Küresel Enerji Krizi Tüm Dünyada Tasarruf Dönemini Başlattı
Orta Doğu'daki savaşın tetiklediği enerji krizi derinleşirken, tedarik kıtlığına karşı dünya çapında birçok ülke, tüketimi azaltmak ve artan maliyetlerin etkisini sınırlandırmak için bir dizi önlem devreye aldı. Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) "2026 Enerji Krizi Politika Takip Aracı" ve hükümet açıklamalarına göre, ülkeler bir yandan talebi düşürmeye yönelik tasarruf politikalarını uygularken, diğer yandan vergi indirimleri, sübvansiyonlar ve fiyat kontrolleriyle hane halklarını korumaya çalışıyor.
Hürmüz Boğazı'ndaki Arz Kesintisi Fiyatları Fırlattı
ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarıyla dünya petrolünün yaklaşık yüzde 20'sinin taşındığı Hürmüz Boğazı'nda yaşanan arz kesintisi, Brent petrolün varil fiyatının savaş öncesi döneme göre yüzde 50'ye yakın artmasına neden oldu. Dünya genelinde doğal gaz fiyatları da hızla yükseldi. Pek çok ülke, yüksek fiyatlar ve arz kısıtı karşısında talebi düşürmek için acil önlemler almaya başladı.
Asya Ülkelerinde Sert Tasarruf ve Kısıtlama Politikaları
Orta Doğu'dan gelen petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tedarikine yüksek bağımlılığı olan Asya ülkeleri, enerji tüketimini doğrudan sınırlayan önlemlerle öne çıkıyor:
- Çin: Yurt içindeki rafine petrol ürünlerinin fiyatlarına geçici sınırlama getirdi.
- Bangladeş: Kamu binalarında klima sıcaklığı 25 dereceyle sınırlandırıldı, üniversiteler geçici olarak kapatıldı.
- Endonezya: Kamu çalışanları için haftada bir gün uzaktan çalışma başlatıldı, seyahatler sınırlandırıldı.
- Hindistan: Sanayide doğal gaz kullanımı sınırlandırıldı, LPG yerine boru hattı gazı yaygınlaştırılıyor.
- Güney Kore: Kamu kurumlarında araç kullanımına haftalık sınırlama getirildi.
- Filipinler: Ulusal acil durum ilan edildi, kamu çalışanları için 4 günlük çalışma sistemine geçildi.
- Tayland: Uzaktan çalışma teşvik ediliyor, ortak araç kullanımı özendiriliyor.
Afrika Ülkeleri Tasarrufa Odaklandı
Afrika ülkeleri de enerji krizine karşı çeşitli önlemler alıyor:
- Nijerya: Sanayi kuruluşlarının enerji verimliliğine odaklanması istendi.
- Etiyopya: Uzaktan çalışma teşvik ediliyor, yakıt sübvansiyonları artırıldı.
- Mısır: Kamu çalışanları için haftada bir gün uzaktan çalışma uygulaması başlatıldı.
- Senegal: Vatandaşlara enerji tüketimini azaltma çağrısı yapıldı.
Avrupa'da Fiyat Kontrolleri ve Vergi İndirimleri
Avrupa ülkeleri enerji krizine daha çok ekonomik araçlarla müdahale ediyor:
- Almanya: Akaryakıt istasyonlarının fiyat artışları günde bir defa ile sınırlandırıldı.
- Fransa: Ulaşım, balıkçılık ve tarım sektörlerine doğrudan mali destek paketleri açıklandı.
- İspanya: Enerji verimliliği yatırımlarına vergi indirimleri getirildi, akaryakıt KDV'si düşürüldü.
- İngiltere: Düşük gelirli ailelere yönelik yakıt desteği açıklandı.
- İtalya: Yakıt üzerindeki tüketim vergileri azaltıldı.
Avrupa Birliği (AB) Komisyonu, üye ülkelerden vatandaşlarını daha az araç kullanmaya, daha az uçuş yapmaya ve evden çalışmaya teşvik etmelerini istedi. Orta Doğu'daki çatışmanın başlangıcından bu yana AB'de gaz fiyatları yaklaşık yüzde 70, petrol fiyatları yüzde 60 artarken, 30 günlük çatışmanın Birliğin fosil yakıt ithalat faturasına 14 milyar avro eklediği belirtiliyor.
Latin Amerika ve Diğer Bölgelerde Alınan Önlemler
Diğer bölgelerde de benzer önlemler hayata geçiriliyor:
- Brezilya: Yakıt üreticilerine destekler artırıldı, dizele yönelik vergiler düşürüldü.
- Şili: Kerosen fiyatları donduruldu, yakıt kredileri askıya alındı.
- Meksika: Akaryakıt fiyatlarını sınırlamak için sektörle anlaşmalar yapılıyor.
- Avustralya: Akaryakıt vergileri geçici olarak yarıya indirildi, kar marjları sınırlandırıldı.
Türkiye'de ise, akaryakıt fiyatlarındaki artışın tüketiciye yansımasını sınırlandırmak için mart başında eşel mobil mekanizması devreye alındı. Küresel enerji krizi, dünya genelinde tasarruf ve verimlilik odaklı politikaların önemini bir kez daha ortaya koyuyor.
