TBMM Adalet Komisyonu'nda kabul edilen 12. Yargı Paketi, Genel Kurul süreci için geri sayıma başladı. Düzenlemede kamuoyunda 'IBAN mağdurları' olarak bilinen banka hesabını kullandıran kişilere yönelik ceza indirimi, miras kalan taşınmazların satışı, hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), bilirkişilik uygulamaları ve yargılama süreçlerine ilişkin önemli değişiklikler yer alıyor. Ancak pakette genel af veya kapsamlı infaz düzenlemesi bulunmuyor.
12. Yargı Paketi ne zaman yasalaşacak?
12. Yargı Paketi, TBMM Adalet Komisyonu'nda kabul edildikten sonra önümüzdeki günlerde Genel Kurul'da görüşülecek. Genel Kurul'da oylanmasının ardından Cumhurbaşkanı'nın onayı ve Resmi Gazete'de yayımlanmasıyla yürürlüğe girecek. Adalet Bakanı Akın Gürlek, paketin kısa sürede yasalaşmasını beklediklerini belirtti.
IBAN mağdurları düzenlemesi ne getiriyor?
Komisyonda kabul edilen düzenleme ile banka hesabını maddi menfaat karşılığında veya başkalarının yönlendirmesiyle kullandıran ancak olayın niteliği bakımından farklı değerlendirilmesi gereken kişiler için ceza indirimi uygulanabilmesinin önü açılıyor. TBMM Adalet Komisyonu Başkanı ve AK Parti İstanbul Milletvekili Cüneyt Yüksel, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, 'Organize dolandırıcılıkla mücadelemizde en küçük bir geri adım söz konusu değildir. Düzenleme yalnızca, suça katkısı banka hesabını veya hesabın kullanılmasını sağlayan bilgi ve araçları vermekle sınırlı kalan kişiler bakımından daha ölçülü bir değerlendirme yapılmasını amaçlamaktadır' ifadelerini kullandı.
HAGB düzenlemesinde neler değişiyor?
Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı doğrultusunda Ceza Muhakemesi Kanunu'nda yapılan değişiklikle, sanığa yüklenen suçtan dolayı hükmolunan ceza 2 yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası ise mahkemece hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilecek. HAGB kararı verilen sanık 5 yıl süreyle denetime tabi tutulacak. Denetim süresi içinde kasıtlı yeni bir suç işlenmemesi ve denetimli serbestlik tedbirine uyulması halinde dava düşecek. Ancak HAGB hükümleri, işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği kötü muamele suçlarında uygulanmayacak.
İdare mahkemelerinde tek hakim dönemi
Teklifle, idare mahkemelerinde tek hakimle çözümlenecek davaların kapsamı genişletiliyor. Konusu 486 bin lirayı aşmayan idari işlemlere karşı açılan iptal davaları ve tam yargı davaları, öğrenciler hakkında tesis edilen disiplin cezası, sınıf geçme, not tespiti, yurt, kredi ve burs işlemlerine karşı açılan davalar, kamu görevlileri hakkında tesis edilen geçici görevlendirme, yolluk, lojman ve izin işlemlerine karşı açılan davalar ile uyarma cezasına karşı açılan davalar tek hakim tarafından karara bağlanacak.
Bilgisayarlarda arama ve el koyma düzenlemesi
Ceza Muhakemesi Kanunu'nda yapılan değişiklikle, bilgisayar ve bilgisayar kütüklerinde arama, kopyalama ve el koyma işlemlerine ilişkin yeni hükümler getiriliyor. Şüphelinin kullandığı bilgisayar ve programlarda arama yapılmasına hakim veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde cumhuriyet savcısı karar verecek. Cumhuriyet savcısı tarafından verilen kararlar 24 saat içinde hakim onayına sunulacak. Hakim, kararını en geç 24 saat içinde verecek. Sürenin dolması veya hakim tarafından aksine karar verilmesi halinde çıkarılan kopyalar ve çözümü yapılan metinler derhal imha edilecek.
İstinaf ve temyiz süreçlerinde değişiklik
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda yapılan değişiklikle, bölge idare mahkemesinin istinaf incelemesinde ilk derece mahkemesi kararını kaldırması üzerine yeniden verdiği kararlar, tebliğinden itibaren 30 gün içinde Danıştay'da temyiz edilebilecek. Ancak tek hakimle görülen davalar, çiftçi mallarının korunması, taşınmaz mal zilyedliğine tecavüzün önlenmesi ve yabancıların uluslararası korunması kanunlarından kaynaklanan davalarda temyiz yoluna başvurulamayacak.
