Evde Doğal Nişasta Yapmanın Kolay Yolu
Nişasta, bitkilerin enerji depolamak için ürettiği doğal bir karbonhidrat kaynağıdır. En yaygın olarak patates, mısır, buğday ve pirinç gibi kaynaklardan elde edilir. Beyaz renkli, kokusuz ve ince toz yapısına sahip olan nişasta, sıvıyla birleştiğinde şişme özelliği gösterir. Isı aldığında ise koyulaştırıcı etki yaratarak mutfakta çorba, sos, tatlı ve muhallebi gibi tariflerde bağlayıcı veya kıvam verici olarak kullanılır.
Nişastanın Mutfaktaki Kullanım Alanları
Nişasta, mutfakta en çok kıvam verici ve bağlayıcı özelliği ile tercih edilir. Çorba ve soslarda akışkan yapıyı dengelemek, muhallebi ve puding gibi sütlü tatlılarda pürüzsüz doku elde etmek için ideal bir malzemedir. Baklava, revani ve şerbetli tatlılarda hamurun daha yumuşak kalmasına katkı sağlar. Kurabiye ve kek tariflerinde ağızda dağılan yapı oluştururken, kızartmalarda sebze veya etin dış yüzeyine ince tabaka halinde sürülerek daha çıtır sonuçlar alınabilir.
Ev yapımı dondurma ve meyveli soslarda yoğunluk kazandırır. Ayrıca dolma içi, köfte harcı ve bazı hamur işlerinde toparlayıcı görev görür. Saf nişasta kendi başına tat içermez, karıştığı malzemenin aromasını öne çıkarır. Ev yapımı versiyonu yalnızca bitkinin özünden elde edilirken, hazır ürünler endüstriyel işlemlerden geçer. Doğru oranla kullanıldığında yemeklerin dokusunu dengeler ve pürüzsüz yapı kazandırır.
Evde Patates Nişastası Yapımı
Evde nişasta yapmak biraz zaman gerektirir ancak yöntem doğru uygulandığında tamamen katkısız, doğal bir ürün elde edilir. İşte patates kullanarak evde nişasta yapmanın adım adım tarifi:
Malzemeler:- 3–4 adet büyük boy patates
- Bol içme suyu
- Süzmek için ince süzgeç veya tülbent
- Geniş cam veya plastik kap
- Kurutmak için düz tepsi
- Öncelikle patateslerin kabukları soyulur ve bol suyla yıkanır.
- Ardından rendenin ince tarafıyla rendelenir veya mutfak robotunda püre haline getirilir.
- Elde edilen patates püresi geniş bir kaba alınır ve üzerine patatesleri tamamen geçecek kadar su eklenir.
- Karışım el yardımıyla iyice sıkılır. Bu aşamada amaç patatesin içindeki nişastayı suya geçirmektir.
- Karışım ince süzgeç veya tülbentten geçirilir. Posası elde sıkılarak içindeki tüm sıvı alınır.
- Süzülen beyazımsı su ayrı bir kapta toplanır ve hiç karıştırmadan 20–30 dakika bekletilir.
- Bu süre sonunda nişasta dibe çöker, üstte ise berrak bir su kalır. Üstteki su dikkatlice dökülür.
- Kabın dibinde kalan yoğun beyaz tortu saf nişastadır. Bu tortunun üzerine tekrar temiz su eklenir, hafifçe karıştırılır ve yeniden çökmeye bırakılır.
- Bu yıkama işlemi 2–3 kez tekrarlanır. Her seferinde üst su dökülür. Bu yöntem nişastanın daha temiz olmasını sağlar.
- Son aşamada elde edilen yoğun nişasta düz bir tepsiye ince tabaka halinde yayılır.
- Tepsi serin ve hava alan bir yerde bekletilir. Direkt güneş tercih edilmez.
- Yaklaşık 24 saat içinde nişasta tamamen kurur ve sert bir tabaka haline gelir.
