Dünyanın en büyük adası Grönland, devasa buz örtüsünün altında hem büyük bir tehdit hem de kıyasıya bir mücadeleye sahne oluyor. Bilim insanları, adanın 2.166.086 km²'lik buzul tabakasının erimesi durumunda küresel deniz seviyesinin yaklaşık 7 metre yükseleceği konusunda uyarırken, küresel güçler eriyen buzulların altından çıkacak kaynaklar için mücadele ediyor.
ABD'nin 159 Yıllık Grönland Aşkı ve Trump'ın Hamlesi
ABD'nin Grönland'a olan ilgisi yeni değil. İlk girişim 1867 yılında, Alaska'yı satın alan Dışişleri Bakanı William H. Seward'dan geldi. Ancak Kongre'nin iç çekişmeleri bu teklifi engelledi. ABD, 1946'da Soğuk Savaş döneminde Danimarka'ya 100 milyon dolar değerinde altın teklif ettiyse de reddedildi. Bunun yerine 1951'de Thule Üssü kuruldu.
Uzun bir sessizliğin ardından konu, 2019 yılında dönemin ABD Başkanı Donald Trump tarafından 'stratejik bir gayrimenkul fırsatı' olarak yeniden gündeme getirildi. Trump'ın 2025'te yeniden başkan seçilmesiyle dosya tamamen açıldı. Trump, "Temelde büyük bir emlak anlaşması" ve "Ya güzellikle verirsiniz ya da zorla alırız" ifadelerini kullanarak niyetini netleştirdi.
Beyaz Saray'ın teknik görüşmeleri duyurmasının ardından, Kongre'ye 'Grönland İlhak ve Eyalet Yasası' sunuldu. Bu hamle, ABD ile Danimarka arasındaki ilişkileri gererken, Danimarka ve Grönland yönetimleri "Asla satılık değiliz" açıklamasını yaptı.
Jeopolitik ve Stratejik Nedenler: Neden Grönland?
ABD'nin bu ısrarının arkasında birkaç kritik neden bulunuyor:
- Güvenlik: Grönland, Kuzey Kutbu'ndaki erken uyarı ve savunma sistemleri için vazgeçilmez bir konumda. Ayrıca, Rus donanmasının Atlas Okyanusu'na çıkışını kontrol eden GIUK Geçidi için stratejik bir nokta.
- Nadir Toprak Elementleri ve Kaynaklar: Buzullar eridikçe altın, elmas, petrol, doğal gaz ve özellikle Çin'in tekelini kırmak isteyen ABD için kritik öneme sahip nadir toprak elementlerine erişim kolaylaşacak.
- Yeni Ticaret Yolları: Kuzey Kutbu'ndaki buzul erimesiyle açılacak yeni deniz yollarının kontrolü büyük bir ekonomik ve stratejik avantaj sağlayacak.
Küresel Bir Gövde Gösterisi: Operation Arctic Endurance
ABD'nin sert söylemleri, müttefiklerini harekete geçirdi. Danimarka liderliğinde başlatılan 'Operation Arctic Endurance' tatbikatı, ABD'nin tek taraflı emellerine karşı bir mesaj niteliği taşıyor. Tatbikata Danimarka'nın yanı sıra Fransa, Almanya, İsveç, Norveç, Finlandiya, Birleşik Krallık ve Hollanda'dan sembolik sayıda asker katıldı. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve İsveç Başbakanı Ulf Kristersson, bu katılımın Danimarka'nın toprak bütünlüğüne destek olduğunu açıkça belirtti.
Satın Alınan Topraklarla Büyüyen ABD ve Grönland'ın Yeri
ABD, kurulduğundan bu yana topraklarının önemli bir kısmını satın alarak genişletti. Louisiana (1803), Florida (1819), Alaska (1867) ve Virgin Adaları (1917) gibi bölgeler, toplamda bugünkü ABD topraklarının yaklaşık %22'sine denk geliyor.
Eğer ABD, 2.166.086 km² yüzölçümüne sahip Grönland'ı satın alır veya ilhak ederse, toplam yüzölçümü 11.641.801 km²'ye çıkarak Rusya'dan sonra dünyanın en büyük ikinci ülkesi olacak.
Ancak tüm bu jeopolitik ve ekonomik hesapların ötesinde, bilim dünyasının uyarısı kulak arkası ediliyor: Grönland buzullarının tamamen erimesi, deniz seviyesini 7 metre yükselterek Tokyo, New York, Şanghay ve Mumbai gibi mega kentleri sular altında bırakabilir ve yaklaşık 1 milyar insanı evsiz bırakabilir. Küresel güçler, yanan bir evin içindeki antikaları kurtarmak yerine, yangını izleyip enkazın mülkiyeti için pazarlık yapıyor gibi görünüyor.
