Orta Doğu Gerilimi Küresel Ekonomiyi Tehdit Ediyor
Orta Doğu'da devam eden çatışmaların uzama ihtimali, küresel ticareti derinden etkileyebilecek ve enflasyonist baskıları yeniden alevlendirebilecek endişelerle birlikte, risk algısını tüm dünyada yükseltiyor. ABD Başkanı Donald Trump, dün yaptığı açıklamada, İran'a yönelik saldırıların süresi konusunda, "Şu anda takvim tahminlerimizin ötesindeyiz. Dört ila beş hafta sürmesini bekliyorduk, ancak daha uzun süre devam etme kapasitemiz bulunuyor. Bunu kesinlikle yapacağız." ifadelerini kullandı.
Trump, İran'ın konvansiyonel balistik füze programının hızla ilerlediğini vurgulayarak, bu durumun Amerika Birleşik Devletleri ve yurt dışında konuşlanmış askeri kuvvetler için açık ve ciddi bir tehdit oluşturduğunu belirtti.
İran Hürmüz Boğazı'nı Kapattı: Enerji Arzında Kritik Darbe
Diğer yandan, İran tarafından atılan adımlar da yakından izleniyor. İran Devrim Muhafızları Ordusu Genel Komutanı Danışmanı Tuğgeneral İbrahim Cebbari, Hürmüz Boğazı'nı geçişlere kapattıklarını ve geçmeye çalışan gemilere saldıracaklarını resmen açıkladı.
Basra Körfezi'nin ağzında bulunan dar su yolu olan Hürmüz Boğazı, Orta Doğu'daki petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) üretimini Umman Denizi ve Hint Okyanusu üzerinden küresel pazarlara bağlayan hayati bir arter konumunda. Dünyadaki LNG ihracatının yaklaşık yüzde 20'si bu geçit üzerinden taşınıyor. En büyük LNG ihracatçılarından Katar'ın neredeyse tüm LNG ihracatı Boğaz'dan geçerek uluslararası piyasalara ulaşıyor.
Japonya'nın petrol ithalatının yaklaşık yüzde 72'si Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleşirken, Güney Kore'de bu oran yüzde 65 seviyesinde. Asya'nın dev ekonomileri Çin ve Hindistan için ise Hürmüz Boğazı rotasına bağımlılık yaklaşık yüzde 50 olarak öne çıkıyor.
Petrol Fiyatlarındaki Yükseliş Enflasyon Risklerini Artırıyor
Bu gelişmelerin ardından arz endişeleriyle Brent petrolünün varil fiyatı dün yüzde 7 yükselişle 78,2 dolardan kapandı. Yeni işlem gününde ise yükseliş eğilimini sürdürerek yüzde 1,1 primle 79 dolardan alıcı buluyor.
Orta Doğu'daki gerilimin, ticaret politikası belirsizliklerinin sürdüğü bir dönemde artması, petrol fiyatlarındaki yükselişin enflasyonist baskıları daha da güçlendirebileceği kaygısını pekiştiriyor. Analistler, Hürmüz Boğazı'nın birçok ekonomi için kritik enerji arz rotalarından biri olduğunu vurgulayarak, bölgede enerji arzının kesintiye uğramasının orta vadede petrol fiyatlarındaki artışa bağlı olarak imalat sanayi maliyetlerini yükseltebileceğini ifade ediyor.
Söz konusu endişelerle birlikte, ABD Merkez Bankası'nın (Fed) temmuz ayına kadar faiz oranlarını sabit tutacağına dair beklentiler güç kazanırken, bu hafta açıklanacak istihdam raporu verilerinden alınacak sinyallerin Fed'in politika yol haritasına ilişkin daha net bilgiler sağlaması bekleniyor.
Küresel Borsalarda Dalgalı Seyir
Bu gelişmeler ışığında, haftanın ilk işlem gününde Dow Jones endeksi yüzde 0,15 düşerken, Nasdaq endeksi yüzde 0,36 yükseldi. S&P 500 endeksi ise yatay bir seyir izledi. ABD'de endeks vadeli kontratlar yeni güne negatif başladı.
Orta Doğu'da yükselen tansiyondan en fazla etkilenen sektörler arasında bölgede uçuşlarını durduran hava yolu şirketleri yer aldı. ABD'li hava yolu şirketlerinde düşüş eğilimi dikkat çekerken, savunma ve enerji şirketlerinin hisselerinde yükselişler gözlendi.
