Hürmüz Krizi Küresel Deniz Ticaretinde Rota Değişikliğine Neden Oldu
Orta Doğu'da tırmanan gerilim, dünya deniz ticaretinin en stratejik noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı'nı fiilen kapattı. İran Devrim Muhafızları Ordusu Genel Komutanı Danışmanı Tuğgeneral İbrahim Cebbari'nin boğazı geçişlere kapattıklarını ve geçmeye çalışan gemilerin hedef alınacağını açıklamasının ardından, küresel nakliye şirketleri alternatif rotalara yönelmek zorunda kaldı.
Gemi Trafiği Yüzde 90 Azaldı, Tankerler Afrika'ya Yöneldi
Birleşik Krallık Deniz Ticareti Operasyonları (UKMTO), bölgedeki deniz güvenliği risk seviyesini "kritik" olarak duyurdu. Sigorta şirketleri savaş poliçelerini iptal ederken, gerçek zamanlı denizcilik takip sistemleri çarpıcı veriler ortaya koydu. Normalde günde ortalama 138 gemi geçiş yapan Hürmüz Boğazı'nda, 3 Mart'ta bu sayı sadece 4'e düştü. Böylece gemi trafiği son bir haftaya kıyasla yüzde 90 oranında azalmış oldu.
Petrol tankerlerinin geçişleri de benzer şekilde yüzde 90 geriledi. Bu dramatik düşüş, küresel nakliye devlerini acil önlem almaya zorladı:
- Hapag-Lloyd ve Maersk gibi şirketler, seferlerini Süveyş Kanalı yerine Ümit Burnu üzerinden Afrika'nın güneyine yönlendirdi.
- CMA CGM, Körfez'deki gemilerine sığınaklara çekilme talimatı verdi.
- Windward verilerine göre, Ümit Burnu'ndan geçen gemi sayısı 2 Mart'ta bir önceki güne göre yüzde 112 artarak 87'ye, 3 Mart'ta ise 94'e yükseldi.
Teslimat Süreleri Uzuyor, Maliyetler Artıyor
Daha uzun olan Ümit Burnu rotası, küresel tedarik zincirlerini derinden etkileyecek sonuçlar doğuruyor. Analistlere göre:
- Kargoların teslimat süresi 10 ila 20 gün arasında uzayacak.
- Deniz taşımacılığı maliyetleri üzerinde ciddi bir yukarı yönlü baskı oluşacak.
- Nakliye şirketleri, Körfez'deki güvenlik riskinin azalmasını beklemek yerine daha uzun ancak daha güvenli rotaları tercih etmeye başladı.
Küresel Petrol ve LNG Piyasaları Alarm Veriyor
Hürmüz Boğazı, küresel petrol arzının yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği hayati bir arter konumunda. Günlük yaklaşık 15 milyon varil ham petrol bu boğaz üzerinden dünya piyasalarına ulaşıyor. Bu petrolün başlıca alıcıları Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore.
Boğazdaki aksama petrol üreticilerini de zor durumda bıraktı:
- Gemiler üretimin devam edebilmesi için Suudi Arabistan'ın Yenbu Limanı'na yöneldi.
- Irak, Rumeyle sahasında üretimi durdurma kararı aldı.
- JP Morgan analistleri, aksamanın 21 gün sürmesi halinde petrol üretim tesislerinde kapanmaların başlayabileceği uyarısında bulundu.
LNG piyasasında da benzer sorunlar yaşanıyor. Hürmüz Boğazı küresel LNG ticaretinin yüzde 20'sine ev sahipliği yapıyor. Katar'daki Ras Laffan LNG tesisinin hedef alınması ve üretimin durdurulması, küresel arzda önemli bir dengesizlik yaratma riski taşıyor. S&P Global Energy analisti Ross Wyeno, ABD'nin esnek LNG arzı sayesinde boşluğu doldurabilecek en önemli tedarikçi olduğunu belirtirken, yüksek fiyatlar nedeniyle Avrupa'ya gitmesi planlanan LNG kargolarının Asya'ya yöneldiğini açıkladı.
Bu gelişmeler, Avrupa'nın gaz depolama planlarını da zorlaştırabilecek bir süreci başlatmış durumda. Küresel enerji piyasaları, Orta Doğu'daki gerilimin ne zaman sona ereceğine dair belirsizlikle mücadele ederken, deniz ticareti yeni ve daha maliyetli bir döneme giriyor.
