Belediyelerde Personel Gider Oranı Sınırı ve Yeni Alım Koşulları
Belediyelerde personel gider oranının %50'yi aşması halinde yeni personel alımı yapılıp yapılamayacağı, kamu yönetimi açısından önemli bir soru işareti oluşturuyor. Bu konu, 5393 sayılı Belediye Kanunu ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde netlik kazanıyor.
Yasal Düzenlemeler ve Personel Gider Oranı Sınırları
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Norm kadro ve personel istihdamı" başlıklı 49. maddesinin sekizinci fıkrası, belediyelerin personel giderleri için açık bir sınırlama getiriyor. Buna göre, belediyenin yıllık toplam personel giderleri, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin Vergi Usul Kanunu'na göre belirlenen yeniden değerleme katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın %30'unu aşamaz. Nüfusu 10.000'in altında olan belediyelerde bu oran %40 olarak uygulanıyor.
Personel Gider Oranının Aşılması Durumunda Alım Yasağı
Kanun, yıl içerisinde aylık ve ücretlerde beklenmedik bir artışın meydana gelmesi sonucunda personel giderlerinin bu oranları aşması durumunda, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri bu oranların altına ininceye kadar yeni personel alımı yapılamayacağını hükme bağlıyor. Bu durum, belediyelerin mali disiplini koruması açısından kritik bir önlem olarak öne çıkıyor.
Kamu Zararının Belediye Başkanından Tahsili
Yeni personel alımı nedeniyle personel gider oranının yasal sınırın aşılması halinde oluşacak kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren hesaplanacak kanunî faiziyle birlikte belediye başkanından tahsil edilebiliyor. Bu hüküm, belediye başkanlarının personel alımlarında daha dikkatli ve sorumlu davranmalarını teşvik ediyor.
Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ve Tasarruf Tedbirleri
17 Mayıs 2024 tarihli ve 32549 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2024/7 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi, personel giderleri konusunda ek düzenlemeler getiriyor. Genelgenin "Personel Giderleri" başlıklı bölümünde, mevcut personelin etkin ve verimli çalışmasını sağlamak üzere gerekli tedbirlerin alınması, atıl personel oluşmasına izin verilmemesi vurgulanıyor. Ayrıca, kanundan doğan mecburi yükümlülükler hariç, bir önceki mali yılda kadro ve pozisyon sayılarında emeklilik, istifa ve ölüm gibi nedenlerle meydana gelen azalma kadar yeni kadro ve pozisyon ihdas ya da kullanım talebinde bulunulabileceği belirtiliyor.
Sonuç ve Değerlendirme
Bu yasal çerçeve ışığında, belediyelerde personel gider oranının %50'yi aşması durumunda, yeni personel alımı yapılması genellikle mümkün görünmüyor. Ancak, oranın %49,90 gibi sınırda olduğu durumlarda, yasal sınırı aşmamak kaydıyla alım yapılabilir. Fakat, yeni alım nedeniyle oranın aşılması halinde, oluşacak kamu zararının belediye başkanından tahsil edileceği unutulmamalı. Bu nedenle, belediyelerin personel istihdamı kararlarını, norm kadro ilke ve standartlarına uygun şekilde, mali disiplini gözeterek alması büyük önem taşıyor.
