CHP'nin Belediye Köye Dönüşüm İptal Başvurusu AYM Tarafından Reddedildi
Resmi Gazete'nin bugünkü sayısında yayımlanan karara göre, Cumhuriyet Halk Partisi (CHP), 2025 tarihli 7551 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 14. maddesiyle yeniden değiştirilen 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 11. maddesindeki "Nüfusu 2 binin altına düşen belediyeler köye dönüştürülür." düzenlemesinin Anayasa'ya aykırı olduğunu ileri sürerek, iptali için Anayasa Mahkemesi'ne (AYM) başvurdu.
CHP'nin İptal Gerekçeleri
CHP'nin başvurusunda, söz konusu düzenlemenin kamu yararına yönelik olmadığı vurgulandı. Parti, yapılacak dönüşümün belde ya da köylerdeki nüfus kaybını artıracağını ve nüfusun büyükşehirler gibi daha kalabalık idari birimlerde yoğunlaşmasına neden olacağını savundu. Ayrıca, dinamik bir yapıya sahip olan nüfus sayım sistemi verilerine dayalı idari yapıların ani değişimlere uğramasının, hukuki belirlilik ve güvenlik ilkeleriyle bağdaşmadığı ileri sürüldü.
AYM'nin Kararı ve Gerekçeleri
Başvuruyu görüşen Yüksek Mahkeme, düzenlemeyi Anayasa'ya uygun bularak iptal isteminin reddine karar verdi. AYM'nin kararında, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nda veya kanun düzeyinde farklı bir mevzuatta, belediyelerin veya köylerin kurulması ile tüzel kişiliklerinin kaldırılmasına ilişkin hangi makam tarafından hangi usulde karar verileceğine dair bir düzenlemenin bulunmadığı ifade edildi.
Belediyelerin kurulması ve tüzel kişiliklerinin kaldırılmasının kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle yapılmasının anayasal bir zorunluluk olduğu aktarılan kararda, "Bu itibarla kuralda Anayasa'nın 123. maddesine aykırı bir yön bulunmamaktadır." değerlendirmesine yer verildi.
Düzenlemenin Detayları ve Hukuki Çerçevesi
Düzenleme kapsamında, belediyelerin tüzel kişilikleri kaldırılırken, yöre halkının beş yıllık seçim dönemi için ortaya çıkan iradesinin dönem sonuna kadar geçerliliğine dokunulmadığı belirtildi. Tüzel kişiliğin kaldırılmasının ardından da köy tüzel kişiliğinin organlarını oluşturmak üzere seçme hakkını kullanmalarına imkan tanındığı ifade edildi.
5393 sayılı Kanun'un 11. maddesinde, belediyelerin köye dönüştürülmesine ilişkin usul ve esasa ayrıntılı olarak yer verildiği vurgulanan kararda, "Kuralın bu yönüyle kapsamının açık, net ve anlaşılır bir şekilde düzenlendiği sonucuna ulaşılmıştır." denildi.
Kamu Hizmetlerinin Verimliliği Vurgusu
İptali istenen düzenlemenin "daha etkin ve verimli bir kamusal hizmet sağlamak" amacını taşıdığına işaret edilen kararda, şu ifadelere yer verildi:
"Nüfusu 2 binin altına düşen belediyelerin köye dönüştürülmesinin usul ve esaslarının kanunda düzenlendiği ve belediyelerin tüzel kişiliğinin kaldırılmasının ilk mahalli idareler seçimlerinde uygulanmasının öngörüldüğü gözetildiğinde, kanun koyucunun takdir yetkisi kapsamında ihdas edildiği anlaşılan kuralın hukuk devleti ilkesi ile kamu tüzel kişiliğinin kanunla kaldırılması ve mahalli idarelerin özerkliği ilkeleriyle çelişen bir yönü bulunmadığı kanaatine varılmıştır. Anayasa Mahkemesi, açıklanan gerekçelerle kuralın Anayasa'ya aykırı olmadığına ve iptal talebinin reddine karar vermiştir."
Bu kararla birlikte, nüfusu 2 binin altına düşen belediyelerin köye dönüştürülmesi sürecinin hukuki dayanağı teyit edilmiş oldu. AYM'nin kararı, idari yapılanmada verimlilik ve kamu hizmetlerinin etkinliğini ön plana çıkaran bir yaklaşımı yansıtıyor.
