TBMM Adalet Komisyonu'nda kabul edilen 12. Yargı Paketi, ceza yargılamasından taşınmaz satışlarına kadar geniş bir yelpazede önemli düzenlemeler içeriyor. Pakette, kamuoyunda "IBAN mağdurları" olarak bilinen kişilere yönelik ceza indirimi dikkat çekerken, genel af ve infaz düzenlemesi iddiaları ise resmi açıklamalarla yalanlandı. Teklifin TBMM Genel Kurulu'nda görüşülmesinin ardından yasalaşması bekleniyor.
12. Yargı Paketi Ne Zaman Yürürlüğe Girecek?
TBMM Adalet Komisyonu'nda kabul edilen ve "12. Yargı Paketi" olarak bilinen Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, Genel Kurul'da görüşüldükten sonra yasalaşacak. Kesin yürürlük tarihi, Genel Kurul sürecinin tamamlanmasının ardından netleşecek.
12. Yargı Paketi Maddeleri Neler?
İcra ve İflas Kanunu Değişiklikleri
Yargıtay, bölge adliye mahkemeleri ve ilk derece mahkemelerince verilen para, vekalet ücreti ve yargılama giderlerine ilişkin ilamlar, idare tarafından gecikmeksizin yerine getirilecek. Alacaklı veya vekilinin banka hesap numarasını bildirerek yapacağı başvurudan itibaren en geç 1 ay içinde ödeme yapılmazsa ilamlı icra takibi başlatılabilecek.
Miras yoluyla edinilen ve üçüncü kişilerin mülkiyet hakkı bulunmayan taşınmazlarda ortaklığın satış suretiyle giderilmesi halinde, birinci artırma sadece malik mirasçılar arasında yapılacak. Elektronik satış portalında yapılacak ilanlarda, tekliflerin muhammen kıymetin yüzde 50'sini (mirasçılar arası birinci artırmada yüzde 100'ünü) geçmesi gerektiği belirtilecek. İhale bedelini yatırmayan alıcıya, teklif ettiği bedelin yüzde 5'i oranında idari para cezası verilecek.
Noterlik ve Danıştay Düzenlemeleri
Noterlik evrak ve defterleri, mahkeme, sulh ceza hakimliği ve cumhuriyet başsavcılıklarınca incelenebilecek. Noter, istenen evrakın aslını elektronik ortamda tarayıp güvenli elektronik imzayla imzalayarak gönderecek. Danıştay'daki daire sayısının 10'a düşürülmesi için tanınan süre 23 Temmuz 2026'dan itibaren 4 yıl uzatılırken, boşalan her 2 üyelik için bir üye seçimi uygulamasına 23 Temmuz 2030'a kadar ara verilecek.
İdare Mahkemelerinde Tek Hakimle Çözümlenecek Davalar
İdare mahkemelerinde tek hakimle çözümlenecek davaların kapsamı genişletildi. Konusu 486 bin lirayı aşmayan idari işlemlere karşı açılan iptal ve tam yargı davaları, öğrenci disiplin cezaları (uzaklaştırma ve ilişik kesme hariç), kamu görevlilerinin geçici görevlendirme, yolluk, lojman ve izin işlemleri ile uyarma cezasına karşı açılan davalar tek hakimle karara bağlanacak.
Bilgisayarlarda Arama ve El Koyma
Soruşturmalarda, somut delillere dayanan kuvvetli şüphe ve başka surette delil elde edilememesi halinde, hakim veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde cumhuriyet savcısı kararıyla bilgisayar ve kütüklerinde arama yapılabilecek. Cumhuriyet savcısının kararı 24 saat içinde hakim onayına sunulacak; aksi halde kopyalar ve çözüm metinleri derhal imha edilecek. Veriler, kovuşturmaya yer olmadığı kararı veya mahkeme kararının kesinleşmesinden itibaren 15 yıl sonra yok edilecek.
İstinaf ve Temyiz Yolu Değişiklikleri
Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa gerekçeyi değiştirerek istinaf başvurusunu reddedebilecek. Temyiz edilebilen davalar dışında kalan davalarda, bölge idare mahkemesinin kaldırma kararı üzerine verdiği yeni kararlar 30 gün içinde Danıştay'da temyiz edilebilecek. Ancak tek hakimle görülen davalar, çiftçi mallarının korunması, taşınmaz mal zilyedliğine tecavüz ve yabancıların korunması kanunlarından kaynaklanan davalarda temyiz yoluna başvurulamayacak.
