Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu (TKDK), ülke genelinde rekabet gücü yüksek ve teknoloji odaklı işletmelerin sayısını artırmak amacıyla 2011 yılından bu yana önemli bir destek programı yürütüyor. Program kapsamında bugüne kadar sağlanan hibeler, tarım ve kırsal kalkınma alanında ciddi bir yatırım ve istihdam hareketine öncülük etti.
Hibe Desteği ve Yatırım Rakamları
Kurumun verilerine göre, programın başlangıcından itibaren 27 bin 14 projeye reel fiyatlarla toplam 99,1 milyar lira hibe sağlandı. Bu hibelerin tetiklediği toplam yatırım tutarı ise 209,6 milyar liraya ulaştı. Yapılan yatırımlar sayesinde 106 bin kişiye doğrudan istihdam imkanı oluşturuldu.
Kadın ve Genç Yatırımcılara Öncelik
IPARD destekleri kapsamında kadın ve genç yatırımcılar için pozitif ayrımcılık uygulanıyor. Kadınlara hayvansal üretim ve gıda işleme alanlarında ilave 10'ar puan verilirken, 40 yaş altı genç yatırımcılara da yüzde 5 ek puan hibe desteği sağlanıyor. Ekonomik faaliyetlerin çeşitlendirilmesi için baz hibe oranı yüzde 60 iken, bu oran genç başvuru sahiplerinde yüzde 70'e çıkıyor.
Bu politikaların sonucunda, kadın yatırımcıların 7 bin 536 projesine 32,5 milyar lira hibe aktarıldı. Bu destekle birlikte 66,6 milyar liralık bir yatırım hayata geçirildi. Böylece toplam hibelerin yaklaşık yüzde 33'ü kadın yatırımcılara gitmiş oldu.
Benzer şekilde, genç yatırımcıların 14 bin 813 projesi için 66,5 milyar lira hibe kullanıma sunuldu. Bu hibelerin çektiği yatırım miktarı 137,2 milyar lirayı buldu. AB kaynaklı kırsal kalkınma hibelerinin yüzde 67'si genç yatırımcılara aktarılmış oldu.
IPARD-III ve İllere Göre Dağılım
IPARD-III programı çerçevesinde 2025 yılına kadar toplam bütçesi 439 milyon avro olan 10 çağrı ilan edildi. Bu çağrılar kapsamında 1806 proje 11,7 milyar lira hibe almaya hak kazanırken, 1764 projenin sözleşmesi imzalandı. Projeler tamamlandığında ülke ekonomisine yaklaşık 18,4 milyar lira değerinde tesis kazandırılacak.
Hibelerin illere göre dağılımına bakıldığında ise şu tablo ortaya çıkıyor:
- Şanlıurfa: 404 milyon 896 bin 677 lira (Birinci)
- Afyonkarahisar: 244 milyon 925 bin 303 lira
- Bursa: 234 milyon 923 bin 714 lira
- Nevşehir: 230 milyon 201 bin 152 lira
- Kahramanmaraş: 228 milyon 316 bin 60 lira
Sektörel bazda ise en fazla hibe alan alan 1 milyar 276 milyon lira ile "meyve ve sebzelerin işlenmesi ve pazarlanması" oldu. Bu sektörü, 1 milyar 203 milyon lira ile "kırmızı et üreten tarımsal işletmeler" takip etti. Bitkisel üretimin çeşitlendirilmesi, kırsal turizm ve süt üretimi sektörleri de önemli pay aldı.
Sonuç olarak, TKDK'nın yürüttüğü hibe programları, kırsal kalkınmanın finansmanında kritik bir rol oynuyor. Özellikle kadın ve genç nüfusu hedefleyen destek mekanizmaları, bölgesel kalkınma ve istihdam artışına doğrudan katkı sağlıyor.
