Romanya, Birinci Dünya Savaşı sırasında güvenlik endişeleriyle Rusya'ya emanet ettiği dev altın rezervi ve kültürel hazinesini geri almak için verdiği mücadeleyi sürdürüyor. Ülkenin Dışişleri Bakanlığı, konuya ilişkin yaptığı son açıklamada, meselenin iki ülke arasındaki siyasi gündemin en önemli başlıklarından biri olmaya devam ettiğini vurguladı.
100 Yıllık Emanet: Altınlar Moskova'ya Nasıl Gitti?
Romanya, 1916 yılında Birinci Dünya Savaşı'na girdikten sonra ağır kayıplar yaşadı. Başkent Bükreş dahil topraklarının önemli bir kısmını kaybeden ülke, Ulusal Banka gibi kritik kurumlarını Laşi (Yaş) kentine taşımak zorunda kaldı. Tüm ülkenin işgal edilme riskine karşı ise radikal bir karar alındı.
Romanya Ulusal Bankası'nda bulunan 91,5 ton altın rezervi, değerli mücevherler ve kültürel eşyalar, güvenli bir şekilde saklanması için Rusya'ya gönderilmeye karar verildi. Bu değerli yük, Aralık 1916 ile Ekim 1917 tarihleri arasında gemilerle Moskova'ya taşındı. Rus temsilciler, hazineyi teslim aldıklarını ve Moskova'ya ulaştığını gösteren protokollere imza attı.
Avrupa Parlamentosu'ndan Rusya'ya İade Çağrısı
Savaşın sona ermesinin ardından Romanya, altınlarını ve diğer emanetleri geri almak için girişimlere başladı. Ancak siyasi gelişmeler nedeniyle mesele bir türlü çözülemedi ve günümüze kadar uzanan bir diplomatik soruna dönüştü.
Romanya Dışişleri Bakanlığı'nın açıklamasında, 4 Mart 2024 tarihinde Avrupa Parlamentosu'nun (AP) aldığı bir karara atıfta bulunuldu. AP, Rusya'nın Romanya'nın gönderdiği altın ve diğer değerli eşyaları iade etmesi gerektiğini belirtti. Romanya tarafı, Rusya'nın ulusal hazinesine yasa dışı olarak el koyduğunu savunuyor.
Yapılan açıklamada, "O dönem Rusya’ya teslim edilenler, Romanya Ulusal Bankası’nın elinde bulundurduğu altın rezervlerinin yanı sıra maddi ve kültürel değere sahip eşyaları da içeriyor. Bunların sadece bir kısmı iade edildi. Dolayısıyla bu meselenin çözümü Romanya için son derece önemli" ifadeleri kullanıldı.
Ortak Komisyon Çalışmaları Durduruldu
İki ülke arasındaki bu tarihi anlaşmazlığı çözmek amacıyla Romanya-Rusya Ortak Komisyonu kuruldu. 2003 yılında oluşturulan komisyonda, her iki taraftan tarih, arşiv, finans, bankacılık ve sanat tarihi alanlarında uzmanlar görev aldı.
Komisyon birkaç kez toplandı, ancak Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırılarının başlamasıyla birlikte çalışmalarına ara verildi. Romanya Dışişleri, siyasi şartlar elverdiğinde bu ortak komisyonun yeniden çalışmalarına başlamasını talep ettiğini duyurdu.
Romanya, iddialarını, hazinenin teslim alınmasına dair imzalanan ve Rusya'nın emanetleri iade etme taahhüdünde bulunduğu protokollere dayandırıyor. Açıklamada, bu protokolün uluslararası bir antlaşma niteliği taşıdığı ve Rusya'nın da bu duruma itiraz etmediği vurgulandı. Sorun, 100 yılı aşkın bir süredir uluslararası diplomasinin çözüm bekleyen en ilginç dosyalarından biri olmayı sürdürüyor.
