Kolon Kanseri Gençlerde Alarm Verici Şekilde Artıyor
Türk Gastroenteroloji Derneği (TGD), ülkemizde ve dünyada ciddi bir halk sağlığı sorunu haline gelen kolon kanserine karşı kritik uyarılarda bulundu. Özellikle genç nüfusta görülme sıklığının hızla artması uzmanları endişelendiriyor.
En Büyük Artış 20-39 Yaş Grubunda
Mart ayının "Kolon Kanseri Farkındalık Ayı" olması nedeniyle açıklama yapan TGD, kolorektal kanserin Türkiye'deki görülme oranlarına dikkat çekti. En çarpıcı veri ise 20-39 yaş arası gençlerdeki vaka artışı oldu. Bu durum, geleneksel olarak ileri yaş hastalığı olarak bilinen kolon kanserinin demografik yapısının değişmekte olduğunu gösteriyor.
Kolonoskopi: En Etkili Erken Teşhis Yöntemi
Türk Gastroenteroloji Derneği Başkanı Prof. Dr. Ayhan Hilmi Çekin, kolorektal kanserin tarama programları sayesinde önlenebilir bir kanser türü olduğunu vurguladı. "Taramada en etkili yöntem halen kolonoskopi tetkikidir" diyen Prof. Dr. Çekin, Türkiye'de tanının genellikle geç evrelerde konulduğuna işaret etti.
Erken evrelerde 5 yıllık sağ kalım oranlarının yüzde 90'lar seviyesinde olduğunu, ancak ileri evrelerde bu oranın yüzde 12'lere kadar düştüğünü belirten Çekin, asemptomatik bireylerde erken taramanın hayati önem taşıdığını ifade etti.
Gençlerdeki Artışın Nedenleri
Türk Gastroenteroloji Derneği Kolorektal Kanser ve Polip Çalışma Grubu Başkanı Prof. Dr. Levent Erdem, gençlerdeki artışın nedenlerini şöyle sıraladı:
- Artış gösteren obezite oranları
- Fiziksel aktivite eksikliği
- Alkol ve sigara kullanımı
- İşlenmiş et tüketimindeki artış
- Batı tipi beslenme alışkanlıklarının yaygınlaşması
Prof. Dr. Erdem, yaptıkları çok merkezli çalışmada cinsiyet, sigara kullanımı, obezite ve aile öyküsüne göre yeni bir risk puanlaması geliştirdiklerini ve bu puanlamanın 50 yaş altı asemptomatik kişilerin tarama kararındaki değerinin bilimsel olarak kanıtlandığını açıkladı.
Yeni Risk Skorlama Sistemi
Prof. Dr. Erdem, geliştirdikleri risk skorlama sisteminin detaylarını paylaştı: "Yaş, cinsiyet, sigara kullanımı, aile hikayesi ve BMI verilerine göre hesapladığımız bu skoru 4 ve üzeri çıkan olgularda kolonoskopik tarama yapılmasını öneriyoruz. Özellikle kolorektal kanser taramasına 45 yaşında başlanmalıdır."
Türkiye'den Çarpıcı Veriler
Türk Gastroenteroloji Derneği Kolorektal Kanser ve Polip Çalışma Grubu Üyesi Prof. Dr. Erdem Akbal, Türkiye genelinde 24 ayrı merkezde 3 bin 820 olgunun katıldığı kapsamlı araştırmanın sonuçlarını açıkladı. Türkiye verileri oldukça çarpıcı bir tablo ortaya koydu:
- 50 yaş altı olguların kolonoskopi taramasında yaklaşık her 3 olgudan 1'inde polip veya kanser saptanmaktadır.
- Her 5 olgudan 1'inde ise kanser öncüsü adenomatöz polip tespit edilmektedir.
Erken Teşhisin Hayati Önemi
Türk Gastroenteroloji Derneği Üyesi Prof. Dr. Nurdan Tözün, dünyada tarama programlarının titizlikle uygulandığı ülkelerde ileri yaş kolon kanseri vakalarının azaldığını, ancak gençlerde bu oranın yükseldiğini belirtti. "Toplum, tarama testlerinin erken teşhise olanak sağladığı ve ölüm oranlarını azalttığı konusunda bilgilendirilmelidir" diyen Tözün, özellikle ailesinde kanser öyküsü olanlar başta olmak üzere tüm toplumun semptomsuz dönemde teşvik edilmesi gerektiğini vurguladı.
Prof. Dr. Tözün sözlerini şöyle tamamladı: "Kendi verilerimizi değerlendirdiğimizde, kolorektal polip ve kanserin ülkemiz için önemli bir halk sağlığı sorunu olduğunu görüyoruz. Gençlerde kanser öncül lezyonlarının hızla artması çok ciddi bir sorundur. İlerleyen yıllarda genç kalın bağırsak kanserleri, ülkemiz ve dünya için çok daha ciddi bir sorun olmaya adaydır."
Uzmanlar, Sağlık Bakanlığının çalışmaları ve basın yoluyla artan farkındalığın olumlu gelişmeler olduğunu, ancak bu konuda daha fazla çaba gösterilmesi gerektiğini ifade ediyor. Kolon kanseriyle mücadelede erken teşhis ve düzenli taramanın hayat kurtarıcı olduğunun altı çiziliyor.
