Maden Sahalarında Rehabilitasyon Yönetmeliği Yürürlüğe Girdi
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından hazırlanan Maden Sahalarında Rehabilitasyon Yönetmeliği, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Bu düzenleme, madencilik faaliyetleri sırasında bozulan veya değişen alanların rehabilitasyonuna ilişkin kapsamlı bir çerçeve sunuyor.
Rehabilitasyon Süreçleri ve Yükümlülükler
Yönetmeliğe göre, maden sahalarında rehabilitasyon çalışmaları, madencilik faaliyetinin başlamasıyla birlikte başlatılacak ve işletmenin sona ermesinin ardından tamamlanacak. Ruhsatı yürürlükte olan, terk edilen veya iptal edilen maden sahalarının rehabilitasyonu, ruhsat sahipleri veya iptal edilen işletmeciler tarafından zorunlu olarak gerçekleştirilecek.
Rehabilitasyon projeleri, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG) onayına tabi olacak. Özel çevre koruma bölgelerinde ise ayrıca Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın onayı gerekecek. Proje onayı alınmadan sahada uygulamaya geçilemeyecek.
Denetim Mekanizmaları ve Kamu Sahaları
Rehabilitasyon çalışmaları, MAPEG tarafından belirli periyotlarla denetlenecek. Gerek görülmesi halinde, denetimlere Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'ndan temsilciler de katılabilecek. Denetim sonuçları ilgili idarelerle paylaşılacak.
Herhangi bir nedenle hükümden düşen ve rehabilitasyon yükümlülüğü yerine getirilmeyen sahalarda çalışmalar şu şekilde yürütülecek:
- Orman alanlarında ilgili orman idaresi,
- Diğer alanlarda ise il özel idareleri veya yatırım izleme ve koordinasyon başkanlıkları.
Orman vasfındaki sahalar, ağaçlandırmaya hazır hale getirildikten sonra Orman Genel Müdürlüğü'ne teslim edilecek. Kamu kurumlarının uhdesindeki ham madde üretim izin sahalarının rehabilitasyonu ise ilgili kamu idarelerinin sorumluluğunda olacak.
Rehabilitasyon Bedelleri ve İade Süreçleri
Yönetmeliğe göre, işletme ruhsatlarına her yıl ocak ayının ilk günü, işletme ruhsat bedeline eşit tutarda rehabilitasyon bedeli tahakkuk ettirilecek. Bedelin tamamının ocak sonuna kadar yatırılması zorunlu olacak. Süresinde ödeme yapılmaması halinde, gecikme zammı uygulanacak ve haziran sonuna kadar ödenmezse ruhsat iptal edilecek.
Tahsil edilen rehabilitasyon bedelleri, kamu bankalarında açılacak vadeli mevduat hesaplarında değerlendirilecek. Nema oranı, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın haftalık olarak açıkladığı ağırlıklı ortalama faizin yüzde 75'inin altına düşemeyecek. Bu hesaplardaki tutarlar ve faiz gelirleri yalnızca rehabilitasyon çalışmalarında kullanılacak.
Rehabilitasyon yükümlülüğünü tamamen yerine getiren ruhsat sahiplerine rehabilitasyon bedeli iade edilecek. Kısmi rehabilitasyon durumlarında iade, oranlama yoluyla yapılacak. İşletilebilir maden rezervi bulunan sahalarda iade işlemleri, tüm rezervin çıkarılmasının ardından gerçekleştirilecek.
Geçiş Hükümleri ve Yetki Paylaşımı
Yönetmelikle rehabilitasyon süreçlerine ilişkin yetki paylaşımı da netleştirildi. Düzenlemede hüküm bulunmayan hallerde, Maden Yönetmeliği ile diğer ikincil mevzuat hükümleri uygulanacak. Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce tahsil edilen çevre ile uyum bedelleri ve teminatlar yeni sistem kapsamında değerlendirilecek.
Yönetmeliğin uygulanmasından Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı sorumlu olacak. Bu düzenleme, madencilik sektöründe çevresel sürdürülebilirliği artırmayı ve bozulan alanların doğaya kazandırılmasını hedefliyor.
