Restoranlarda Kuver Yasaklandı, Gönüllü Bahşiş Sistemi Yaygınlaşıyor
Ticaret Bakanlığı'nın yeni düzenlemesiyle kuver ve servis ücretlerinin yasaklanması, restoran sektöründe köklü bir değişimi beraberinde getirdi. SABAH gazetesinin gündeme taşıdığı ve müşterilerden büyük tepki toplayan yüksek kuver uygulamalarının ardından, 30 Ocak Cuma günü Resmi Gazete'de yayımlanan yönetmelik yürürlüğe girdi. Bu gelişme, işletmeleri alternatif arayışlara itti ve yurtdışında sıkça görülen "gönüllü bahşiş" modeli Türkiye'de de hızla benimsenmeye başladı.
Hesap Fişlerinde Yeni Bölüm: Bahşiş Oranı Müşteri Tarafından Belirleniyor
Yeni sisteme geçen restoranlarda, masaya gelen hesap fişlerinde artık "No service fee" veya "Zorunlu kuver yok, servis bedeli yok" ibareleri dikkat çekiyor. Ancak müşteriler, faturanın alt kısmında daha önce olmayan yeni bir bölümle karşılaşıyor. Bu bölümde, tipik olarak yüzde 8, 10 ve 15 gibi oranlar sıralanıyor. Garsonlara sorulduğunda, bu oranların müşterinin seçimine bağlı gönüllü bahşiş seçenekleri olduğu açıklanıyor. Müşteri tercih ettiği oranı belirlediğinde, bu tutar otomatik olarak POS cihazına yansıtılıyor ve resmi olarak bahşiş kaydına geçiyor.
POS Üzerinden Bahşiş: Vergi Kaybı Önleniyor, Kayıt Dışılık Azalıyor
Eski sistemde nakit olarak ve genellikle kayıt dışı şekilde elden verilen bahşişler, yeni modelde doğrudan POS cihazı üzerinden alınıyor. Bu değişimle birlikte:
- Bahşiş tutarları resmi olarak vergilendiriliyor, böylece vergi kaybı önemli ölçüde azalıyor.
- Kayıt dışı hesap hareketleri ortadan kalkıyor, işlemler şeffaflaşıyor.
- İşletmeler yasal bir güvenceye kavuşurken, çalışanlar da bahşişlerini resmi yollardan almış oluyor.
Uygulama, kısa sürede birçok restoran tarafından benimsendi ve hem destek hem de eleştiri topladı. Bazı müşteriler, bahşişin isteğe bağlı olmasını olumlu karşılarken, kimileri bunun kuverin farklı bir isimle geri dönüşü olduğunu savunuyor. Genel olarak bakıldığında, gönüllü bahşiş modeli, eski zorunlu kuver uygulamasına kıyasla müşterilerden daha fazla kabul görüyor.
Kuverin Ekonomik Rolü ve Yeni Düzenlemenin Detayları
Kuver ücretleri, özellikle İstanbul, Bodrum ve Antalya gibi büyük şehirlerde ve turistik bölgelerde restoranlar için önemli bir ek gelir kaynağıydı. Kişi başı 50 ila 250 TL arasında değişen bu ücretler, yıllık milyarlarca liralık bir ekonomik hacim oluşturuyordu. Ancak bu gelirin büyük kısmının garsonlara ulaşmadığı ve işletme cirosu içinde eridiği uzun süredir eleştiriliyordu. Ayrıca kuver, enflasyon karşısında gizli bir dengeleme aracı olarak kullanılıyor; menüye yansıtılamayan zamlar, kuver üzerinden telafi ediliyordu.
Eski yönetmelikte, restoranlar fiyat listesinde belirtmek koşuluyla servis ücreti alabiliyordu. Bu boşluğu kullanan işletmeler, hesap fişlerine masa, kuver ve servis bedelleri adı altında yüzde 30'a varan oranlarda ek ücretler ekliyor ve bu tutarları genellikle işletme geliri olarak kaydediyordu. Yeni düzenlemeyle birlikte:
- Tüketiciler, sadece fiilen sipariş ettikleri ve tükettikleri yiyecek-içeceklerin bedelini ödemekle yükümlü.
- Tüketici talebi olmadan masaya getirilen 'aperatif' gibi kuver ürünleri için herhangi bir ücret talep edilemeyecek.
- Lokanta, kafe, restoran ve pastane gibi işletmelerde, servis ücreti, kuver ücreti, masa ücreti veya benzeri adlar altında ayrıca bir ücret alınması yasaklandı.
Bakanlık, tüketicilerin yalnızca kendi isteklerine bağlı olarak "bahşiş" gibi gönüllü ödemeler yapabileceğini, ancak bunun bir zorunluluk haline getirilemeyeceğini vurguladı. Kurallara uymayan işletmelere ise 1 milyon 439 bin liraya varan yüksek cezalar kesilecek.
Bu değişim, restoran sektöründe hem tüketici haklarını korumayı hem de sektördeki şeffaflığı artırmayı hedefliyor. Gönüllü bahşiş sisteminin uzun vadede nasıl bir etki yaratacağı ise zaman içinde netleşecek.
