Körfez Savaşı Tarım ve Gıda Fiyatlarını Vurdu: Gübrede Yüzde 26,2'lik Artış
ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarıyla başlayan Körfez savaşı, küresel piyasalarda tarım, gıda ve enerji fiyatlarında ciddi yükselişlere neden oldu. Dünya Bankası'nın mart ayı verilerine göre, tarım fiyat endeksi yüzde 1,5, gıda fiyatları ise yüzde 2,7 artış gösterdi. Ancak en dikkat çekici artış, gübre fiyatlarında yaşandı. Gübre fiyatları yüzde 26,2 yükselirken, bu artışta üredeki yüzde 53,7'lik sıçrama önemli bir rol oynadı.
Prof. Dr. Ataseven'den Kritik Uyarılar
Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Yener Ataseven, geçici ateşkes sürecinde devam eden savaşın tarım ve enerji sektörü üzerindeki etkilerini değerlendirdi. Ataseven, ABD ve İsrail'in İran'a saldırılarının diğer sektörlere kıyasla tarımda daha fazla etkiye sahip olduğunu vurguladı.
"Tarımın olmadığı bir sektör yok" diyen Ataseven, savaşan ülkelerin tükettiği her şeyin tarımsal ürün olduğuna dikkat çekti. Ataseven, Hürmüz Boğazı'nın kritik önemine işaret ederek, "Dünya petrol piyasasının yaklaşık yüzde 30-35'i buradan geçiyor. İran, Irak, BAE, Suudi Arabistan gibi ülkelerin dünya petrol rezervlerinin yüzde 55'i bu bölgede. Hürmüz Boğazı'nı şu anda İran kontrol ediyor" ifadelerini kullandı.
Türkiye'de Gübre Fiyatlarındaki Artış
Prof. Dr. Ataseven, Türkiye'deki gübre fiyat artışlarını şöyle açıkladı:
- Üre gübresinin tonu 28 Şubat'ta 26 bin lirayken, şu anda 28 bin liraya yükseldi (40 günde 2 bin lira artış)
- DAP gübresi tonu 34 bin liradan 37 bin liraya çıktı (yüzde 9 artış)
- Kompoze gübre tonu 24 bin liradan 25 bin liraya yükseldi
Ataseven, Türkiye'de gübre fiyatlarında yaklaşık yüzde 10'luk bir artış yaşandığını belirterek, bu durumun sadece Türkiye'de değil, gübre üreticisi olmayan birçok ülkede de görüldüğünü kaydetti.
Gıda Enflasyonu Tehlikesi
Gübre fiyatlarındaki artışın çiftçilerin gübre kullanımını azaltmasına yol açabileceğini ifade eden Ataseven, "Gübrenin az kullanılması, tarımsal üretimin ve verimin azalmasına, fiyatların yükselmesine, gıda enflasyonuna ve neticede genel enflasyona yansıyor" uyarısında bulundu.
Ataseven, bahar döneminde mısır, ayçiçeği, patates gibi tarla ürünleri ile sebzelerin ekim ve gübrelenmesinde yaşanacak aksaklıkların üretimi doğrudan etkileyebileceğini vurguladı. Yem bitkilerindeki sorunların da hayvancılık maliyetlerini artırarak, gıda ve genel enflasyonun yükselmesine yol açabileceğini belirtti.
Kısa Vadede Kalıcı Düşüş Beklenmiyor
Gıda fiyatlarındaki hızlı yükselişin aynı hızda düşmeyebileceğini ifade eden Ataseven, "Kısa vadede çıkan gübre ve gıda fiyatlarının aynı şekilde düşeceğini öngörmek ekonominin kurallarına aykırı. Türkiye ve bölge ülkelerinde kalıcı bir düşüşün olması kısa vadede çok zor ancak küçük indirimler olabilir" dedi.
Ataseven, savaşın sonlanması halinde bölge ülkelerdeki savaş zararlarının giderilmesi için ciddi oranda para harcanacağını, tarım sektörüne ayrılması gereken bütçenin farklı noktalara kaymasının da tarım ürünleri fiyatlarının kısa vadede düşmesini etkileyebileceğini sözlerine ekledi.
Savaşın kilit noktasının Hürmüz Boğazı olduğunu vurgulayan Ataseven, buradaki bilinmezlikle artan mazot fiyatlarının tarımsal girdi fiyatlarını da etkilediğini belirtti. Ataseven, Türkiye'de tarımsal girdi maliyetleri artışına karşı tedbirlerin uygulamaya alınması gerektiğinin altını çizdi.