ABD'de tahvil piyasalarında dün satış ağırlıklı bir seyir öne çıkarken, ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi 10 baz puan yükselerek yüzde 4,06 seviyesinde kapandı. Yeni günde 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,05 seviyesinde dengelendi.
Ons altın dün yüzde 1,3 yükselişle 5.333 dolardan günü tamamladı. Altının ons fiyatı şu sıralarda yüzde 0,5 artışla 5.360 dolardan alıcı bulurken, yükseliş serisini 4. işlem gününe taşıdı. Dolar endeksi ise dün yüzde 0,8 yükselişle 98,4 seviyesinden kapanırken, yeni günde de yüzde 0,2 artışla 98,5 seviyesinde bulunuyor.
Avrupa ve Asya Borsalarında Kayıplar Derinleşiyor
Avrupa borsalarında dün Orta Doğu'daki jeopolitik gerilimlerin etkisiyle negatif bir seyir izlendi. Bölgede bazı savunma sanayi şirketlerinin hisseleri pozitif ayrışırken, Norveçli enerji şirketleri Var Energi'nin hisseleri yüzde 6 ve Equinor'un hisseleri yüzde 8,2 değer kazandı.
Orta Doğu'daki gerilime ilişkin konuşan Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, kalıcı tek çözümün diplomatik çözüm olduğunu vurgulayarak, "Bu da İran için güvenilir bir geçiş süreci, nükleer ve balistik programların kesin olarak durdurulması ve bölgedeki istikrarsızlaştırıcı faaliyetlere son verilmesi anlamına gelmektedir." dedi.
Almanya Hükümet Sözcüsü Stefan Kornelius, Orta Doğu'da artan jeopolitik tansiyonun Almanya ekonomisi üzerindeki etkilerini belirlemenin mümkün olmadığını, ancak bölgeden çok az miktarda ham petrol aldıkları için endişelenmeye gerek olmadığını ifade etti.
Bu gelişmelerle, İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 1,20, İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,97, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 2,17 ve Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 2,42 geriledi.
Asya tarafında ise Orta Doğu'daki jeopolitik gerilimlerin etkisiyle negatif bir seyir izlenirken, Güney Kore'de Kospi endeksindeki düşüş yüzde 5'i aştı. Artan küresel risk algısı bölgede de etkili olurken, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapattığını açıklaması bölge endekslerindeki kayıpların derinleşmesine neden oldu.
Enerji arzına yönelik endişeler ve yükselen petrol fiyatlarının bölgedeki imalat sanayi faaliyetlerini olumsuz etkileyebileceği beklentisi sanayi şirketlerine satış getirdi. Petrol fiyatlarındaki yükselişlerin enflasyonist baskıları artırabileceği endişesi Japonya tarafında önemli bir risk olarak öne çıkıyor.
Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 2,9, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 5,9, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,4, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,2 geriledi.
Yurt İçinde Gözler Enflasyon Verilerinde
Dün, küresel piyasalardaki risk algısına paralel hareket eden Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 2,71 değer kaybederek 13.346,43 puandan tamamladı. Söz konusu gelişmelerin etkisiyle savunma ve enerji sektörü hisselerinde değer kazanımları görülürken, ulaştırma sektöründe ise düşüşler kaydedildi.
Yeni işlem gününde ise gözler şubat ayına ilişkin enflasyon verilerine çevrildi. AA Finans Enflasyon Beklenti Anketi'ne katılan ekonomistler, şubatta Tüketici Fiyat Endeksi'nin aylık bazda yüzde 2,87 artacağını tahmin etti. Ekonomistlerin şubat ayı enflasyon beklentilerinin ortalamasına göre, ocakta yüzde 30,65 olan yıllık enflasyonun şubatta yüzde 31,42'ye çıkacağı öngörülüyor.
Dolar/TL, dünü 43,9530'dan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın hemen üzerinde 43,9680'den işlem görüyor. Analistler, bugün yurt içinde enflasyon verileri, yurt dışında ise jeopolitik gelişmelere ek olarak Avro Bölgesi'nde enflasyonun takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.200 ve 13.100 puanın destek, 13.400 ve 13.500 puanın ise direnç konumunda olduğunu kaydetti.
Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:
- 10.00 Türkiye, şubat ayı Tüketici Fiyat Endeksi
- 10.00 Türkiye, şubat ayı Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi
- 13.00 Avro Bölgesi, şubat ayı yıllık öncü Tüketici Fiyat Endeksi