- Kuruyan nişasta elle kırılarak ufalanır, ardından blenderden geçirilerek toz haline getirilir.
- Son olarak temiz ve kuru cam kavanoza alınır.
Ev Yapımı Nişastanın Saklanması ve Kullanımı
Evde yapılan nişasta nemden korunmalıdır. Kavanozun kapağı sıkı kapatılmalı ve serin ortamda saklanmalıdır. Bu şekilde birkaç ay bozulmadan durabilir. Bu yöntemle elde edilen nişasta tatlılarda, çorbalarda ve soslarda kullanılabilir. Ev yapımı olduğu için bağlayıcılığı hazır ürünlere göre biraz daha hafif olur fakat içeriği tamamen doğaldır.
Nişastanın Besin Değerleri
Nişastanın kalori değeri oldukça yüksektir çünkü neredeyse tamamen karbonhidrattan oluşur. Saf nişastanın 100 gramı ortalama 350 ila 380 kalori içerir. Bir yemek kaşığı (yaklaşık 10 gram) nişasta kullanıldığında alınan enerji yaklaşık 35–40 kalori civarındadır. Yağ ve protein içermez, enerji kaynağı tamamen karbonhidrattır. Tariflerde genellikle küçük miktarlarda kullanıldığı için tek başına büyük kalori yükü oluşturmaz, fakat sık ve fazla miktarda tüketildiğinde günlük enerji alımını hızla artırabilir.
Evde Nişasta Yapmanın Püf Noktaları
Evde nişasta hazırlarken temiz sonuç almak tamamen süzme, çöktürme ve kurutma aşamalarındaki sabra bağlıdır. Öncelikle kullanılan patates veya mısır mutlaka taze olmalıdır; beklemiş ürün nişasta verimini düşürür ve koku bırakır. Rendelenen veya püre yapılan malzeme suyla karıştırılırken el yardımıyla iyice sıkılmalıdır, bu işlem içindeki nişastanın sıvıya geçmesini sağlar.
Süzme aşamasında tülbent tercih edilmelidir; süzgeç tek başına yeterli olmaz. Posayı aceleyle bırakmak büyük kayıp yaratır, mutlaka birkaç kez bastırarak tüm sıvı alınmalıdır. Süzülen beyaz su çökmeye bırakıldığında kap hareket ettirilmemelidir. En az yirmi dakika beklemek gerekir. Üstte biriken berrak su yavaşça dökülmeli, dipteki tortu korunmalıdır.
Bu tortu üzerine yeniden temiz su ekleyip tekrar çöktürmek nişastayı arındırır. Bu yıkama işlemi iki veya üç kez yapılmalıdır; her turda üst su dökülür. Böylece nişasta daha beyaz ve kokusuz olur. Kurutma aşaması da çok kritiktir. Nişasta ince tabaka halinde yayılmalı, kalın bırakılmamalıdır. Kalın tabaka içten nem tutar ve sonradan topaklanır.
Kurutma sırasında direkt güneş tercih edilmez; hava alan serin bir alan yeterlidir. Tamamen sertleşmeden kavanoza alınırsa kısa sürede küflenir. Kuruyan nişasta mutlaka ufalanıp blenderden geçirilmelidir; iri parçalar tariflerde pürüz yaratır. Saklama sırasında cam kavanoz kullanılmalı, kapak sıkı kapanmalıdır. Nem alan nişasta yapışır ve bağlayıcılığı azalır.
Ev yapımı nişastanın hazır ürünlere göre biraz daha hafif kıvam verdiği unutulmamalıdır; tariflerde ölçü buna göre ayarlanmalıdır. Gerçek püf noktası süreci hızlandırmaya çalışmamaktır. Süzme, çöktürme ve kurutma sakin ilerlediğinde beyaz renkli, kokusuz ve doğal bir nişasta elde edilir.
