OECD Ülkelerinde Ücret Makası Daralıyor: Türkiye Reel Artışta Lider
Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı'nın (OECD) son raporu, üye ülkelerde asgari ücret ile ortalama ücret arasındaki makasın daralmaya devam ettiğini ortaya koydu. 2025 yılının üçüncü çeyrek verilerine göre, reel ücret artışı tüm OECD ülkelerinde pozitif ancak yavaşlama eğiliminde seyrediyor.
Reel Ücret Artışında Yavaşlama ve Türkiye'nin Performansı
Rapora göre, reel ücretlerdeki yıllık ortalama artış yüzde 1,8 olarak gerçekleşti. Bu oran, 2024 yılının aynı dönemindeki artışın yaklaşık yarısı seviyesinde kalarak belirgin bir yavaşlamaya işaret ediyor. Ancak Türkiye, 2024 yılında olduğu gibi 2025 yılında da nominal ve reel ücret artışında OECD ülkeleri içinde ilk sırada yer aldı.
Türkiye'de 2025 yılında nominal ücretler yüzde 40 artarken, reel ücret artışı yüzde 5 dolayında gerçekleşti. 2024 yılında ise nominal artış yüzde 79, reel artış yüzde 16 olarak hesaplanmıştı. Buna karşın, 2025 yılının üçüncü çeyreğinde OECD üyesi 19 ülkede reel ücretler, 2021 yılının ilk çeyreğindeki pandemi sonrası enflasyon artışı öncesi seviyelerin altında kaldı.
Asgari Ücretler Ortalama Ücretleri Geride Bırakıyor
OECD raporunun dikkat çeken bir diğer bulgusu, 2021 yılından bu yana asgari ücret artışlarının ortalama ücret artışlarından daha yüksek olması. Ulusal asgari ücret uygulayan 30 OECD ülkesinin çoğunda, reel asgari ücretlerin Ocak 2026'da bir önceki yıla göre artış gösterdiği kaydedildi.
Asgari ücret artışı yıllık bazda 2025'te ortalama yüzde 2,5 iken, 2026'da yüzde 3,6'ya yükseldi. Ancak reel asgari ücretin 2025 yılına göre 2026'da Türkiye'nin de aralarında bulunduğu 6 ülkede düştüğü belirtildi. Bu ülkeler arasında Avustralya, Kanada, Estonya, Yeni Zelanda ve ABD de yer alıyor.
Türkiye'de Reel Asgari Ücret 2021'e Göre Yüzde 30 Arttı
Raporda, Türkiye'de asgari ücretin 2021 yılına göre nominal olarak yüzde 823, reel olarak ise yüzde 30 oranında arttığı vurgulandı. Bu dönemde reel asgari ücret artışında Meksika yüzde 70 ile ilk sırada yer alırken, Kolombiya ve Macaristan yüzde 30'luk artışla Türkiye ile aynı seviyede bulunuyor. Türkiye, en yüksek reel asgari ücret artışında ilk dört ülke arasında yer aldı.
Ulusal yasal asgari ücret uygulayan OECD ülkelerinin tamamına yakınında, Ocak 2026'da reel asgari ücretin Ocak 2021'e göre daha yüksek olduğu belirtildi. Söz konusu 30 ülkede reel asgari ücret 2021 yılına göre yüzde 12,8 oranında artış gösterdi. Reel asgari ücretin 2021 yılına göre sadece İsrail ve ABD'de düştüğü kaydedildi.
Ücret Dağılımında Sıkışma ve Potansiyel Riskler
OECD raporu, asgari ücret ile ortalama ücret makasının daralmasının bazı olumsuz sonuçlara yol açabileceği konusunda uyarılar içeriyor. Raporda şu tespitlere yer verildi:
- Asgari ücretin ortalama ücrete yaklaşması, ücret dağılımının alt kademelerinde bir sıkışmaya işaret ediyor.
- Bu durum, orta ve alt-orta gelir grubundaki çalışanların ekonomik güvenliğini bozabiliyor.
- Asgari ücret ile ortalama ücret arasındaki farkın azalması, düşük ücretli işlerde çalışanların beceri kazanımı motivasyonunu ve kariyerlerinde ilerleme beklentilerini azaltabiliyor.
- Asgari ücret kapsamındaki işçilerin artması, vergi ve sosyal yardım alan kişi sayısını da artırarak, işçilerin daha yüksek ücretli işleri kabul etme motivasyonunu zayıflatabiliyor.
Raporda ayrıca, reel ücretlerdeki artışın yavaşlamasında enflasyonun yanı sıra işgücü piyasasındaki sıkışıklığın azalması nedeniyle yeni işe alınanların ücretlerinin düşmesinin etkili olduğu değerlendirmesi yapıldı.
Toplu Sözleşme Ücretlerinde Yavaşlama
OECD'nin seçilmiş ülkelerdeki çevrimiçi iş ilanlarını inceleyen raporuna göre, reel ücret artışında son dönemde bir yavaşlama gözleniyor. 2025 Ağustos - 2026 Ocak döneminde sadece Almanya ve İtalya'daki ilanlarda reel ücretlerin arttığı tespit edildi.
Seçilmiş OECD ülkelerinde reel toplu sözleşme ücret artışlarının da yavaşladığına dikkat çekilen raporda, Danimarka ve Meksika hariç tüm ülkelerde reel toplu sözleşme ücretlerinin 2021 yılındaki seviyenin altında olduğu belirtildi.
OECD raporu, pandemi sonrası enflasyon dalgası ve yaşam maliyeti krizi sırasında, en düşük gelirli kesimi desteklemek amacıyla ülkeler tarafından getirilen nominal asgari ücretteki artışlar sayesinde asgari ücretlerin enflasyona ayak uydurabildiğini kaydetti. Ancak bu durumun uzun vadede ücret dağılımı ve işgücü piyasası dinamikleri üzerinde çeşitli etkileri olabileceği vurgulandı.
