Van'da Kitap Devrimi: Vali Ozan Balcı'nın Öncülüğünde Hayata Geçen KitapVan Projesi Şehri Dönüştürüyor
Van'da kitap, artık yalnızca raflarda duran bir nesne olmaktan çıktı. Vali Ozan Balcı öncülüğünde hayata geçirilen KitapVan projesi, kitapları evlere, okullara, köylere ve hayatın tam merkezine taşıyarak şehrin kültürel dönüşümünün simgesi haline geldi. Bir idarecinin bir şehrin hem çehresini hem de iklimini bütünüyle değiştirebileceğini kanıtlayan bu girişim, Van'da adeta bir kitap devrimi yarattı.
Kitapları Seven Vali: Ozan Balcı
Ozan Balcı, öteden beri "kitapları seven vali" olarak biliniyor. Görev yaptığı her yerde, özellikle Tokat'ta geniş bir eğitim seferberliği başlatmakla tanınan Balcı, Van'a atanınca bu alaka ve tecrübesini kapsamlı bir modele dönüştürdü. 'Kitapçılıkta Van Modeli' olarak adlandırılan bu yaklaşım, okur yazarlığın yaygınlaştırılmasını sadece bir eğitim desteği değil, bir toplumsal dönüşüm vasıtası olarak görüyor. Vali Balcı, kitabı medeniyet unsuru olarak değerlendiriyor ve kültürel bir iz bırakmaya diğer rutin işler kadar, hatta daha çok önem veriyor.
Projenin Amaçları ve Kapsamı
Projenin koordinatörü Gökhan Arslan, "Maksadımız yalnızca çocuklara ücretsiz kitap ulaştırmak değil" diyor. Projenin temel hedefleri şunlar:
- Okuma alışkanlığını yaygınlaştırmak
- Okul ve ilçe kütüphanelerini zenginleştirmek
- Okumayı ödüllendirmek ve yazma becerisini teşvik etmek
- Şehrin kültürel ortamını canlandırmak ve zenginleştirmek
- Van'ı bir kültür merkezine dönüştürmek
Son birkaç yıl içinde şehirde ağırlanan yazarlar, düzenlenen okur buluşmaları, imza günleri, söyleşiler ve kitap kulüplerinin yaygınlaşmasıyla bu konuda epey mesafe alındığı görülüyor.
Sayılarla KitapVan Projesi
Proje kapsamında ulaşılan başarılar sayılarla ifade edildiğinde oldukça etkileyici:
- Yüz binlerce öğrenciye ulaşıldı
- Kitaplıklara milyonlarca kitap kazandırıldı
- Yüzlerce okul kütüphanesi yapıldı
- Kitap en ücra köylere kadar ulaştırıldı
Vali Ozan Balcı'nın da belirttiği gibi, bu proje basit bir kitap alıp verme meselesi değil; kitabı hayatın içine sokmak için gösterilen bir çaba ve şehrin kültür haritasını yeniden çizmeye dönük bilinçli bir irade.
Ücretsiz Kitap Dağıtım Sistemi
KitapVan'ın en dikkat çekici ayağı, öğrencilerin internet üzerinden ücretsiz kitap talep edebildiği sistem. Öğrenciler yaş ve sınıf düzeylerine göre sisteme giriyor; karşılarına yalnızca kendi seviyelerine uygun kitaplar çıkıyor. Seçtikleri kitaplar hazırlanıp ücretsiz şekilde ev adreslerine gönderiliyor. Öğrencinin yeni bir kitap isteyebilmesi için, önce kendisine gönderilen kitabı okuyup özgün bir yorum yazması gerekiyor. Bütün yorumlar tek tek okunuyor ve değerlendiriliyor.
Okul Kütüphaneleri ve Özel Yaklaşımlar
Proje başlamadan önce birçok okulda ya müstakil bir kütüphane yokmuş ya da göstermelik kütüphaneler mevcutmuş. Bugün ise modern kitaplıklarla donatılmış yüzlerce okuldan ve yalnızca okul kütüphanelerinde bulunan yaklaşık iki milyon kitaptan söz ediliyor. Üstelik burada standart bir dağıtım anlayışı benimsenmemiş:
- Spor liselerine kendi alanlarına uygun yayınlar
- Güzel sanatlar liselerine özel kaynaklar
- İmam hatip okullarına kendi tematik yapılarını destekleyecek eserler
- Okul öncesi için hareketli kitaplar
- Özel eğitim öğrencileri için farklı materyaller
- Görme engelliler için özel yayınlar
Projenin Sosyal Etkileri
Projenin etkisi okul sınırlarını da aşmış durumda. İnternete erişimi olmayan köy okullarında öğretmenler öğrenciler adına toplu kitap talep ediyor ve kitaplar kargoyla okullara ulaştırılıyor. Aileler de unutulmamış; sadece öğrenciler değil, anneler de sürece dahil ediliyor. "Annemle beraber okuyorum" gibi etkinliklerle çocukların aile içinde kitapla bağ kurması teşvik ediliyor.
Ödüllendirme ve Yarışmalar
Van'da okumak ve yazmak ödüllendiriliyor. Süreç sınıf düzeyinde başlıyor, sonra okul, ilçe ve il aşamalarına taşınıyor. Her kademede çocukların katılımını artıracak şekilde tasarlanmış bir sistem kurulmuş. Bu törenlerde bisiklet, spor ayakkabısı, kıyafet gibi hediyeler dağıtılıyor.
Kültürel Kimlik ve Aidiyet Duygusu
Projenin bir başka boyutu, Van'ın kültürel kimliğini güçlendirme çabası. Şehrin tarihi, coğrafyası, yerel değerleri ve şahsiyetleri üzerine özel kitaplar hazırlanmış; boyama kitaplarından hikâye kitaplarına kadar farklı yaş gruplarına hitap eden yayınlar üretilmiş. Böylece proje, kitapla kurulan bağı aynı zamanda aidiyet duygusuyla birleştiriyor.
Sonuç ve Umutlar
Bütün bu çabalar gösteriyor ki Van, kitabın kamusal bir özellik kazanması sebebiyle bölgenin kültürel merkezi olma yolunda emin adımlarla ilerliyor. KitapVan projesi ile kitap bir eşya olmaktan çıkmış, şehirde dolaşan, insanları bir araya getiren, okulu eve, evi kütüphaneye, kütüphaneyi sokağa bağlayan bir kültür varlığı haline gelmiş. Bu modelin ülkemizdeki diğer mülki idare amirlerine ve yerel yöneticilere ilham vermesi, hatta bir hükümet politikası olarak tüm yurt sathına yayılması umut ediliyor.
