İşverenlerin SGK Karşısındaki Yasal Yükümlülükleri Detaylandırıldı
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, işverenlere sigortalı çalıştırma sürecinde bir dizi bildirim ve saklama yükümlülüğü getiriyor. İşe giriş ve ayrılış bildirimlerinden prim ödemelerine kadar geniş bir yelpazede düzenlemeler bulunuyor. İşverenlerin bu yükümlülükleri zamanında yerine getirmesi, hem yasal uyum hem de sigortalıların haklarının korunması açısından büyük önem taşıyor.
Sigortalı İşe Giriş Bildirgesi ve İstisnai Durumlar
Kanunun 4'üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalılar için, işe başlamadan en az bir gün önce sigortalı işe giriş bildirgesinin e-sigorta kanalıyla verilmesi zorunludur. Ancak bu kuralın bazı istisnaları bulunmaktadır:
- İnşaat, balıkçılık ve tarım işyerlerinde çalışmaya başlatılan sigortalılar için bildirge en geç çalışmaya başlatıldığı gün verilmelidir.
- Yabancı ülkelere sefer yapan ulaştırma araçlarında işe alınan sigortalılar için bir aylık süre tanınmaktadır.
- Kamu idarelerinde istihdam edilen ve işsizlik sigortasına tabi olmayan sözleşmeli personel için çalışmaya başladıktan sonra bir ay içinde bildirim yapılabilir.
- Yabancı uyruklu çalışanlar için çalışma izin belgesindeki izin başlangıç tarihinden itibaren 45 gün süre bulunmaktadır.
İşten Ayrılış ve İşyeri Bildirimi Zorunlulukları
Sigortalı işten ayrılış bildirgesi, hizmet akdinin sona erdiği tarihi takip eden 10 gün içinde e-sigorta kanalıyla iletilmelidir. İşyeri bildirgesi ise sigortalı çalıştırmaya başlanılan tarihte SGK'ya verilmelidir. İşyeri bildirimi konusunda özel durumlar da düzenlenmiştir:
- Türk Ticaret Kanunu'na tabi şirketlerde değişiklik, birleşme veya katılma durumunda, ticaret siciline tescil ilan tarihini takip eden 10 gün içinde bildirim yapılmalıdır.
- Adi şirketlere yeni ortak alınması halinde, yeni ortağın alındığı tarihten itibaren 10 gün içinde bildirim gerekmektedir.
- İşyerinin miras yoluyla intikali durumunda, ölüm tarihinden itibaren en geç üç ay içinde bildirim yapılmalıdır.
- İşyerinin devri halinde, yeni işveren tarafından devralınma tarihini takip eden 10 gün içinde bildirim zorunludur.
İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildirim Süreleri
İş kazası durumunda işverenlerin üç iş günü içinde SGK'ya bildirim yapma yükümlülüğü bulunmaktadır. Kazanın olduğu yerdeki yetkili kolluk kuvvetlerine ise derhal bildirim gerekmektedir. İşverenin kontrolü dışındaki yerlerde meydana gelen iş kazalarında, bildirim süresi kazanın öğrenildiği tarihten itibaren üç iş günü olarak hesaplanmaktadır.
Meslek hastalığı bildirimi konusunda ise, sigortalının meslek hastalığına tutulduğunu öğrenen sigortalı veya bu durum kendisine bildirilen işveren, öğrenme tarihinden itibaren üç iş günü içinde ilgili Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü'ne veya Sosyal Güvenlik Merkezlerine bildirimde bulunmalıdır.
Prim Belgeleri ve Ödeme Yükümlülükleri
İşverenler, aylık prim ve hizmet belgelerini veya muhtasar ve prim hizmet beyannamelerini, belgenin ilişkin olduğu ayı izleyen ayın 26'sı saat 23.59'a kadar elektronik ortamda sunmakla yükümlüdür. Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri e-Sigorta kanalını kullanırken, diğer işverenler e-yetkili vergi dairesine elektronik bildirim yapmalıdır.
Sigorta primlerinin ödenmesi konusunda işverenler, sigortalı hissesini ücretlerden keserek kendi hissesini de ekleyerek, en geç takip eden ayın veya dönemin sonuna kadar SGK'ya ödeme yapmak zorundadır. Ödeme süresinin son gününün resmi tatile denk gelmesi halinde, primler resmi tatilin sona erdiği günü izleyen ilk iş günü içinde ödenmelidir.
Kayıt Saklama ve İbraz Yükümlülükleri
İşverenler, defter, kayıt ve belgeleri takip eden yıl başından itibaren on yıl süreyle saklamakla yükümlüdür. Kamu idareleri için bu süre otuz yıldır. SGK denetim memurlarının talebi halinde, işyeri defter, kayıt ve belgelerinin on beş gün içinde ibraz edilmesi gerekmektedir.
Toplu iş sözleşmesi farkları, mahkeme kararı ile işe iadeler, arabuluculuk anlaşmaları, kamu kurumlarındaki geriye dönük ücret ödemeleri ve vize gecikmesi gibi durumlarda, belgelerin kararın kesinleştiği veya tebliğ edildiği tarihi takip eden ayın 26'sına kadar verilmesi halinde yasal süresi içinde verilmiş kabul edilmektedir.
