Tarım Bakanlığı Gübre Tedarikinde Kritik Adım: Amonyum Nitrat Yasağı Kaldırıldı
Tarım ve Orman Bakanlığı, bölgedeki jeopolitik gelişmeler ve Hürmüz Boğazı'ndaki belirsizlikler nedeniyle gübre tedarikine yönelik kapsamlı bir önlem paketini hayata geçirdi. Bu kapsamda, 81 il valiliğine gönderilen genelgeyle 2016 yılından bu yana yasaklı olan amonyum nitrat gübresinin tarımsal üretimde kullanılmasının önü açıldı.
Hürmüz Boğazı'nın Kritik Önemi ve Riskler
Bakanlıktan edinilen bilgilere göre, Hürmüz Boğazı dünya ticareti için hayati bir koridor konumunda bulunuyor. Bu bölgeden dünya petrolünün yüzde 20'si, üre gübresinin yüzde 25-35'i, amonyağın yüzde 25-30'u ve fosfatlı gübrenin önemli bir bölümü geçiş yapıyor. Gübre ve gübre ham maddelerinin büyük oranda bölge ülkelerinden temin edilmesi, bu koridorun güvenliğini tarımsal üretimin sürdürülebilirliği açısından kritik hale getiriyor.
Savaş Riskine Karşı Erken Tedbirler
ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının başladığı ilk andan itibaren Türkiye, gıda arz güvenliğini sağlamak ve tarımsal üretimi aksatmamak için her türlü tedbiri almaya başladı. Bakanlık, savaş riskinin ortaya çıktığı ilk andan itibaren sektörle koordineli şekilde çalışmalar yürüttü. Özel sektör tarafından Türkiye'de tarımsal üretim ve sanayide kullanılmak üzere gübre ve gübre ham maddesi tedarikleri gerçekleştirildi. Bu sayede üreticilerin ihtiyaç duyacağı gübre stokları yeterli seviyeye ulaştırıldı.
Fiyat Artışları ve Yeni Önlemler
Ancak Hürmüz Boğazı'nda gemi trafiğinde yaşanan belirsizlik nedeniyle tüm dünyada gübre fiyatları artmaya başladı. Güzlük ekilişler için üst gübre, yazlık ekilişler için de taban gübresinin yoğun kullanıldığı ilkbahar döneminde bu üründeki fiyat artışının kontrol edilmesi ve çiftçilerin gübreye erişimini sağlamak amacıyla yeni önlemler devreye alındı.
Bu kapsamda alınan önlemler şunları içeriyor:- Alternatif ülkelerden uygun fiyata üre gübresi temin edilmesi amacıyla yüzde 6,5 olan gümrük vergisi sıfıra indirildi.
- Üreticilerin gübreye erişimini sağlamak amacıyla amonyum nitrat ve kalsiyum amonyum nitrat gübrelerinin ihracatı durdurularak, bu ürünlerin yurt içinde kullanılması için tedbirler alındı.
- Gübre ve gübre ham maddelerini alternatif pazarlardan temin etmek amacıyla bu ürünlerin yoğun olduğu ülkelerle görüşmeler sürdürülüyor.
Amonyum Nitrat Yasağının Kaldırılması
Bakanlıkça 81 il valiliğine gönderilen genelgeyle, amonyum nitrat gübresinin tarımda yeniden kullanılmasına izin verildi. Bu kararla, kurulu yerli üretim kapasitesini kullanmak ve üreticilerin daha uygun fiyatla gübreye ulaşabilmesini temin etmek amaçlanıyor. Özellikle kuru tarım şartlarına uygun, bitkinin kısa ve uzun vadede azot ihtiyacını karşılayan bu gübre türünün 2016'dan beri tarımda kullanımı yasaklıydı.
Nitratlı gübrelerin (yüzde 33 amonyum nitrat, yüzde 26 kalsiyum amonyum nitrat, potasyum nitrat ve sodyum nitrat) el yapımı patlayıcı yapımında kullanımının engellenmesi amacıyla 8 Haziran 2016 tarihinde satış ve sevkiyatları durdurulmuştu.
Güvenlik Önlemleri ve Uygulama Detayları
Genelgeye göre, amonyum nitrat gübresinin satış ve sevkiyatı 30 Mayıs'a kadar yapılacak. Gübre üreticisi ve ithalatçı firmalarca dağıtıcılara yapılacak sevkler, Gübre Takip Sistemi (GTS) üzerinden gerçekleştirilecek. Gübre dağıtıcıları, sevklerin stok kabulünü yapmadan çiftçiye satışı tamamlayamayacak.
Çiftçi hak edişleri, Çiftçi Kayıt Sistemi'nde (ÇKS) yer alan arazi büyüklüğü ve ürün deseni dikkate alınarak GTS üzerinden yapılacak. Dağıtıcılarca amonyum nitrat gübresinin stok çıkışı, satış esnasında gerçekleştirilecek. ÇKS kaydı ve GTS hak edişi olmayan çiftçilere, kesinlikle amonyum nitrat gübresi satışı yapılmayacak.
İl ve ilçe el yapımı patlayıcı komisyonlarınca gübre dağıtıcılarının rutin denetimleri yapılarak aksi davrananlar hakkında Nitrat Azotu İçeren Kimyevi Gübrelerin Satışı, Nakli ve Stok Bildiriminin Kontrolüne Dair Tebliğ kapsamında Cumhuriyet savcılıklarına suç duyurusunda bulunulacak. Güvenlik önlemleri en üst seviyede alınmaya devam edilecek.
