Hürmüz Boğazı'ndaki Çatışma Petrol Arzını Tehdit Ediyor
Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) son Petrol Piyasası Raporu, Orta Doğu'da devam eden savaşın Hürmüz Boğazı üzerinden tanker geçişlerini fiilen durdurması nedeniyle küresel petrol arzının bu ay ciddi bir gerileme gösterdiğini ortaya koydu. Bu durum, Körfez bölgesindeki petrol üreticisi ülkelerde yaygın üretim kısıntılarına ve bazı sahalarda üretimin tamamen durdurulmasına yol açıyor.
Kritik Enerji Geçidinde Sevkiyatlar Çöktü
Dünyanın en kritik enerji taşımacılığı geçitlerinden biri olan Hürmüz Boğazı'ndan 2025'te günde yaklaşık 20 milyon varil ham petrol ve petrol ürünü sevk edilirken, savaşın başlamasından bu yana sevkiyatlar kriz öncesi seviyelerin yüzde 10'undan daha azına geriledi. Boğazdan tanker geçişlerinin kısa sürede normale dönmemesi durumunda, alternatif ihracat güzergahlarının sağlayabileceği sınırlı esnekliğe rağmen, IEA mart ayında Körfez'de günlük yaklaşık 7,9 milyon varil ham petrol ve toplamda 9,9 milyon varil sıvı yakıt üretimini durdurabileceğini tahmin ediyor.
Küresel Arzda Keskin Düşüş Bekleniyor
Aynı dönemde, küresel arzın ise günlük 8 milyon varil düşerek 98,8 milyon varile gerilemesi ve böylece 2022'nin ilk çeyreğinden bu yana en düşük seviyeye inmesinin beklendiği raporda, şu ifadelere yer verildi:
"Küresel ölçekte, Körfez'den yapılan kesintili sevkiyatların yarattığı kayıplar, Kuzey Amerika üretiminin kış soğuklarının ardından geri dönmesi ve Kazakistan ile Rusya arzının şubattaki aksaklıkların ardından yeniden başlamasıyla bir miktar hafifletiliyor. Ancak raporun hazırlandığı dönemde çatışmalarda herhangi bir hafifleme işareti veya Hürmüz Boğazı üzerinden akışların toparlanması için net bir zaman çizelgesi görülmediği için, mart tahmini ve sonrası yüksek bir belirsizlik seviyesi taşıyor."
Şubat Ayında Petrol Arzı Artış Gösterdi
Öte yandan, rapora göre, küresel petrol arzı şubatta günlük 380 bin varil artarak 106 milyon 870 bin varile yükseldi. Aynı dönemde, OPEC grubunun ham petrol arzı önceki aya göre günlük yaklaşık 340 bin varil artarak 29 milyon 630 bin varil olarak hesaplandı. OPEC'in doğal gaz sıvıları üretimi de 40 bin varil artışla 5 milyon 750 bin varile çıktı. Böylece grubun toplam petrol arzı 35 milyon 380 bin varil oldu.
OPEC Dışı Üretim ve Talep Tahminleri
OPEC dışı ülkelerin günlük petrol üretimi ise aynı dönemde yaklaşık 10 bin varil artarak 71 milyon 500 bin varil seviyesine yükseldi. IEA, küresel petrol arzının bu yıl 1 milyon 110 bin varil artarak ortalama 107 milyon 230 bin varile ulaşmasını öngörüyor.
Petrol Talebi Artış Öngörüsü Düşürüldü
IEA, bu yıla ilişkin küresel günlük petrol talebi artış öngörüsünü ise 205 bin varil aşağı yönlü revize etti. Buna göre, küresel talebin bu yıl geçen yıla kıyasla günlük yaklaşık 644 bin varil artarak 104 milyon 766 bin varile çıkması bekleniyor. Ajans, bir önceki raporunda talep artışını yaklaşık 849 bin varil olarak öngörmüş, toplam tüketimin ise 104 milyon 872 bin varile ulaşacağını tahmin etmişti.
Savaşın Etkileri ve Belirsizlikler
IEA, küresel petrol talebi büyüme tahminlerini ABD-İsrail ve İran savaşı nedeniyle mart ve nisan ayları için de geçen ayki tahmine göre günlük ortalama 1 milyon varil düşürdü. Bu düşüş tahminlerinde Orta Doğu’da yaygın uçuş iptalleri ve LPG arzındaki büyük çaplı aksaklıkların etkili olduğu vurgulanan raporda, "Artan petrol fiyatları ve küresel ekonomiye ilişkin belirsiz görünüm, tahminler üzerinde ek riskler oluşturuyor." ifadelerine yer verildi.
OECD dışı ülkelerde petrol talebinin bu yıl 684 bin varil artışla 58 milyon 924 bin varile ulaşması öngörülürken, OECD ülkelerinde talebin 40 bin varil düşüşle 45 milyon 843 bin varil seviyesinde gerçekleşmesi bekleniyor. Bu veriler, savaşın küresel enerji piyasaları üzerindeki derin etkisini ve belirsizlikleri net bir şekilde ortaya koymaktadır.
