Etiket Karmaşası Ekonomiyi Milyarlarca Lira Zarara Uğratıyor
Türkiye'de her yıl yaklaşık 26 milyon ton gıda, tarladan sofraya uzanan süreçte zayi oluyor. Bu devasa israfın en önemli nedenlerinden biri, tüketicilerin etiketlerdeki temel kavramları karıştırması olarak öne çıkıyor. Son Kullanma Tarihi (SKT) ile Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi (TETT) arasındaki kritik farkın bilinmemesi, her yıl 46 milyar TL'nin üzerinde değere sahip, güvenli gıdanın çöpe gitmesine yol açıyor.
Temel İhtiyaç Derneği Başkanı'ndan Çarpıcı Açıklamalar
Temel İhtiyaç Derneği (TİDER) Başkanı Hande Tibuk, Ramazan ayıyla birlikte artan gıda tüketimi ve talebine dikkat çekerek önemli uyarılarda bulundu. Tibuk, iki tarih kavramının karıştırılmasının hem aile bütçelerini hem de ülke ekonomisini milyarlarca lira zarara uğrattığını vurguladı.
Gıdaların bozulma hızının içerdikleri su miktarıyla doğrudan ilişkili olduğunu belirten Tibuk, "Et, süt, yumurta ve balık gibi yüksek su içerikli hayvansal gıdalarda Son Kullanma Tarihi hayati önem taşır. Bu tarihten sonra tüketim ciddi sağlık riskleri oluşturabilir. Ancak makarna, konserve ve kuru gıdalarda belirtilen Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi, ürünün tat, koku ve doku gibi kalite özelliklerinin en yüksek seviyede olduğu dönemi ifade eder. Bu ürünler, uygun koşullarda saklandığında TETT geçse bile güvenle tüketilebilir." açıklamasını yaptı.
"En Taze" Takıntısı ve Market Rafı Gerçeği
Market raflarında her zaman en ileri tarihli ürünü seçme alışkanlığının israfı büyük ölçüde tetiklediğini ifade eden Tibuk, "Ben almıyorum, sen almıyorsun derken, tarihi yaklaşan binlerce ürün perakende zincirlerinde doğrudan çöpe gidiyor. Türkiye'de yıllık kişi başı gıda israfı 100 kilograma ulaşmış durumda." şeklinde konuştu.
Ramazan Döneminde İsraf Tehlikesi Katlanıyor
İsrafın en çok arttığı dönemlerin başında yardımlaşma ve bereket ayı olan Ramazan geliyor. İftar sofralarındaki "göz doyurma" isteği, ne yazık ki ciddi bir gıda ziyanına dönüşüyor. Tibuk, hizmet sektöründeki büyük tabak ve açık büfe kültürünün israfı körüklediğini belirtti.
Ramazan ayında hazırlanan devasa iftar sofralarında, yenebileceğinden çok daha fazla yemek hazırlanması ve porsiyon kontrolünün yapılamaması israfı ikiye katlıyor. Aynı zamanda Ramazan'ın simgesi olan sıcak pide kuyrukları ve "taze olsun" isteği, bir önceki günden kalan ekmeklerin çöpe gitmesine neden oluyor.
Tibuk, "Bunun yanı sıra oruçluyken yapılan alışverişlerde, özellikle de iftar saatine yakın kan şekerinin en düşük olduğu saatlerde, tüketiciler normal ihtiyaçlarının yüzde 40 fazlasını satın alıyor. Planlanmadan alınan bu ürünlerin büyük bir kısmı, son kullanma tarihleri geçene kadar buzdolabında bekletilip ardından çöpe atılıyor." ifadelerini kullandı.
İsrafı Önlemek İçin Altın Kurallar
- Buzdolabınızı Sık Kontrol Edin: İhtiyaçlarınızı önceden belirleyerek hazırladığınız alışveriş listesine bağlı kalın.
- Yakın Tarihli Ürünleri Tercih Edin: Kısa sürede tüketeceğiniz ürünler için son kullanma tarihi yaklaşan seçenekleri satın alarak israfın önüne geçin.
- Tarih Farkına Dikkat Edin: TETT ile SKT (veya STT) arasındaki kritik farkı mutlaka öğrenin ve gıdayı hemen çöpe atma reflekinden kurtulun.
- Doğru Muhafaza Yöntemlerini Uygulayın: Uygun gıdaları dondurarak ömürlerini uzatın ve saklama koşullarına özen gösterin.
- Sıfır Atık Yaklaşımını Benimseyin: Kalan yiyecekleri değerlendirin, kompost yapın ve israfı minimize etmek için yaratıcı çözümler geliştirin.
