Avrupa'da Gaz Krizi Derinleşiyor: Fiyatlar Üç Yılın Zirvesine Çıktı
Ortadoğu'da devam eden savaşın enerji tesislerine sıçramasıyla birlikte küresel piyasalar alarm verdi. İsrail'in İran'daki Güney Pars gaz sahası ve Basra Körfezi kıyısındaki Aseluye petrol rafinerisini hedef almasının ardından, Tahran yönetimi de Katar'daki Ras Laffan Sanayi Bölgesi'ni vurdu. Bu saldırılar sonucunda dünyanın en kritik LNG merkezlerinden biri devre dışı kaldı.
Petrol ve Doğalgaz Tesislerine Artan Saldırılar
Dün Suudi Arabistan'da ulusal petrol ve doğalgaz şirketi Saudi Aramco'ya ait Samref rafinerisine insansız hava aracı (İHA) düştü. Kuveyt'te ise Mina Abdullah ve Mina el-Ahmedi rafinerilerindeki iki işletme ünitesinde İHA saldırısıyla yangın çıktı. Yangınlar kısa sürede söndürülse de, Orta Doğu'da petrol ve doğalgaz tesislerine yönelik saldırıların artacağına yönelik beklentiler enerji fiyatlarını hızla yükseltti.
Petrol fiyatlarındaki yükseliş devam ediyor. Saldırıların ardından Brent petrolün varil fiyatı uluslararası vadeli piyasalarda güne yüzde 8.4'lük artışla 116 doları geçerek başladı. Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili ise 96.41 dolardan alıcı buldu. Enerji fiyatları, dünyadaki petrol ve LNG'nin beşte birini taşıyan Hürmüz Boğazı'ndan geçen tanker trafiğinin İran saldırı tehdidiyle neredeyse durma noktasına gelmesinden bu yana zaten artmıştı.
Avrupa'da Gaz Fiyatları Üç Yılın Zirvesinde
İsrail'in İran'daki Güney Pars gaz sahasını vurmasının ardından İran'ın da angajman kuralları doğrultusunda BAE'deki en büyük LNG tesisini hedef almasıyla dün Avrupa'da gaz vadelileri yüzde 35 yükseldi. Avrupa'da gaz fiyatları, ABD ve İsrail'in İran'a savaşını başlatmadan önce şubat ayı sonlarında görülen seviyenin iki katına çıktı.
Hollanda TTF kontratlarında fiyatlar yüzde 31'in üzerinde artarak Aralık 2022'den bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Uzmanlara göre Avrupa, yaz aylarında LNG alımlarını artırmak zorunda kalabilir ve bu süreçte Asya ile daha sert bir rekabet yaşayabilir. Ayrıca Katar'dan LNG sevkiyatında uzun süreli aksama ihtimali de piyasadaki belirsizliği derinleştiriyor.
LNG Arzında Daralma ve Küresel Etkiler
Gaz fiyatları Hürmüz Boğazı'ndaki kapanmanın etkisiyle savaşın başladığı günden bu yana yükselmeye başlamıştı. Wood Mackenzie verileri, krizin başladığı günden bu yana her hafta yaklaşık 1.5 milyon ton LNG'nin küresel pazara ulaşmadığını gösteriyor.
ICIS Küresel Gaz ve LNG Baş Analisti Alex Siow şu değerlendirmeyi yaptı: "Çin ve Hindistan, LNG'de talep azaltmaya gitmeyi, Avrupa, Güney Kore ve Japonya ise kesintiyi spot LNG alımıyla telafi etmeyi değerlendiriyor."
OAPEC Küresel Gaz Piyasaları Uzmanı Wael Hamed Abdel Moati ise "Hürmüz Boğazı krizi 2022 doğal gaz krizine göre daha geniş küresel etkiye sahip" ifadelerini kullandı.
Hürmüz Boğazı'ndan Geçiş Ücreti Gündemde
İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilerden geçiş ücreti alınmasına yönelik yasa tasarısı hazırlığında olduğu bildirildi. Meclis gündemine getirilmesi planlanan düzenleme, boğazın güvenli bir güzergah olarak kullanılması durumunda ülkelerin İran'a ücret ve vergi ödemesini öngörüyor.
Yarı resmi ISNA Haber Ajansı'nın bir milletvekiline dayandırdığı habere göre, Hürmüz Boğazı'ndan geçişlere ilişkin kapsamlı bir yasa tasarısı üzerinde çalışılıyor. Söz konusu düzenlemenin, boğazın kullanımına yönelik yeni kurallar getirmesi bekleniyor.
Konuya ilişkin açıklama yapan İran lideri Ayetullah Mücteba Hamaney'in Danışmanı Muhammed Muhbir, "Hürmüz Boğazı için yeni bir sistem tanımlayacağız" dedi. Bu düzenlemenin hayata geçmesi halinde, uluslararası deniz taşımacılığı açısından önemli sonuçlar doğurabileceği değerlendiriliyor.
