Avrupa'da Gaz Fiyatları Yüzde 100'ü Aşarak Rekor Seviyelere Ulaştı
ABD ve İsrail'in İran'a yönelik ortak saldırılarının ardından yaşanan gelişmeler, küresel enerji piyasalarında şok etkisi yarattı. Stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı'nın kapanması ve Katar Enerji'ye ait sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) tesisinde üretimin durması, Avrupa gaz fiyatlarında yüzde 100'ü aşan bir artışa yol açtı. Aynı zamanda, Brent petrol fiyatları Temmuz 2024'ten bu yana ilk kez 85 dolar seviyesini görerek önemli bir yükseliş kaydetti.
Hürmüz Boğazı'nda Ticari Trafik Durdu
Dünyadaki LNG ihracatının yaklaşık yüzde 20'sinin gerçekleştirildiği Hürmüz Boğazı'nda ticari gemi trafiği tamamen durma noktasına geldi. En büyük LNG ihracatçılarından Katar'ın neredeyse tüm LNG ihracatı, bu boğaz üzerinden uluslararası piyasalara ulaşıyordu. İran'dan fırlatılan insansız hava araçlarından birinin, Katar'ın Ras Laffan Sanayi Şehri'ndeki Katar Enerji'ye ait LNG üretim tesisini hedef alması sonucu şirket, dün itibarıyla buradaki LNG üretimini durdurdu.
Boğaz'dan LNG sevkiyatının yapılamaması ve küresel LNG üretimi için kritik öneme sahip Katar'daki tesisteki üretimin kesilmesi, Avrupa gaz fiyatlarındaki ralliyi hızlandırdı. Avrupa'da derinliği en fazla olan Hollanda merkezli sanal doğalgaz ticaret noktası TTF'de, nisan vadeli kontratlarda megavatsaat başı gaz fiyatı TSİ 14.20 itibarıyla 65,5 euroya yükseldi.
Fiyat Artışları ve Piyasa Etkileri
Fiyatlar, ABD ve İsrail'in İran'a saldırıları öncesinde 27 Şubat'ta megavatsaat başı 31,95 eurodan kapanmıştı. Bu durumda, Avrupa'da gaz fiyatları saldırılar öncesine göre yüzde 100'ü aşmış oldu. Fiyatlardaki artış, bugün dünkü kapanışa göre yüzde 47'yi buldu.
Küresel LNG ihracat kapasitesinin yaklaşık yüzde 20'si Katar'da bulunuyor. Katar'daki Ras Laffan ile Mesaieed tesislerinin eş zamanlı olarak kapatılması, 2022'de başlayan Rusya-Ukrayna Savaşı'ndan bu yana doğalgaz piyasasında görülen en büyük arz şoklarından biri anlamına geliyor. QatarEnergy'nin LNG tedarikinde mücbir sebep ilan etmesi, uzun vadeli sözleşmelere bağlı alıcılar için belirsizliği artırırken, alıcıların spot piyasaya yönelmek zorunda kalma ihtimalini yükseltiyor.
Uluslararası Rekabet ve Avrupa'nın Durumu
Doğalgaz ve petrol ihracatı için önemli bir rota olan Hürmüz Boğazı'ndan gemi trafiğinin durması, Avrupa ve Asya arasında ABD ve Avustralya'dan gelen alternatif LNG'ye yönelik rekabeti artırırken, bu durum fiyatları yukarı çekiyor. Rusya'dan alımı durdurma kararı almış olan Avrupa da zorlu bir süreç yaşıyor.
AB ülkelerinin doğalgaz depolarındaki doluluk oranı, geçen yılın aynı dönemine kıyasla daha düşük bir seviye olan yüzde 30'da seyrediyor. AB’ye üye ülkelerin temsilcilerini bir araya getiren, doğalgaz depolamasını ve arz güvenliğini izleyen, kriz dönemlerinde ise müdahale önlemlerini koordine eden Doğalgaz Koordinasyon Grubu, Orta Doğu’daki çatışmaların etkilerini değerlendirmek üzere 4 Mart'ta toplanacak.
Petrol Fiyatlarındaki Yükseliş
Petrol fiyatları, artan jeopolitik riskler ve arz endişeleri nedeniyle uluslararası piyasalarda yüzde 9'a kadar yükseldi. Brent petrol Temmuz 2024'ten bu yana ilk kez 85 dolar seviyesini gördü. Petrol fiyatları, Orta Doğu'da tırmanan çatışmalar ve Hürmüz Boğazı üzerinden enerji sevkiyatına yönelik tehditlerin arz kesintisi endişelerini artırmasıyla yukarı yönlü seyrini sürdürüyor.
Bu gelişmeler, küresel enerji piyasalarında belirsizliği artırırken, Avrupa'nın enerji güvenliği açısından kritik bir döneme girdiğini gösteriyor.
