Orhan Pamuk'un Cihangir'deki Evi Yıkılıyor: Kentsel Dönüşüm ve Komşu Anlaşmazlıkları
Nobel ödüllü yazar Orhan Pamuk'un ismini duymayan yoktur. Ancak yeni kuşak ve kitaplarla arası olmayan bir kitle, Pamuk'u yeni yayımlanan 'Masumiyet Müzesi' dizisiyle tanıdı. Sosyal medyada Pamuk'la ilgili paylaşımlar trend oldu. Bu paylaşımlardan biri de Cihangir'deki Taray Apartmanı'nda bulunan ve eşsiz Boğaz manzarasına sahip dairesiydi. Ve önceki gün Taray Apartmanı'nın yıkılacağı haberi çıktı.
Sosyal Medyada Tepkiler ve Servet Tartışmaları
Aslında bu mevzu eski ama Pamuk'u yeni tanıyanlar için hayret verici bir olay oldu! Sosyal medyada şöyle yorumlar çıktı: "Paylaşa paylaşa adamın evini yıktırdınız." "Orhan Pamuk'a nazar değdi." "Kimin böyle bir yerde dokuz dairesi olur?" "Bizim tek daireyi bile almaya paramız yetmezken nasıl dokuz dairen oluyor. Kitap satarak mı yaptın o serveti."
Kitap satarak mı aldın o evleri diye soranlara şöyle bir bilgi verelim; Pamuk'un Nobel ödülü kazanır kazanmaz kitapları dünyada 43 milyon dolarlık bir ekonomik büyüklük yarattı. Kitaplarının Türkiye'deki satışından 13 milyon dolar elde eden Pamuk, yurtdışında ise 30 milyon dolarlık satış hacmine ulaşmayı başardı. Bu bilgi 2006 yılına ait! Daha sonra çıkan kitaplar, eski kitaplarının tekrardan basılması, farklı dillerde çevirileri vs. düşünüldüğünde geliri katlanmış olabilir.
Pamuk'un Aile Geçmişi ve Mirası
Aslında Pamuk'un hiç çalışmasa da ömrünün sonuna kadar lüks içinde yaşayacak bir miras geliri var. Pamuk'un dedesi Mustafa Şevket, Cumhuriyetin ilk mühendislerinden. Cumhuriyet'in ilk yıllarında ve İnönü dönemlerinde yapılan demiryolu hamlesinde ihaleler alıp, büyük bir servet kazanmıştır.
Pamuk'un babası Gündüz Pamuk ise IBM şirketinin Türkiye'deki ilk genel müdürlerden biri (1959-1964). Gündüz Bey 1964 yılından sonra Koç Holding'de Aygaz Genel Müdürlüğü, Arçelik Müdürlüğü yapmış. Ayrıca iki senede PETKİM'in başında bulunmuş. Pamuk'un anne tarafından büyük dedesi ise 1700'lü yıllarda Girit Valiliği yapmış İbrahim Paşa.
Taray Apartmanı ve Yıkım Süreci
Gelelim Taray Apartmanı'na... Pamuk artık orada oturmuyor. Apartmana da dizi meşhur olduktan sonra nazar değip yıkım kararı çıkmadı! 53 yıllık ve 18 daireden oluşan Taray Apartmanı için komşu apartman sakinlerinden riskli bina diye şikâyette bulunuldu ve 2022 yılında "riskli yapı" kararı çıktı.
Kararın ardından bazı kat malikleri güçlendirme talebiyle dava açarak yıkımın durdurulması için ihtiyati tedbir kararı aldırdı. Bu süreçte Pamuk'un komşularıyla anlaşamadığı ve binanın yıkılması için çok uğraştığı iddia ediliyor. Zaten Pamuk apartmanda yaklaşık yüzde 60 arsa payına ve 9 daireye sahip. Pamuk'un bu binada bir de müzesi bulunuyor.
Apartman bir yıl önce tahliye edildi. Dava sürecinin ise 26 Mart'taki duruşmada verilecek kararla kesinleşmesi bekleniyor. Büyük ihtimalle bina yıkılacak ve Pamuk, Cihangir'in en güzel yerlerinden birinde Boğaz manzaralı yeni dokuz daireye sahip olacak.
Sanatçıların Gerçek Hayatı ve Toplumsal Algı
Özetle Nobel ödüllü büyük yazar, kitaplarında romantizm yaparken gerçek hayatta ise komşuları direniyor diye apartmandan karot aldırmış biri aynı zamanda. Elbette binanın riskli bir yapı olduğunu da unutmamak lazım!
Kendisiyle ilgili çekilen bir belgeselde Pamuk'un, sokakta dolaşırken gördüğü poğaçacıya kibar bir ses tonuyla "Merhaba poğaçacı" demesi bir ara sosyal medyada viral olmuştu. Taray Apartmanı'nın yıkılmasıyla ilgili bir X kullanıcısının Pamuk için "Merhaba kentsel dönüşümcü" yazması da zekice bir espriydi.
Övgüler düzdüğümüz, göklere çıkardığımız sanatçıların da gerçek hayatta normal insanlar gibi kaygıları var aslında. Ünlü besteci Fazıl Say, Nişantaşı'nda yan yana iki apartmanın bahçe katlarını satın alarak arada tek perde duvarlarını yıktırıp iki binayı riske atıp, komşularıyla mahkemelik olur... Şahan Gökbakar, Marmaris'teki koyu kendine kapatır... Marksizm'in kurucusu Karl Marx, hizmetçisini hamile bırakıp, eşi öğrenmesin diye bebeği "Komünist Manifesto"yu beraber yazdığı Engels'e verir...
Orhan Pamuk da komşularına inat dokuz yeni dairesi olsun diye ünlü romanlarını yazdığı bina için karot aldırıp, yıkılması için uğraşır... Bunlar gibi daha birçok örnek sayabiliriz. Tabii biz, sanatçıları gerçek hayattaki halleri yerine ortaya çıkardıkları eserler üzerinden değerlendiririz! Öbür türlü olsa saygı duyulacak, ilham alınacak kimse kalmazdı!