Adli Tıp Kurumu Düzenlemeleri
Adli tıp ihtisas kurulu başkan ve üyeliklerine atanmak için en az tıpta veya diş hekimliğinde uzmanlık ya da alanında doktora şartı aranacak. Görev süresi 4 yıl olarak belirlendi.
Hakim ve Savcı Yardımcılarının Eğitimi
Adli ve idari yargı hakim ve savcı yardımcılarına, Anayasa ve insan hakları hukuku, ceza hukuku, özel hukuk, idare hukuku, vergi hukuku gibi alanlarda eğitim verilecek. Yazılı sınavlar 100 puan üzerinden değerlendirilecek, sözlü sınavda mesleki yeterlilik, ifade yeteneği ve genel kültür ölçülecek.
Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB)
Sanığa yüklenen suçtan dolayı 2 yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezasına hükmedilmesi halinde mahkeme HAGB kararı verebilecek. Sanık 5 yıl denetime tabi tutulacak; bu sürede kasıtlı suç işlenmez ve yükümlülüklere uyulursa dava düşecek. HAGB, işkence, eziyet ve kamu görevlisinin 17. madde kapsamındaki kötü muamele suçlarında uygulanmayacak.
Kaçak Sanık Kovuşturması
Kaçak sanık hakkında kovuşturma yapılabilecek ancak sorgusu yapılmamışsa mahkumiyet kararı verilemeyecek. Güvenlik tedbiri halinde sanık, yargılamanın yenilenmesini talep edebilecek.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın İtiraz Yetkisi
Yargıtay ceza dairelerinin tüm kararlarına (yargı yeri belirleme ve görevsizlik hariç) karşı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, dosyanın tesliminden itibaren 3 ay içinde Ceza Genel Kurulu'na itiraz edebilecek. Sanık lehine itirazda süre aranmayacak.
Tazminat Hesaplamaları
Çalışma gücü kaybı veya ölüm desteğinden yoksun kalma nedeniyle hesaplanan tazminatlarda, kazancın bilindiği dönem için haksız fiil tarihinden, bilinemediği dönem için karar tarihinden itibaren kanuni faiz işletilecek.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu Değişiklikleri
Belirsiz alacak davasına ilişkin hüküm yürürlükten kaldırıldı. Alacağın bir kısmının dava edilmesi halinde talep, tahkikat sonuna kadar bir defaya mahsus artırılabilecek. Duruşmalar arası süre 3 aydan uzun olamayacak; zorunlu hallerde hakim gerekçeli olarak daha uzun süre belirleyebilecek.
IBAN Mağdurları Düzenlemesi
AK Parti ve MHP'nin önergesiyle teklife eklenen maddeye göre, TCK'nin 158. maddesine yeni bir fıkra eklendi. Dolandırıcılık veya nitelikli dolandırıcılık suçlarına iştirak eden, ancak fiili yalnızca banka hesabı veya ödeme aracı bilgilerini başkasına vermekle sınırlı olan kişilere verilecek ceza yarı oranında indirilecek. Düzenleme, suçu planlayan, organize eden veya esas menfaati sağlayan kişileri kapsamıyor.
TBMM Adalet Komisyonu Başkanı Cüneyt Yüksel, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, "Organize dolandırıcılıkla mücadelemizde en küçük bir geri adım söz konusu değildir. Düzenleme yalnızca, suça katkısı banka hesabını vermekle sınırlı kalan kişiler bakımından daha ölçülü bir değerlendirme yapılmasını amaçlamaktadır" ifadelerini kullandı.
12. Yargı Paketi'nde Af ve İnfaz Düzenlemesi Var mı?
Adalet Bakanı Akın Gürlek, yaptığı açıklamalarda 12. Yargı Paketi içerisinde genel af düzenlemesinin yer almadığını net şekilde ifade etti. Ayrıca pakette infaza yönelik bir düzenleme de bulunmuyor. Bu nedenle Covid-19 dönemi infaz düzenlemesinden yararlanamayan hükümlülere yönelik yeni bir çalışma veya kapsamlı infaz indirimi pakette yer almıyor.
