Küresel Petrol Arzında Tarihi Çöküş: Mart Ayında Günlük 10,1 Milyon Varil Düştü
Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) yayınladığı son Petrol Piyasası Raporu, küresel petrol arzında mart ayında yaşanan tarihi düşüşü gözler önüne serdi. Rapora göre, küresel petrol arzı mart ayında günlük 10 milyon 120 bin varil azalarak 97 milyon 50 bin varil seviyesine geriledi. Bu düşüş, tarihteki en büyük arz kesintisi olarak kayıtlara geçti.
Orta Doğu Çatışmalarının Etkisi
Petrol arzındaki bu sert düşüşün temel nedeni, Orta Doğu bölgesindeki enerji altyapısına yönelik saldırılar ve Hürmüz Boğazı'ndan tanker geçişlerine uygulanan kısıtlamalar olarak belirtildi. ABD-İsrail ile İran arasındaki savaşın yol açtığı gerilimler, bölgedeki petrol üretimini ve lojistiğini ciddi şekilde etkiledi.
OPEC+ Üretiminde Keskin Düşüş
Raporda, Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) ve OPEC dışı bazı üretici ülkelerden oluşan OPEC+ grubunun günlük üretiminin de mart ayında 9 milyon 360 bin varil azalarak 42 milyon 390 bin varile gerilediği açıklandı. Üretimdeki bu düşüş, özellikle şu ülkelerde belirgin şekilde yaşandı:
- Suudi Arabistan: Günlük üretim 3 milyon 150 bin varil azaldı.
- Irak: Günlük üretim 3 milyon varil düştü.
- Kuveyt: Günlük üretim 1 milyon 350 bin varil geriledi.
- Birleşik Arap Emirlikleri: Günlük üretim 1 milyon 270 bin varil azaldı.
- Bahreyn: Günlük üretim 130 bin varil düştü.
- İran: Günlük üretim 60 bin varil azaldı.
OPEC+ grubunda yaşanan bu sert üretim kayıpları, Kazakistan'ın başını çektiği bazı üye ülkelerdeki üretim artışlarıyla kısmen dengelendi.
OPEC+ Dışı Üretimdeki Düşüş ve Dengelenme
Mart ayında OPEC+ dışı ülkelerin toplam günlük üretimi ise 770 bin varil azalarak 54 milyon 660 bin varil oldu. Bu düşüşte başlıca Katar'daki üretim kesintileri etkili oldu. Katar'da günlük üretim, mart ayında önceki aya göre yaklaşık 1 milyon 450 bin varil azalarak 370 bin varil seviyesine geriledi.
Ancak, Brezilya'da rekor üretim ve ABD'de arzın toparlanması, küresel petrol üretimindeki düşüşü kısmen dengeledi. Bu gelişmeler, petrol piyasalarındaki dalgalanmaları hafifletmeye yardımcı oldu.
Petrol Talebinde Beklentiler Değişti
IEA, söz konusu gelişmeler ışığında, küresel petrol talebinin bu yıl geçen yıla göre günlük yaklaşık 80 bin varil azalarak 104 milyon 259 bin varil seviyesine gerileyeceğini öngördü. Bu tahmin, geçen ayki rapora kıyasla günlük 730 bin varil daha düşük bir seviyeye işaret ediyor ve IEA'nın bir önceki raporunda yer alan artış beklentisinin tersine çevrildiği anlamına geliyor.
Talepteki bu değişimde, ABD-İsrail ile İran arasındaki savaşın yol açtığı zayıf küresel görünüm etkili oldu. Öngörüdeki aşağı yönlü revizyonun günlük 200 bin varili OECD ülkelerinden, günlük 530 bin varili ise OECD dışı ülkelerden kaynaklandı.
Raporda ayrıca, yılın ikinci çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine göre öngörülen günlük yaklaşık 1 milyon 500 bin varillik düşüşün, Kovid-19 pandemisinden bu yana görülen en keskin gerileme olduğu vurgulandı.
Bu gelişmeler, küresel enerji piyasalarında belirsizliği artırırken, petrol fiyatları üzerindeki baskıyı da şiddetlendiriyor. Uzmanlar, Orta Doğu'daki siyasi gerilimlerin devam etmesi halinde, petrol arzındaki dalgalanmaların sürebileceği konusunda uyarıda bulunuyor.