Hakim ve savcı yardımcılarının eğitimi
Hakimler ve Savcılar Kanunu'nda yapılan düzenlemeyle, adli yargı hakim ve savcı yardımcıları ile idari yargı hakim yardımcılarına Anayasa, insan hakları hukuku, ceza hukuku, özel hukuk, idare hukuku, vergi hukuku ve usul hukuku alanlarında eğitim verilecek. Yazılı sınavlarda 100 tam puan üzerinden değerlendirme yapılacak. Sözlü sınavda ise mesleki yeterlilik, hukuki meseleleri kavrama ve çözme yeteneği, özgüven, temsil kabiliyeti ve Türkçeyi etkin kullanma becerisi değerlendirilecek.
Kanuni faiz oranı yeniden belirlendi
Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı doğrultusunda, kanuni faiz oranı yeniden düzenleniyor. Türk Borçlar Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu'na göre faiz ödenmesi gereken hallerde, miktarı sözleşme ile tespit edilmemişse bu ödeme yıllık, TCMB'nin önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde 80'i üzerinden yapılacak. 30 Haziran günü belirlenen oran, önceki yılın 31 Aralık günü uygulanan reeskont oranından 5 puan veya daha çok farklı ise yılın ikinci yarısında bu oran geçerli olacak.
Vesayet altındaki kişilerin mal satışı
Türk Medeni Kanunu'nda yapılan değişiklikle, vesayet altındaki kişinin menfaati gerektirirse değerli şeylerin dışındaki taşınırlar, vesayet makamının talimatı uyarınca Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi'ne entegre elektronik satış portalında açık artırma ile satılacak. Taşınmazların satışı da aynı portalda açık artırmayla yapılacak ve ihale, vesayet makamının onamasıyla tamam olacak. Onama kararı ihale gününden itibaren 10 gün içinde verilecek. Bu hükümler, düzenlemenin yayımı tarihinden itibaren 3 ay sonra yürürlüğe girecek.
Genetik inceleme sonuçlarının gizliliği
Ceza Muhakemesi Kanunu'nda yapılan değişiklikle, genetik inceleme sonuçları kimlik bilgilerinden arındırılmış şekilde mahsus bir sisteme kaydedilecek. Bu bilgiler, kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz süresinin dolması, itirazın reddi, beraat veya ceza verilmesine yer olmadığı kararının kesinleşmesi halinde derhal, diğer hallerde mahkeme kararının kesinleşmesinden itibaren 20 yıl sonunda cumhuriyet savcısının huzurunda yok edilecek.
Kaçak sanık hakkında kovuşturma
Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı doğrultusunda, kaçak sanık hakkında kovuşturma yapılabilecek ancak daha önce sorgusu yapılmamış ise mahkumiyet ve ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilemeyecek. Güvenlik tedbirine karar verilmesi halinde kaçak sanık, savunma hakkını kullanmak istediğini belirterek bizzat hazır bulunmak kaydıyla yargılamanın yenilenmesini talep edebilecek.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda değişiklikler
Teklif, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'ndaki 'Belirsiz alacak davası' hükmünü yürürlükten kaldırıyor. Alacağın sadece bir kısmının dava edildiği durumlarda talep konusu, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikatın sona ermesine kadar bir defaya mahsus artırılabilecek. Duruşmalar arasındaki süre 3 aydan daha uzun olamayacak; ancak bilirkişi incelemesinin uzaması gibi zorunlu hallerde hakim gerekçesini belirterek daha uzun süre belirleyebilecek.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın itiraz yetkisi
Yargıtay ceza dairelerinin yargı yeri belirlenmesi ve görevsizlik kararları hariç tüm kararlarına karşı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, resen veya istem üzerine dosyanın kendisine teslim edildiği tarihten itibaren 3 ay içinde Ceza Genel Kurulu'na itiraz edebilecek. Sanığın lehine itirazda süre aranmayacak.
Tazminat hesaplamalarında faiz düzenlemesi
Türk Borçlar Kanunu'nda yapılan değişiklikle, çalışma gücünün azalmasından veya yitirilmesinden doğan kayıplar ile ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin uğradığı kayıplar nedeniyle hesaplanan tazminat miktarına, zararın meydana geldiği tarihten itibaren kanuni faiz işletilecek. Kazancın bilinemediği döneme ilişkin tazminat miktarına ise karar tarihinden itibaren faiz uygulanacak.
