Lokantalarda Servis Ücreti Yasağı ve İstisnai Durumlar
Ticaret Bakanlığı, tüketicileri korumak amacıyla lokanta, kafe, restoran, pastane ve benzeri yiyecek-içecek işletmelerinde servis ücreti, masa ücreti veya kuver ücreti gibi ek ödemelerin alınmasını yasakladı. Ancak bu yasak, 4857 Sayılı İş Kanunu'nun 51. maddesi kapsamındaki iş yerleri için geçerli değil. Peki hangi işletmeler bu istisnadan yararlanacak?
Yasağın Kapsamı ve İstisnai Durumlar
Bakanlığın 30 Ocak 2026 tarihinde Fiyat Etiketi Yönetmeliği'nde yaptığı değişiklikle, tüketicilerin yalnızca tükettikleri yiyecek ve içeceklerin bedelini ödemeleri hedefleniyor. İşletmeler, menülerinde veya fiyat listelerinde servis ücreti gibi ek ücretlere ilişkin ifadelere yer veremeyecek. Ancak İş Kanunu'nun 51. maddesi hükmü saklı tutuldu.
Bu madde, otel, lokanta, eğlence yerleri ve benzeri işletmelerde yüzde usulünün uygulandığı durumlarda, müşterilerin hesap pusulalarına belirli oranlarda servis ücreti eklenmesine izin veriyor. Toplanan bu paralar, işveren tarafından iş yerinde çalışan tüm işçilere eksiksiz olarak dağıtılmak zorunda.
Yüzde Usulünün Uygulandığı İşletmeler Nasıl Belirlenir?
Bir işletmede yüzde usulünün uygulanıp uygulanmadığı, Yüzdelerden Toplanan Paraların İşçilere Dağıtılması Hakkında Yönetmelik ile kesin kurallara bağlanmıştır. İşverenler, toplanan yüzdelerin dağıtımında işçilerin fiilen yaptıkları işleri ve çalışma sürelerini esas almak zorunda. Ayrıca, hesap pusulalarının genel toplamını gösteren belgeleri işçi temsilcilerine vermeli ve bu kayıtları beş yıl süreyle saklamalıdır.
Yüzde usulüyle çalışan işçilerin ücretleri, puan cetveline göre hesaplanıyor. Örneğin, baş aşçı veya resepsiyon şefinin puanı 26-30 arasında değişirken, aşçı, garson ve barmen gibi çalışanların puanı 18'den başlayıp 22'ye kadar çıkabiliyor. İşe yeni başlayanlar, bulundukları grubun en düşük puanıyla değerlendiriliyor.
Tüketiciler İçin Önemli Uyarılar
Müşterilerin mağduriyet yaşamaması için, İş Kanunu kapsamında servis ücreti alan işletmelerin bu durumu görünür bir şekilde ilan etmesi gerekiyor. Tüketiciler, yalnızca gönüllülük esasına dayalı olarak bahşiş verebilir; zorunlu ek ücret ödemek zorunda değildir. Ticaret Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın bu konuda koordineli çalışması, keyfi uygulamaların önüne geçilmesi açısından büyük önem taşıyor.
Sonuç olarak, servis ücreti yasağı genel bir kural olmakla birlikte, yüzde usulünün uygulandığı işletmeler istisna teşkil ediyor. Tüketicilerin bu ayrımı bilmesi ve işletmelerin şeffaf davranması, uygulamanın sağlıklı işlemesi için kritik rol oynuyor.
