İran'a Saldırılar Enerji Piyasasını Altüst Etti: LNG Tedariki İçin Avrupa ile Asya Yarışıyor
ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırıları, küresel enerji piyasalarında ciddi dalgalanmalara yol açtı. Özellikle Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan sevkiyatların durması, dünya doğalgaz arzının yaklaşık beşte birini bloke ederek Asya ve Avrupa'daki alıcıları zor durumda bıraktı.
Gemi Verileri Rekabetin Şiddetini Gözler Önüne Seriyor
Financial Times'ın analiz ettiği gemi verilerine göre, saldırıların ardından LNG taşıyıcı gemileri arasında ilginç bir manevra gözlemlendi. Bazı gemiler, Avrupa'ya doğru seyrederken aniden rota değiştirerek Asya'ya yöneldi. Bu durum, iki kıta arasında yaşanan yoğun rekabetin açık bir göstergesi olarak yorumlandı.
Asya Ülkeleri Kritik Bir Bağımlılıkla Karşı Karşıya
Asya ülkeleri, petrol ve doğalgaz ihtiyaçlarının büyük bölümünü Hürmüz Boğazı'ndan geçen sevkiyatlarla karşılıyor. Boğazdaki trafiğin neredeyse tamamen durma noktasına gelmesi, bu ülkeleri savaşın en fazla etkilenen taraflarından biri haline getirdi. Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri'nde üretilen LNG'nin büyük kısmı normalde bu güzergâh üzerinden Asya'ya ulaştırılıyor.
- Savaşın başlamasıyla birlikte Asya LNG fiyatları anında yükselişe geçti.
- Bu yükseliş, ABD kaynaklı doğalgazın bölgeye yönlendirilmesi için güçlü bir teşvik oluşturdu.
Ülke Bazında Bağımlılık Oranları Endişe Verici
Citigroup'un verilerine göre, Tayvan 2025 yılında doğalgaz tüketiminin yüzde 30'unu Katar'dan karşılarken, Güney Kore ve Japonya için bu oranlar sırasıyla yüzde 15 ve yüzde 5 seviyesinde. Asya, yaz aylarında artan klima kullanımı nedeniyle Avrupa'ya kıyasla genellikle daha fazla doğalgaz tüketiyor. Bu da enerji şirketleri için tedarik güvenliğini sağlama konusunda bir aciliyet yaratıyor.
Fiyatlar ve Nakliye Ücretleri Rekabeti Körüklüyor
Spark Commodities'in açıklamalarına göre, Avrupa'da yükselen doğalgaz fiyatları ve hızla artan nakliye ücretleri, ABD'den Asya'ya LNG sevkiyatını yönlendiren engelleri yeniden güçlendirdi. Doğalgaz taşıyıcılarının nereye gönderileceğine ilişkin karar şu faktörlere bağlı:
- Avrupa doğalgaz fiyatının seviyesi
- Asya'nın LNG için belirlediği JKM referans fiyatı
- Nakliye ücretlerinin göreceli seviyeleri
Avrupa İçin Tarih Tekerrür mü Ediyor?
Avrupalı alıcılar için yaşanan bu mücadele, Rusya'nın Ukrayna'ya saldırısının ardından kıtaya olan boru hattı akışının azalmasından dört yıl sonraki durumu hatırlatıyor. O dönemde de yedek kargolar için yaşanan rekabet, fiyatları rekor seviyelere çıkarmıştı. Pazartesi günü Avrupa'da doğalgaz fiyatları megawatt saat başına 69,50 €'ya kadar yükseldi; bu, İran çatışması öncesi seviyenin iki katından fazlasına denk geliyor.
Sözleşmelerde Yeni Düzenlemeler Gündemde
Baker Botts hukuk firmasının ortağı Alex Kerr, Avrupa'nın aşırı fiyat senaryolarıyla mücadele etmek için daha fazla seçeneğe sahip olduğunu ifade etti. Kerr ayrıca, alıcıların tedarikçilerin ticari kazanç için kargoları başka yöne çevirmeleri durumunda çok daha yüksek cezalarla karşılaşacaklarını belirten maddeleri sözleşmelere eklemeye başladıklarını da söyledi.
Uzmanlar Uyarıyor: Risk Her Geçen Gün Artıyor
Uzmanlara göre, Avrupa ve Asya'nın mevcut durum için rekabet etmesi nedeniyle fiyatların yükselme riski, Hürmüz Boğazı'nın neredeyse tamamen kapalı kalmasıyla her geçen gün artıyor. Doğalgazın depolanması ve tankerlerle taşınması petrole göre daha zor olduğu için, piyasalar kıtlık ve fiyat şoklarına karşı daha savunmasız hale geliyor.
Oxford Economics danışmanlık şirketinin bir araştırma notuna göre ise Boğaz ne kadar uzun süre kapalı kalırsa, nakliye aksaklığının gerçek bir doğalgaz kıtlığına dönüşme riski o kadar artacak. Tankerlerin yükleme yapamaması ve tesislerin sınırlı depolama kapasitesi bu riski daha da derinleştiriyor.
