Gayrimenkul Sektöründe Düşük Bedel Dönemi Tamamen Sona Erdi
Gayrimenkul sektöründe uzun süredir devam eden düşük bedel gösterilerek vergi kaybına yol açan satışlar, artık yapay zekâ destekli dijital denetim sistemleri sayesinde tarihe karışıyor. Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından hayata geçirilen MEVA (Merkezi Veri Analizi) sistemi, tapu müdürlüklerinde aktif hale getirilerek kapsamlı bir vergi denetimi mekanizması oluşturuldu. Vergi mevzuatı gereği 5 yıl geriye dönük yapılabilen incelemeler, bu sistem üzerinden hızla yürütülüyor.
MEVA Sistemi Nasıl Çalışıyor?
Gayrimenkul uzmanı Şenay Saraç'ın açıklamalarına göre, yeni dönemde yalnızca tapuda beyan edilen bedel dikkate alınmıyor. Sistem, dört temel veri kaynağını eş zamanlı olarak analiz ediyor:
- İlan sitelerindeki satış fiyatları kayıt altına alınıyor.
- Tapu satış bedeli sisteme işleniyor.
- Banka para hareketleri ve kullanılan kredi tutarları kontrol ediliyor.
- Yapay zekâ, bölgesel piyasa analizi yaparak benzer nitelikteki dairelerin fiyatlarını kıyaslıyor.
Bu dört aşamada herhangi bir tutarsızlık tespit edilirse, sistem otomatik olarak risk sinyali üretiyor ve bu sinyal doğrudan ilgili vergi dairelerine iletilerek inceleme süreci başlatılıyor.
Denetimlerin Kapsamı ve Süreç
MEVA sistemi özellikle aşağıdaki işlemleri yakından takip ediyor:
- Satış bedelini tapuda düşük gösterenler,
- Banka kredisiyle alım yapıp düşük beyanda bulunanlar,
- Gerçek satış bedelini gizlemeye yönelik tüm işlemler.
İnceleme sürecine giren mükelleflere bildirimler, e-Devlet üzerinden e-Tebligat ile gönderiliyor. Tebligat sonrası mükelleflere 15 günlük yasal süre tanınıyor. Bu süre içinde gerekli işlemler yapılmazsa, vergi incelemesi otomatik olarak başlatılıyor. Ardından, vergi ziyaı cezası ve gecikme faizleri uygulanarak ödenecek tutar önemli ölçüde artırılıyor.
"Düşük Bedel Dönemi Bitti"
Konuyla ilgili değerlendirme yapan Şenay Saraç, "Tapuda düşük bedel dönemi artık tamamen sona erdi. Gelir İdaresi Başkanlığı, yapay zekâ destekli MEVA sistemiyle ilan, tapu, banka ve piyasa değerlerini aynı anda inceliyor. Özellikle banka kredisi kullanılan satışlarda tespit çok daha hızlı yapılıyor. Vatandaşlarımız e-Devlet'teki e-Tebligat bölümünü mutlaka düzenli kontrol etmeli. Tebligat sonrası verilen 15 günlük süre son derece kritik" dedi.
Saraç, uygulamanın sektöre olan etkilerini şu şekilde özetledi:
- Şeffaflık önemli ölçüde artıyor,
- Gerçek satış bedeli esas alınarak adil bir piyasa oluşuyor,
- Dijital denetim mekanizmaları kalıcı hale geliyor.
Bu gelişmeler, gayrimenkul sektöründe daha şeffaf ve denetlenebilir bir altyapının oluşmasına katkı sağlayacak gibi görünüyor. Vatandaşların vergi beyanlarında daha dikkatli olmaları ve e-Devlet üzerinden gelen tebligatları zamanında takip etmeleri büyük önem taşıyor.
