Hürmüz Boğazı'nda 6 Haftalık Kriz: Petrol Trafiği Çöküşte, Tankerler Mahsur
ABD ve İsrail'in 28 Şubat tarihinde İran'a yönelik başlattığı saldırılar ve İran'ın misillemeleri sonrasında, Hürmüz Boğazı'nın fiilen geçişlere kapanmasıyla devam eden süreçte, tam 6 hafta geride kaldı. Küresel petrol ve doğal gaz taşımacılığı için kritik bir geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı'ndan savaş öncesinde günlük ortalama 130 gemi geçerken, çatışmalarla birlikte bu sayı tek haneli seviyelere kadar geriledi. Bu seviye, Eylül 2020'den bu yana görülen en düşük aylık hacim olarak kayıtlara geçti.
ATEŞ HATTINDA MAHSUR KALDILAR
Mart ayı petrol piyasaları açısından alışılmışın dışında bir dönem olarak geçti. Boğaz'ın fiilen kapanması, deniz yoluyla taşınan petrol miktarı ve mesafesini gösteren "ton-mil" verilerini ciddi biçimde etkiledi. ABD merkezli denizcilik yazılım ve veri analitiği şirketi Veson Nautical'un verilerine göre; dev ham petrol tankerlerinin ton-mili martta yıllık bazda yüzde 20 azalırken, gemi başına düşen miktar ise yüzde 27 geriledi. 8 Nisan itibarıyla İç Basra Körfezi'nde 73 VLCC (Çok Büyük Ham Petrol Taşıyıcısı) bulunurken, bunlardan 58'i bölgede liman ziyareti yaptıktan sonra Körfez'den çıkamaması nedeniyle "sıkışmış" olarak sınıflandırıldı. Dünyada aktif 911 VLCC dikkate alındığında, filonun yüzde 6,3'ünün Körfez'de mahsur kaldığı hesaplandı.
PETROL TRAFİĞİ BAŞKA ROTALARA KAYDI
Dev ham petrol tankerlerinin aksine, orta boy ve büyük boy Aframax ve Suezmax tipi tankerler, Hürmüz Boğazı'na doğrudan bağımlı olmayan kısa ve orta mesafeli alternatif rotalarda faaliyet gösterdikleri için bu süreçten daha az etkilendi. Mart ayında Aframax tankerleri ton-mili yıllık bazda yüzde 7 artarken, gemi başına düşen ton-mil miktarı yüzde 10 yükseldi. Bu artış, Körfez dışındaki ticaret rotalarının büyük ölçüde işlemeye devam ettiğine işaret etti.
- Meksika Körfezi'nde Aframax ihracatındaki yıllık yüzde 23'lük artış, ton-mil miktarını yüzde 15 yükseltti.
- Güneydoğu Asya'da ise ihracat hacmindeki yüzde 28,5'lik düşüşe rağmen gemilerin daha uzun mesafeler kat etmesi ton-mil miktarının yaklaşık yüzde 50 artmasına yol açtı.
Bu durum, küresel petrol taşımacılığının kriz anlarında alternatif rotalara hızla yönelerek adapte olabildiğini gösterirken, Hürmüz Boğazı'ndaki tıkanıklığın uzun vadeli etkileri konusunda endişeleri artırıyor.
