Efes Ören Yeri Otopark Rantına Kurban Edilemeyecek Kadar Kıymetli
Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürü Birol İnceciköz, UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan Efes Antik Kenti'nde devam eden yeni karşılama merkezi ve otopark düzenleme çalışmalarına ilişkin açıklamalarda bulundu. İnceciköz, "Efes Ören Yeri, otopark rantına kurban edilemeyecek kadar kıymetli" ifadesini kullanarak, projenin kültürel mirası koruma odaklı olduğunu vurguladı.
Mevcut Otopark Altında Bizans Sarayı Kalıntıları Tespit Edildi
İnceciköz, mevcut otopark alanının altında jeoradar çalışmaları ile tespit edilen Bizans Sarayı kalıntıları nedeniyle bu bölgenin kazıya açılacağını açıkladı. Yeni giriş ve karşılama merkezinin ise antik kentin sur duvarlarının dışında, mevcut noktadan yaklaşık 850 metre uzağa planlandığını belirtti. Bu düzenleme ile hem tarihi mirasın ortaya çıkarılması hem de ziyaretçi deneyiminin iyileştirilmesi hedefleniyor.
Geleceğe Miras – Sonsuz Efes Projesi Kapsamında Çalışmalar
Proje, Ekim 2023'te Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy tarafından lansmanı yapılan "Geleceğe Miras – Sonsuz Efes Projesi" kapsamında yürütülüyor. İnceciköz, geçen iki yıllık süreçte Kazı Koordinatörü Prof. Dr. Serdar Aybek ve Kazı Başkanı Doç. Dr. Martin Steskal öncülüğünde yoğun çalışmalar gerçekleştirildiğini ifade etti. Bu çalışmalar kapsamında:
- Tiyatro Caddesi ile Liman Caddesi'nin devamı gün yüzüne çıkarıldı.
- Roma dönemine ait en büyük hamamlardan biri olan Liman Hamamı'nda önemli bulgulara ulaşıldı.
- Serapis Tapınağı'nda kazı faaliyetleri tamamlandı ve yapının yeniden ayağa kaldırılması için 6 boyutlu bilimsel çalışmalar yapıldı.
Ziyaretçi Yoğunluğu Yeni Düzenlemeyi Zorunlu Kılıyor
Efes Antik Kenti, 2025 yılında 2,5 milyonu aşan ziyaretçi sayısıyla Türkiye'nin en fazla ziyaret edilen ören yeri konumunda. İnceciköz, mevcut giriş alanı, ticari üniteler ve otopark alanlarının hem kapasite hem de estetik açıdan ihtiyaca cevap veremez hale geldiğini vurguladı. Yeni düzenleme ile ziyaretçilerin alanda dört ila beş saat vakit geçirebileceği, böylece deneyimin daha kapsamlı hale geleceği belirtildi.
Bilimsel Süreç ve Uluslararası Örneklerle Uyum
Projenin bilimsel bir çerçevede ilerlediğini belirten İnceciköz, Bilim Kurulu, Kazı Başkanlığı ve Kazı Koordinatörlüğü denetiminde hareket edildiğini açıkladı. Yeni karşılama merkezinin antik dokudan uzak, kontrollü bir bölgede planlandığını ve bu yaklaşımın Roma, Atina, Pompeii gibi uluslararası örneklerle uyumlu olduğunu ifade etti. Ayrıca, UNESCO Dünya Miras Merkezi'ne iletilmek üzere Kültürel Miras Etki Değerlendirme (KMED) Raporu hazırlandığı bildirildi.
Yerel Bilgilendirme ve Yasal Süreçler Tamamlandı
İnceciköz, sürecin yerelde de paylaşıldığını, 11 Ekim 2024'te Selçuk'ta gerçekleştirilen bilgilendirme toplantısında proje detaylarının ilgili taraflara aktarıldığını belirtti. Proje, İzmir 1 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu'nun 22.10.2024 tarihli kararı ile onaylandı ve uygulama çalışmalarına 2025 yılı Ocak ayında başlandı. İnşaat ruhsatı ise Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'nden alındı.
Asfaltlama İddiaları Gerçeği Yansıtmıyor
Kamuoyunda yer alan "44 bin metrekare alan asfaltlanacak" iddialarının gerçeği yansıtmadığını vurgulayan İnceciköz, yeni karşılama merkezi yapılarının hafif çelik konstrüksiyon yöntemiyle inşa edileceğini, otopark alanında asfalt kullanımının öngörülmediğini açıkladı. Ticari birimlerin mevcut ruhsat sahiplerine tahsis edileceği ve elde edilecek gelirlerin kültür varlıklarının korunmasına yönlendirileceği belirtildi.
İnceciköz, Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın Türkiye'nin kültür varlıklarını geleceğe miras olarak taşıyacak adımları kararlılıkla sürdürdüğünü ifade ederek, çalışmaların bilimsel veriye dayalı ve paydaşlarla uyumlu şekilde ilerlediğini vurguladı.
