Ankara'daki 'İsrail Evleri' Kültür Varlığı Davasında Mahkemeden Çarpıcı Karar
Ankara'nın Emek Mahallesi'nde bulunan ve kamuoyunda 'İsrail Evleri' olarak bilinen konutlar için açılan kültür varlığı tescil davasında beklenen karar nihayet açıklandı. Mimarlar Odası'nın başvurusunu değerlendiren mahkeme, yapıların korunması gereken taşınmaz kültür varlığı niteliği taşımadığına hükmetti. Bu kararla birlikte, kentsel dönüşüm kapsamında yıkılması planlanan evlere mahkemeden onay çıkmış oldu.
Dava Sürecinde İleri Sürülen Argümanlar Yetersiz Bulundu
Dava sürecinde, 1950'li yıllarda inşa edilen yapıların modern mimarlık mirası olduğu ve kent belleğinin ayrılmaz bir parçası sayılması gerektiği savunuldu. Ancak mahkeme, bu değerlendirmeyi yeterli bulmadı. Kararda dikkat çeken vurgu şu şekildeydi: 'Her eski yapı otomatik olarak kültür varlığı değildir.' Mahkemeye göre İsrail Evleri, dönemin konut mimarisini yansıtsa da özgün, nadir veya güçlü bir simgesel değer taşımıyor. Bu nedenle korunması zorunlu yapılar arasında değerlendirilemez.
'Kent Belleği' Vurgusu Mahkemeyi İkna Etmedi
Dosyada, Ankara'nın kent imgesi üzerine hazırlanan 2018 tarihli bir akademik çalışma da yer aldı. Bu çalışma, yapıların kent belleğindeki yerini ortaya koymak için sunuldu. Ancak mahkeme, bu tür verilerin İsrail Evleri'nin toplum nezdinde güçlü ve ayırt edici bir simgesel değer taşıdığını göstermediği kanaatine vardı. Ankara denildiğinde akla gelen simgesel mekânlar arasında İsrail Evleri'nin öne çıkmaması da bu değerlendirmeyi destekleyen unsurlar arasında yer aldı.
Tescil Yok, Koruma da Yok: Yıkımın Önü Açıldı
Mahkeme kararıyla birlikte, İsrail Evleri'nin kültür varlığı olarak tescil edilmemesine yönelik işlem hukuka uygun bulundu. Böylece yapıların koruma kapsamına alınmasının önü tamamen kapanmış oldu. Karar, şu noktaları netleştirdi:
- Yapılar, dönemsel mimari özellikler taşısa da korunması zorunlu kültür varlığı statüsünde değil.
- 'Kent belleği' argümanı, yapıların simgesel değerini kanıtlamak için yetersiz kaldı.
- Kentsel dönüşüm projeleri kapsamında yıkım süreci hukuki engel olmadan ilerleyebilecek.
Bu gelişme, Ankara'nın kentsel dönüşüm haritasında önemli bir adım olarak kayıtlara geçerken, mimarlık mirası ve koruma politikaları tartışmalarını da yeniden alevlendirecek gibi görünüyor.
