlerine veya kömür gibi daha kirletici alternatiflere yöneliyor. Bangladeş, enerji sıkışıklığını hafifletmek için çeşitli ülkelerden dizel ithal etti. Filipinler hükümeti, "Euro 2" sınıfı daha düşük kaliteli ve daha yüksek kirletici oranına sahip petrol ürünlerinin sınırlı kullanımlar için satışına izin verdiğini açıkladı. Hindistan ise enerji tedarikini çeşitlendirmek amacıyla enerji ithal ettiği ülkelerin sayısını 27'den 41'e çıkardı.
Japonya Başbakanı Takaiçi Sanae, Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol ile yaptığı görüşmede, yükselen petrol fiyatlarıyla mücadele için rezervlerden piyasaya koordineli şekilde petrol sunulması için hazırlık yapılmasını istedi. Birol, daha önce IEA üyesi ülkelerin 400 milyon varille kurumun tarihindeki en yüksek miktarda stratejik petrol rezervinin piyasaya sürülmesi konusunda anlaşmaya vardığını açıklamıştı.
Uzaktan Çalışma ve Eğitimde Ara Verilmesi
Enerji talebini azaltmak amacıyla birçok Asya ülkesi, Kovid-19 salgını dönemindeki tedbirleri hatırlatan yöntemlere başvuruyor. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, acil durum planları kapsamında devlet dairelerinde dört gün çalışılacağını ve okullar ile üniversitelerin iki hafta boyunca kapalı kalacağını duyurdu. Bangladeş'te elektrik ve yakıt krizine karşı tasarruf amacıyla üniversitelerin Ramazan Bayramı tatili erkene çekildi.
Endonezya'da hükümet, nisan itibarıyla okullarda hibrit eğitime ve iş yerlerinde haftada bir gün evden çalışma modeline geçilmesini değerlendiriyor. Vietnam Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, iş yerlerine uzaktan çalışma modelleri belirlemesi konusunda çağrı yaptı. Tayland ise kamu kurumlarındaki çalışanlara evden çalışma ve yurt dışı seyahatlerini askıya alma talimatı verdi.
ABD-İsrail Saldırılarının Ardından Gelişmeler
İsrail ve ABD, Tahran ile Washington yönetimleri arasında müzakereler sürerken 28 Şubat'ta İran'a askeri saldırı başlattı. İran da misilleme olarak İsrail'in yanı sıra ABD üslerinin bulunduğu Katar, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Bahreyn başta olmak üzere bazı bölge ülkelerinde belirlediği hedeflere saldırılar düzenledi. ABD-İsrail saldırılarında, eski İran lideri Ali Hamaney'in yanı sıra çok sayıda üst düzey yetkili hayatını kaybetti. Bu gelişmeler, bölgedeki gerilimi tırmandırarak küresel enerji piyasalarını olumsuz etkiledi.
