Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, İstanbul için devrim niteliğindeki kiralık sosyal konut projesinin detaylarını paylaştı. Bakan Kurum, 15 bin kiralık konut için teslim tarihini Eylül ayı olarak açıkladı.
Cumhuriyet Tarihinin En Kapsamlı Sosyal Konut Projesi
"Ev Sahibi Türkiye" projesi kapsamında 81 ilde 500 bin konut hedefleniyor. İstanbul'da inşa edilecek 100 bin konutun yanı sıra TOKİ, 15 bin konutu vatandaşlara kiralık olarak sunmaya hazırlanıyor. Bakan Kurum, mega kentte kira fiyatlarının düşürülmesi amacıyla hayata geçirilecek proje için yeni açıklamalarda bulundu.
Deprem Bölgesinde Yeniden İnşa Sürüyor
Milli İrade Platformu tarafından MÜSİAD Genel Merkezi'nde düzenlenen 15. Milli İrade Buluşması'nda konuşan Bakan Murat Kurum, 6 Şubat depremlerinin Türkiye'ye doğrudan 104 milyar dolar, dolaylı olarak ise 150 milyar dolarlık ekonomik kayıp yaşattığını söyledi. Hatay'da 153 bin konutun teslim edildiğini belirten Kurum, Kahramanmaraş'ta on binlerce konut ve iş yerinin tamamlandığını, Malatya, Adıyaman, Şanlıurfa, Diyarbakır, Gaziantep, Adana, Osmaniye, Elazığ ve Kilis'te de vatandaşların güvenli konutlarına yerleştirildiğini belirtti.
Kurum, Türkiye'nin afet sonrası hızlı ve kaliteli konut üretiminde dünyada örnek gösterilen ülkelerden biri haline geldiğini belirterek, "Bugün ABD'de, Almanya'da bir afet olduğunda vatandaşını sigorta şirketinin insafına terk eden bir anlayış varken, Türkiye artık afet sonrası hızlı ve kaliteli konut üretiminde de kentsel dönüşüm tecrübesinde de tüm dünyada bir numaradır." diye konuştu.
Sosyal Konutlarda Yeni Hedef 500 Bin Konut
Bugüne kadar sosyal konut projeleri kapsamında 1 milyon 767 bin konut inşa edildiğini ve yaklaşık 7 milyon vatandaşın güvenli konutlara kavuştuğunu belirten Kurum, Cumhuriyet tarihinin en büyük sosyal konut hamlesi olan "Yüzyılın Konut Projesi" kapsamında çalışmaların sürdüğünü söyledi. 81 ilde 500 bin sosyal konut hedefiyle ilerlediklerini belirten Kurum, kura süreçlerinin tamamlandığını ve birçok projede temellerin atıldığını ifade ederek, "İnşallah 2027 Mart ayında anahtarları teslim etmeye başlayacağız." dedi.
Kentsel Dönüşüm Ertelenebilecek Bir Mesele Değildir
Şehirlerin afetlere karşı dirençli hale getirilmesi için kentsel dönüşüm çalışmalarının hız kesmeden devam ettiğini belirten Kurum, bu sürecin zorunluluk olduğunun altını çizdi. "Kentsel dönüşüm bir tercih değildir. Kentsel dönüşüm bir lüks değildir. Kentsel dönüşüm ertelenebilecek bir mesele hiç değildir." diyen Kurum, hedeflerinin yalnızca riskli binaları yenilemek olmadığını söyledi. Kurum, "Hedefimiz yalnızca riskli yapıları yenilemek değildir. Bizim hedefimiz, Türkiye Yüzyılı'nda daha güvenli, daha dirençli, daha çevreci ve daha yaşanabilir şehirler inşa etmektir." ifadelerini kullandı.
Kiralık Sosyal Konutlar Eylül'de Teslim Edilecek
İlk kez İstanbul'da uygulanacak kiralık sosyal konut modelinin kira fiyatlarının dengelenmesine katkı sağlayacağını vurgulayan Kurum, şu ifadeleri kullandı: "Eylül ayında da kiralık konutlarımızı ihtiyaç sahibi vatandaşlarımıza teslim edeceğiz. Sosyal konutlarımızla hem vatandaşımızı uygun fiyatlarla konut sahibi yapıyoruz hem de deprem gerçeğiyle yaşayan ülkemizde milletimizi sağlam yuvalara kavuşturuyoruz."
