Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 'İş ve Aile Yaşamının Uyumu 2025' başlıklı araştırma sonuçlarını kamuoyuyla paylaştı. Araştırma, 2025 yılı boyunca Hanehalkı İşgücü Araştırması kapsamında 18-74 yaş grubundaki bireylere uygulandı. Avrupa Birliği ülkeleriyle eş zamanlı yürütülen çalışma, bireylerin işgücüne katılımı, bakım sorumlulukları ve bu sorumlulukların iş ile aile yaşamı üzerindeki etkilerini ortaya koymayı hedefliyor.
Bakım sorumluluğu olanların oranı
18-74 yaş grubundaki 59 milyon 127 bin kişinin yüzde 43,1'ini bakım sorumluluğu olan bireyler oluşturdu. Bu oran erkeklerde yüzde 40,6, kadınlarda ise yüzde 45,6 olarak kaydedildi.
İşgücüne katılma oranları
2025 yılında 18-74 yaş grubunda işgücüne katılma oranı yüzde 58,2 seviyesinde gerçekleşti. Bakım sorumluluğu olanların işgücüne katılma oranı yüzde 60,5 iken, bu sorumluluğu olmayanlarda bu oran yüzde 56,4 oldu. Kadınlarda bakım sorumluluğu olanların işgücüne katılma oranı yüzde 37,8, olmayanlarda ise yüzde 41,7 olarak belirlendi. Erkeklerde ise bu oranlar sırasıyla yüzde 86,0 ve yüzde 70,0 şeklinde gerçekleşti.
İstihdamda olanların bakım sorumlulukları
İstihdamdaki bireylerin yüzde 39,0'ı yalnızca çocuk bakım sorumluluğu taşırken, yalnızca torun bakım sorumluluğu olanların oranı yüzde 2,3 ve yalnızca yetişkin bakım sorumluluğu olanların oranı da yüzde 2,3 oldu. Hem çocuk hem yetişkin bakımı veya torun ve yetişkin bakımını birlikte yürütenlerin oranı ise yüzde 2,1 olarak kaydedildi.
Profesyonel bakım hizmeti kullanımı
15 yaş altında çocuk bakım sorumluluğu olan istihdamdaki kişilerin yüzde 14,0'ı kurumsal bakım merkezi, yüzde 1,6'sı evde ücretli bakım, yüzde 1,4'ü ise her ikisini birden kullandı. Profesyonel bakım hizmeti kullanmayanların oranı yüzde 83,0 oldu. Yetişkin bakım sorumluluğu olan istihdamdaki bireylerin yüzde 17,0'ı evde ücretli bakım, yüzde 3,6'sı kurumsal bakım merkezi kullanırken, yüzde 79,3'ü herhangi bir bakım hizmeti kullanmadı.
Bakımı kendisi veya eşiyle yürütenler
Çocuk bakım hizmeti kullanmayan istihdamdaki bireylerin yüzde 50,8'i bakımı kendisi veya eşiyle birlikte yürüttü. Bu kişilerin yüzde 19,7'si çocukların kendine bakabildiğini, yüzde 17,6'sı profesyonel bakım maliyetinin yüksek olduğunu, yüzde 5,5'i ise bakımı büyükanne, büyükbaba veya diğer yakınlarıyla yürüttüğünü belirtti.
Yetişkin bakımında profesyonel hizmete ihtiyaç duymayanlar
Yetişkin bakım hizmeti kullanmayan istihdamdaki bireylerin yüzde 72,6'sı profesyonel bakım hizmetine ihtiyaç duymadığını ifade etti. Hizmet kullanmayanların yüzde 17,9'u maliyetin yüksek olduğunu, yüzde 5,3'ü ise ulaşılabilir mesafede bakım hizmeti veya boş kontenjan bulunmadığını bildirdi.
İş ve bakım sorumluluğunu birlikte yürütmede en büyük zorluk: uzun çalışma saatleri
İstihdamda olup bakım sorumluluğu bulunan bireylerin yüzde 70,1'i iş ve bakım sorumluluğunu birlikte yürütürken herhangi bir zorluk yaşamadı. Zorluk yaşayan 4 milyon 303 bin kişinin yüzde 38,4'ü uzun çalışma saatlerini, yüzde 26,9'u zahmetli veya yorucu işi, yüzde 8,9'u ise ev ile iş arasındaki ulaşımın uzun sürmesini neden olarak gösterdi. Uzun çalışma saatleri nedeniyle zorluk yaşayan erkeklerin oranı yüzde 39,3 iken, kadınlarda bu oran yüzde 36,4 oldu.
