Deprem Sonrası Konut Hamlesi: 90 Milyar Dolar ile 455 Bin Konut Tamamlandı
6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen ve Asrın Felaketi olarak nitelendirilen depremlerin ardından başlatılan yeniden yapılanma çalışmalarında önemli bir aşamaya gelindi. Merkezi yönetim bütçesinden aktarılan 90 milyar dolar tutarındaki kaynak ile depremin yaralarını sarmak için kapsamlı bir konut hamlesi hayata geçirildi.
Dünyada Eşi Görülmemiş Bir Hız
Depremden etkilenen 11 ilde, afetin üzerinden sadece 15 gün geçmesinin ardından ilk konutların temelleri atıldı. 45 gün sonra ise ilk konutların teslimi başladı. Toplamda 455 bin 357 bağımsız bölümün inşası tamamlanırken, bu süreçte saatte 23, günde 550 konut üretimi gerçekleştirilerek dünyada benzeri görülmemiş bir hıza ulaşıldı.
Finansal Kaynaklar ve Bütçe Ödenekleri
Afet risklerinin azaltılması, deprem hasarlarının giderilmesi ve dayanıklı şehirlerin inşası için son üç yılda merkezi yönetim bütçesinden 2025 yılı fiyatlarıyla 90 milyar dolar tutarında kaynak aktarıldı. 2026 yılı bütçesinde ise deprem hasarlarının giderilmesi ve şehirlerin afetlere karşı dirençliliğinin artırılması için 653 milyar lira tutarında ödenek öngörüldü.
Anahtar Teslim Süreçleri ve Kurumların Rolü
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, TOKİ, Emlak Konut GYO ve Yapı İşleri Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen inşa sürecinde, 2025 yılı sonu itibarıyla toplamda 455 bin 357 bağımsız bölümün kurası çekildi. Hak sahiplerine anahtar teslim işlemleri ise devam ediyor.
Kentsel Dönüşüm ve İstanbul'a Özel Önem
81 ilde kentsel dönüşüm kapsamında bugüne kadar 269 riskli alan, 1.112 rezerv yapı alanı ve 2 milyon 510 bin bağımsız birim dönüştürüldü. Deprem riski yüksek olan İstanbul'a ayrı bir önem verilirken, Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum'un açıklamalarına göre, her iki kentsel dönüşümden biri İstanbul'da gerçekleştiriliyor.
Mali Destekler ve Kredi Olanakları
Deprem Bölgesi Yerinde Dönüşüm Projesi kapsamında konutlar için 750 bin lira hibe ve 750 bin lira kredi sağlanıyor. Köy evleri, ahırlı köy evleri ve işyerleri için de benzer hibe ve kredi imkanları sunuluyor. Krediler, iki yıl ödemesiz olmak üzere 10 yıl vadeli ve faizsiz olarak uygulanıyor.
Uzun Vadeli Yatırımlar ve Sosyal Konut Projeleri
TOKİ tarafından 22 yıl içinde güncellenmiş fiyatlarla yaklaşık 3 trilyon lira yatırımla 1 milyon 750 bin konut üretildi. 2025 yılında başlatılan Ev Sahibi Türkiye sosyal konut kampanyası ile 500 bin sosyal konut hedefleniyor. Bu proje kapsamında, 2026 yılı merkezi yönetim bütçesinden 100 milyar lira kaynak ayrıldı.
Diğer Deprem Bölgelerindeki Çalışmalar
2020 yılında Elazığ'da yaşanan deprem sonrasında 20.629 konut ve işyeri yapılarak hak sahiplerine teslim edildi. Aynı yıl İzmir'de meydana gelen depremde ise 3.122 konut ve işyeri inşa edildi. 2025 yılında Balıkesir Sındırgı'da yaşanan depremlerin ardından başlatılan süreçte ise 456 bağımsız bölüm için hak sahipliği başvurusu kabul edildi.