Büyükşehirler Öncelik Olacak
Bakan Kurum'un yaptığı daha önceki açıklamalara göre büyükşehirlerin öncelikli olması beklenen proje ilk etapta İstanbul'da hayata geçirilecek. Bunun için hem İstanbul'da hem Avrupa hem de Anadolu yakasında 15 bin sosyal konut belirlenecek. Modelin, ilerleyen süreçte tüm Türkiye'ye yayılması bekleniyor.
Kura Çekimi Olacak mı?
Bakan Kurum, açığa satış sisteminin aksine İstanbul'da kiralık konut projesinin belirli kontenjanlara ayrılacağını ve kura çekiminin yapılacağını söyledi.
Kimlere Kontenjan Verilecek?
İhtiyaç sahibi ailelerin başvuru yapmasıyla sürecin başlayacağının altını çizen Bakan Kurum, "Düşük, dar gelir vatandaşlarımız. Gerçekten geçinme zorluğu çeken vatandaşlarımız. Efendim kentsel dönüşüme girmiş, onlara da kontenjan ayıracağız. Evini dönüştürmek istiyor ama ya o kira destekleriyle uygun bir ev bulamadığı için dönüşüme de giremiyor. O vatandaşlarımızı kurayla belirleyeceğiz." dedi. Projeye hiç evi olmayan ve belirlenen gelir seviyesini aşmayanlar başvuru yapacak. Memurlar, emekliler, engelliler ve evi dönüşüme girecek vatandaşlar için kontenjan ayrılması planlanıyor.
Kira Fiyatı Ne Kadar Olacak?
Bakan Kurum'un açıklamasına göre bu konutlar 3 yıllığına kiralanacak. Kira bedeli bölge rayiç bedelinin yarısı olacak. 3 yılın ardından yeni kira bedeli belirlenecek ya da evlerin bakımı yapıldıktan sonra yeni hak sahibine kiralanacak. Böylece daha çok kişinin bu fırsattan faydalanması sağlanacak.
TOKİ Hangi İlçelerde Konut Kiralayacak?
Milyonlar tarafından merakla beklenen kiralık konutlar için Bakan Kurum ilk kez ilçe adı açıkladı. Kiralık konutlar için ilçe adı veren Kurum, "Mesela Ataşehir'de bile vereceğiz. 15 bin kiralık konut 3 yıl içerisinde tamamlanacak. 15 bin vatandaşımız TOKİ'nin kiracısı olarak, devletimizin kiracısı olarak rayiç bedelinin yarısının altında bir bedelle orada uygun şartlarda oturacak" ifadelerini kullandı.
Kira Bedeli Nasıl Belirlenecek?
Kira fiyatlarının piyasa koşullarının altında olması öngörülüyor. Hesaplamada hane geliri, bölgesel kira ortalamaları ve enflasyon oranı gibi kriterler dikkate alınacak. Kira artışlarının da belirli bir üst sınırla (örneğin enflasyona endeksli) yapılması planlanıyor.
Satış Olmayacak
Bu sistemde konutlar satılmayacak, sadece kiralanacak. Hak sahiplerinin konutları başkasına devretmesi veya alt kiraya vermesi büyük ölçüde sınırlandırılacak. Amaç, sistemin suistimal edilmesini engellemek.
Kira Fiyatı Ne Kadar Olacak?
Bakan Kurum, TOKİ kiralık konut fiyatlarının yarı yarıya olacağını belirtiyor. Bu doğrultuda, İstanbul'da ortalama kira bedelinin 20 bin TL ila 40 bin TL olduğu varsayıldığında, kiralık sosyal konutlarda aylık kira: 2+1 daire için yaklaşık 10.000 – 20.000 TL, 1+1 daire için yaklaşık 8.000 – 15.000 TL olması bekleniyor. İstanbul'da yapılacak 100 bin sosyal konut için aylık taksitlerin 7.300 – 11.000 TL olacağı düşünüldüğünde ise TOKİ kiralık konut fiyatlarının bu rakamlara daha yakın olması da muhtemel.
