Van'ın Muradiye ilçesinde bulunan Körzüt Kalesi'nde gerçekleştirilen 2025 yılı arkeolojik kazıları, Urartu Krallığı'nın tarihine ışık tutacak son derece önemli bulguları ortaya çıkardı. 'Geleceğe Miras Projesi' kapsamında yürütülen çalışmalarda, kalenin Urartu Kralı Minua tarafından inşa ettirildiği ve antik adının 'Haldi Patari' yani 'Haldi'nin Kutsal Kenti' olduğu kesinleşti.
Kazı Çalışmalarının Tarihçesi ve Önemi
Muradiye ilçesine bağlı Uluşar Mahallesi'ndeki Körzüt Kalesi'nde ilk bilimsel kazılar, Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın izniyle 2022 yılında başlatıldı. Kazı Başkanlığını Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Sabahattin Erdoğan'ın yürüttüğü çalışmalara, Van Valiliği ve Muradiye Kaymakamlığı destek verdi. 2024 yılında Cumhurbaşkanlığı kararlı kazı statüsü kazanan alan, 2025'te ise Bakanlığın 'Geleceğe Miras Projesi'ne dahil edildi. Bu yılki çalışmalar Haziran ayında başlayıp Aralık ayında tamamlandı.
Eşsiz Surlar ve Tapınak Keşfi
Doç. Dr. Sabahattin Erdoğan, kalenin en dikkat çeken özelliğinin, 8 ila 10 metre yüksekliğe ulaşan devasa taş bloklardan örülmüş sur duvarları olduğunu vurguladı. Erdoğan, bu türdeki sur yapısının bilinen diğer Urartu kaleleri arasında benzerine rastlanmadığını, bu özelliğiyle Körzüt Kalesi'nin Urartu askeri mimarisinde özel bir konuma sahip olduğunu belirtti.
Kalenin kimliğini belirleyen en önemli keşif ise 2023 yılında tespit edilen Haldi Tapınağı oldu. Tapınağın temelleri üzerinde yapılan kurtarma kazılarında bulunan üç yeni çivi yazılı kitabe, bölgedeki tüm bilinmeyen kökenli yazıtların aslında Körzüt Kalesi'nden taşındığını kanıtladı.
Kral Minua'nın İnşa Ettiği Kutsal Kent: Haldi Patari
Bulunan kitabelerin çözümlemesi, tarihsel bir gizemi de aydınlattı. Kitabelerde Urartu Kralı Minua'nın adının geçmesi, kalenin onun döneminde inşa ettirildiğini kesin olarak ortaya koydu. Daha önce mimari özelliklere dayanan tahminler, bu yazıtlarla somut kanıta dönüştü.
Erdoğan, kitabelerde karşılaşılan 'Minuahinili' ve 'Haldi Patari' isimlerinin ise çok daha büyük bir keşif olduğunu açıkladı. Bu veriler sayesinde, kalenin Urartu dönemindeki gerçek adının 'Haldi Patari' olduğu anlaşıldı. Bu isim, 'Haldi'nin Kutsal Kenti' anlamına geliyor ve buranın sıradan bir askeri kale değil, dini bir merkez olduğunu gösteriyor.
Diğer Buluntular ve Gelecek Planları
2025 kazı sezonunda, tapınak çevresindeki sur duvarları tamamen açığa çıkarılırken, kalenin güneydoğusunda Urartu mimarisine özgü akslı bir giriş sistemi tespit edildi. Ayrıca ok uçları, bilezikler ve çok sayıda Urartu ile Orta Çağ dönemine ait seramik buluntu ele geçirildi.
Kazı Başkanı Doç. Dr. Sabahattin Erdoğan, elde edilen tüm bu bulgular ışığında oldukça heyecanlı olduklarını ifade ederek, "Körzüt Kalesi yakın zamanda adını sıkça duyuracak. Gelecek yıl da yine 'Geleceğe Miras Projesi' kapsamında kazılara devam edeceğiz" dedi. Bu önemli keşif, aynı zamanda Arkeofili'nin '2025 Yılında Türkiye'nin 10 Arkeolojik Keşfi' listesinde de yer alarak ulusal ölçekte tanınırlık kazandı.
