Elektronik Sigara Kullanımı Çocuk Yaşlara İndi: Uzmanlar Sessiz Tehdide Dikkat Çekiyor
Elektronik sigara, vape ve ısıtılmış tütün ürünlerinin kullanımı, çocuklar ve gençler arasında endişe verici bir hızla yayılıyor. Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Ayşe Tana Aslan, bu durumu "sessiz bir halk sağlığı tehdidi" olarak nitelendirerek, aileleri ve yetkilileri uyardı.
Çocuklar Hedef Alınıyor
Prof. Dr. Aslan, tütün endüstrisinin bilinçli olarak çocukları ve gençleri hedef aldığını vurguladı. "Aromaları, şeker kokuları, kalem veya USB bellek görünümündeki tasarımlar tesadüf değil" diyen Aslan, bu ürünlerin masum bir görünümle sunularak çocukların ilgisini çektiğini belirtti.
Türkiye'de elektronik sigara ve benzeri ürünlerin ithalatı ve satışı yasal kısıtlamalar kapsamında olsa da, internet üzerinden yürütülen kaçak satış kanalları ve denetimsiz çevrim içi alışveriş ortamları, bu ürünlerin çocuklara ulaşmasına olanak sağlıyor. Prof. Dr. Aslan, yasal düzenlemelerdeki boşluklar ve denetim eksikliklerinin uygulamada ciddi sorunlara yol açtığını ifade etti.
DSÖ Verileri Endişe Verici
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre, 13-15 yaş arası çocuklardan oluşan 12 milyon çocuk, mevcut elektronik sigara kullanımı bildirdi. Bu sayı, 110 ülke genelinde nüfus ağırlıklı ortalama yüzde 6'lık bir yaygınlığa karşılık geliyor. Ancak, veri bulunmayan çocuk grubu dikkate alındığında, bu rakamın gerçekte daha yüksek olabileceği tahmin ediliyor.
DSÖ, elektronik sigaraların tüketici ürünü olarak serbest piyasada yer almasına ve gençlere yönelik agresif pazarlama stratejilerine karşı endişelerini dile getiriyor. Halihazırda 88 ülkede elektronik sigara satın alımı için asgari yaş sınırı bulunmazken, 74 ülkede bu zararlı ürünlere yönelik herhangi bir düzenleme yer almıyor.
"Yasak Tek Başına Yeterli Değil"
Prof. Dr. Ayşe Tana Aslan, yasakların tek başına yeterli olmadığını vurgulayarak, "Denetim yoksa, caydırıcı yaptırım yoksa ve ebeveynler ile öğretmenler bu ürünlerin ne olduğunu bilmiyorsa, kağıt üzerindeki yasakların çocuklar için bir karşılığı olmaz" dedi.
Aslan, elektronik sigaraların çocuklar için çekici kılınmasında, geleneksel sigaraya kıyasla "daha masum bir imajla sunulması"nın etkili olduğunu belirtti. "Çocuğunuzun elinde içi su buharı dolu, güzel kokulu küçük bir cihaz görüyorsunuz. Onun neye maruz kaldığını anlamak için mutlaka uzman olmanıza gerek yok, bu ürünlerin hiçbiri çocuklar için güvenli değil" ifadelerini kullandı.
Acil Önlemler Gerekiyor
Uzmanlar, elektronik sigara kullanımının çocuklar arasında yaygınlaşmasını önlemek için acil önlemler alınması gerektiğini belirtiyor. Bu önlemler arasında:
- Denetimlerin artırılması,
- Kaçak satış kanallarına yönelik yaptırımların güçlendirilmesi,
- Okullarda farkındalık eğitimlerinin yaygınlaştırılması,
- Gençlerin ilgisini çeken aromaların kısıtlanması yer alıyor.
Prof. Dr. Aslan, 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı'nın, çocuklara karşı taşınan sorumluluğu hatırlattığını ifade ederek, "Bu sorumluluk; onlara özgür, sağlıklı ve bağımlılıksız bir gelecek bırakmayı kapsar. Elektronik sigara ve benzeri ürünlerin çocuklara ulaşmasına karşı mücadele, bu sorumluluğun somut bir yansımasıdır" dedi.
Tütün endüstrisi, elektronik sigara ve benzeri ürünleri sosyal medya ve influencer'lar aracılığıyla çocukları hedef alacak şekilde pazarlıyor. Binlerce farklı aroma seçeneği ve çizgi film karakterleri kullanılan tasarımlar, bu ürünlerin gençler açısından cazibesini artırıyor.
