600 Binden Fazla Tarihi Eser Dijital Kimlikle Güvence Altına Alındı
Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın, tarihi eserlerin korunması ve sahteciliğin önlenmesi amacıyla Savunma Sanayii Başkanlığı iş birliğiyle 2023 yılında başlattığı "Tarihî Eserlerin Güvenliği İçin Kimliklendirme Projesi" kararlılıkla devam ediyor. Proje kapsamında, bakanlık envanterinde bulunan 600 binden fazla eser, özel olarak üretilen ve kopyalanması mümkün olmayan bir kimyasal işaretleme yöntemiyle güvence altına alındı.
Kimyasal İşaretleme ile Eşsiz Koruma
Laboratuvar ortamında yeniden üretilemeyen ve eserlere zarar vermeyen bu teknoloji, gözle görülemeyen, yapay zekâ algoritmalarıyla oluşturulmuş DNA benzeri izler içeriyor. Müze teşhir ve depo alanlarındaki eserlerin tamamına yakınının bu şekilde kimliklendirilmesi, sahtecilikle mücadelede önemli bir eşiğin aşılmasını sağladı. Sistemin sunduğu yüksek doğrulama kabiliyeti sayesinde, eserlerin takibi çok daha etkin bir hale getirildi.
Yapay Zekâ ile Küresel İzleme: TraceArt Sistemi
Öte yandan, yapay zekâ destekli TraceArt sistemi ile Türkiye kökenli kültür varlıkları küresel ölçekte izlenmeye başlandı. Sistem, satış platformları, açık artırmalar ve sosyal medya üzerinden yapılan taramalarla şüpheli eserleri tespit ederek uzman incelemesine sunuyor. 2025'te aktif hale gelen bu sistem, yüzlerce eseri inceleme için işaretledi ve Britanya'dan geri alınan iki 16. yüzyıl İznik çinisinin tespitinde önemli bir rol oynadı.
Dijital Envanterde Yeni Dönem: MUES
Müzecilik alanında kapsamlı bir dijital dönüşüm sağlayan Müzecilik Ulusal Envanter Sistemi (MUES) ile Türkiye genelindeki müzelerde bulunan kültür varlıklarının envanter bilgileri merkezi bir veri tabanında toplanıyor. Bu sistem sayesinde:
- Eserlerin tüm bilgileri tek çatı altında dijital ortamda kayıt altına alınıyor.
- Süreçler daha hızlı, şeffaf ve izlenebilir hale geliyor.
- Komisyon Modülü ile kültür varlıklarının müzelere kazandırılması süreçleri dijitalleştiriliyor.
- Özel Müzeler ve Koleksiyonerler Modülü ile özel koleksiyonlar da ulusal envantere entegre ediliyor.
Bakan Ersoy: "Teknoloji ile Kültürel Miras Korunuyor"
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, dijital kimliklendirme uygulaması ve MUES sisteminin Türkiye'nin kültürel mirasının korunmasında teknolojik kapasiteyi güçlendirdiğini vurguladı. Bakan Ersoy, "Bu uygulamalarla birlikte müzelerimizdeki eserlerin güvenliği en üst seviyeye çıkarılırken, sahtecilikle mücadelede de önemli bir mesafe kat edilmiştir" değerlendirmesinde bulundu.
Bakanlık, "Yapay Zekâ Destekli Kültür Varlığı Tanımlama Projesi" kapsamında kullanılan TraceArt sistemi ile internet ortamında Türkiye kökenli kültür varlıklarının izlenmesi, tespiti ve arşivlenmesine yönelik çalışmalarını da kararlılıkla sürdürüyor. Bu kapsamlı dijitalleşme hamleleri, kültürel mirasın gelecek nesillere güvenle aktarılması için sağlam bir altyapı oluşturuyor.
