Kapadokya'nın eşsiz peribacalarının ve vadilerinin altında, yüzyıllar boyunca saklı kalmış, tüyleri diken diken eden bir sır yatıyor. Bu sır, 1963 yılında sıradan bir ev tadilatı sırasında, tesadüfen gün ışığına çıktı. Nevşehir'in Derinkuyu ilçesinde yaşayan bir köylü, evindeki bir duvarı yıktığında, ardında karanlık ve derin bir tünel buldu. O an, dünyanın en büyük ve en etkileyici yeraltı şehirlerinden birinin kapısını araladığını henüz bilmiyordu.
18 Katlı Karanlık Bir Metropol
Keşfedilen yapı, basit bir sığınak değil, tam anlamıyla yerin altına inşa edilmiş devasa bir metropoldü. Derinkuyu Yeraltı Şehri, eski adıyla Elengubu, tahminlere göre 18 kat derinliğe iniyor ve yerin 85 metre altına kadar uzanıyor. Günümüzde ziyaretçiler sadece ilk 8 katını gezebiliyor, yani bu muazzam yapının yalnızca %10'luk bir kısmına ulaşılabiliyor.
Mühendislik harikası olan bu şehrin en çarpıcı özelliği ise kapasitesi. Bilim insanları ve arkeologlar, Derinkuyu'nun 20 bin kişiyi aynı anda barındırabilecek büyüklükte olduğunu ve bu insanların burada aylarca yaşayabileceğini belirtiyor. Şehirde havalandırma bacaları, su kuyuları, ahırlar, kiliseler, şarap imalathaneleri ve toplantı salonları gibi yaşam için gerekli tüm birimler mevcuttu.
Peki Neden Yerin Altına İndiler?
Binlerce insanın güneş ışığından vazgeçip, yerin metrelerce altındaki dar tünellere ve odalara hapsolmayı tercih etmesinin tek bir nedeni vardı: hayatta kalmak. Derinkuyu, bölgede yaşayan halklar için bir sığınak, bir savunma kalesi işlevi görüyordu.
Şehrin stratejik tasarımı da bu amaca hizmet ediyordu. Dev, yuvarlak taş kapılar sadece içeriden kilitlenebiliyordu. Bu sayede dışarıdan gelen herhangi bir saldırıya karşı güçlü bir savunma hattı oluşturulmuştu. Tarih boyunca bölge, çeşitli istila ve çatışmalara sahne oldu. İnsanlar, güvenliği bu devasa yeraltı kompleksinde arıyor, tehlike geçene kadar burada yaşamlarını sürdürüyorlardı.
Gizemi Hâlâ Koruyor
Derinkuyu Yeraltı Şehri'nin tam olarak hangi tarihte, kimler tarafından ve ne kadar sürede inşa edildiği kesin olarak bilinmiyor. Bu durum, onu Türkiye'nin ve dünyanın en büyük tarihi gizemlerinden biri haline getiriyor. Her ne kadar Hititler dönemine kadar uzandığı ya da erken Hıristiyanlar tarafından genişletildiği yönünde teoriler olsa da, kesin kanıtlar bulunmuyor.
Bir evin duvarının yıkılmasıyla başlayan bu keşif, bize sadece inanılmaz bir mühendislik başarısını değil, aynı zamanda insanın hayatta kalma içgüdüsünün neler inşa edebileceğini de gösterdi. Derinkuyu, Kapadokya'nın peri bacalarının yanında, onlar kadar etkileyici bir 'karanlık' imparatorluk olarak, ziyaretçilerini tarihin derinliklerine doğru ürperten bir yolculuğa davet etmeye devam ediyor.
