Çocuğun Öfkesini Yönetmeyi Öğrendiği İlk Yer Aile
Samsun Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ) Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Bölüm Başkanı Prof. Dr. Hatice Kumcağız, çocuklarda öfke kontrolünün temelinin ailede atıldığını vurguladı. Kumcağız, ailenin çocuğun öfkesini dindirebileceği veya kontrol edebileceği ilk yer olduğunu, ancak duygusal ihmal ve dijital dünyadaki ilgisizliğin olumsuz davranışlara zemin hazırlayabileceğini belirtti.
Çocuklarda Saldırganlığın Psikolojik Faktörleri
Prof. Dr. Kumcağız, çocuklardaki saldırgan davranışların birçok olumsuz faktörün birleşmesiyle oluştuğunu açıkladı. Psikolojik faktörler arasında sosyal izolasyon, depresyon ve yoğun öfke durumlarının etkili olabileceğini söyledi. Kendini farklı hisseden ve çevresinden beklediği ilgiyi görmeyen çocuklarda zamanla derin kırgınlık ve şiddetli intikam arzusu gelişebileceğine dikkat çekti.
Akran zorbalığı da dikkat edilmesi gereken önemli bir faktör olarak öne çıkıyor. Okulda 'görünmez' olan veya sürekli aşağılanan çocukların, mağdur rolünden cezalandırıcı role geçebileceği uyarısında bulundu.
Aile Tutumlarının Önemi
Çocuğun ilk güvenli limanının ailesi olduğunu vurgulayan Kumcağız, anne-baba tutumlarının çocuğun davranış gelişiminde kritik rol oynadığını ifade etti. Aşırı baskıcı veya aşırı serbest bırakıcı tutumların şiddeti tetikleyebileceğini belirterek, en sağlıklı yaklaşımın sınırların belli olduğu demokratik tutumlar olduğunu söyledi.
Çocukların öfke kontrolünü ilk olarak anne-babalarını gözlemleyerek öğrendiğine dikkat çeken Kumcağız, "Anne veya baba öfkelendiğinde bağırıyorsa, çocuk 'sorun çözme yöntemi bağırmaktır' sonucuna varır" dedi.
Dijital Denetim ve Koşulsuz Sevgi
Ailelerin çocukların oynadığı oyunları ve izlediği videoları denetlemesinin önemine değinen Kumcağız, şiddeti normalleştiren içeriklerden korumanın ailenin sorumluluğunda olduğunu vurguladı. Koşulsuz sevginin çocukta özgüven gelişiminde hayati önem taşıdığını belirterek, değerli olduğunu hisseden çocukların başkalarına zarar vererek kendini kanıtlama ihtiyacının daha düşük olduğunu ifade etti.
Okul İkliminin Rolü
Çocuğun gelişiminde okul ikliminin de önemli bir yer tuttuğunu belirten Kumcağız, okullarda sadece akademik başarıya odaklanarak öğrencilerin sosyo-duygusal ihtiyaçlarının görmezden gelinmesinin riski artırabileceğini söyledi.
Aile ve Okulun Alması Gereken Tedbirler
Prof. Dr. Kumcağız, ailelerin alması gereken tedbirleri şöyle sıraladı:
- Anne-babaların çatışma çözme becerilerini model olarak göstermesi
- Stres ve öfke anlarında sakin kalarak sorunları konuşarak çözme
- Dijital denetim ve medya okuryazarlığına önem verme
- Evde duyguların konuşulmasına izin verme
Okulların alması gereken tedbirler ise:
- Akran zorbalığına karşı etkili önlemler alınması
- Mağdur öğrencilerin korunması, zorba davranış gösterenlere rehabilitasyon odaklı yaklaşılması
- Akademik başarının yanı sıra sosyal, duygusal ve kişisel gelişime odaklanılması
- Çocukların spor ve sanat faaliyetlere yönlendirilmesi
- Risk grubundaki çocukların rehberlik servisi tarafından takip edilmesi
- Gizlilik içinde bildirim yapılabilecek platformlar oluşturulması
Prof. Dr. Hatice Kumcağız'ın açıklamaları, çocuk gelişiminde aile ve okulun ortak sorumluluğunun altını çizerken, öfke kontrolü ve olumlu davranış gelişimi için bütüncül bir yaklaşımın gerekliliğini ortaya koyuyor.
