Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar ve Sıfır Atık Vakfı Başkanı Samed Ağırbaş, Sıfır Atık Vakfı ev sahipliğinde dijital haber portallarının yöneticileri ile bir araya geldi. Önceki gün gerçekleşen sohbet programında Bakan Bayraktar, mevcut çalışmalar, jeopolitik gelişmeler ve gündemdeki konulara dair kapsamlı değerlendirmelerde bulundu.
Enerji alanında üç temel mesele
Bakan Bayraktar, enerji alanında Türkiye'nin üç temel mesele ile uğraştığını belirtti. Bunlardan ilkinin artan talep olduğunu vurgulayan Bayraktar, Türkiye'nin büyüyen ekonomisi ve artan nüfusuyla elektriğe daha fazla ihtiyaç duyulacağını ifade etti. Dünyadaki trendlerin elektrikli araçlar ve elektrifikasyon yönünde ilerlediğini belirten Bakan, birinci işlerinin bu artan talebi karşılamak olduğunu söyledi.
İkinci konunun enerji ithalatı olduğunu dile getiren Bayraktar, hem talebin hem de ithalatın arttığını, bunun ekonomi üzerinde bir yük oluşturduğunu kaydetti. Üçüncü olarak ise Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ilan ettiği 2053 net sıfır emisyon hedefine dikkat çekti. Sıfır atık hareketinin Emine Erdoğan liderliğinde bir dünya markasına dönüştüğünü ve Birleşmiş Milletler tarafından sahiplenildiğini ifade eden Bakan, bu sürecin arkasında küresel sürdürülebilirlik akımının bulunduğunu belirtti.
Enerji verimliliği her alana ilaç
Bakan Bayraktar, bu üç ciddi meselede enerji verimliliğinin her birine çözüm sunduğunu vurguladı. Enerjisini verimli kullanan bir Türkiye'ye ihtiyaç olduğunu belirten Bayraktar, Sıfır Atık Vakfı ile enerji verimliliğini önce Türkiye'de, kısa süre içinde ise küresel anlamda farklı bir noktaya taşıyacaklarını söyledi. 86 milyon vatandaşın bu konuda mobilize edilmesi gerektiğini ifade eden Bakan, farkındalığın artırılmasının önemine değindi.
23 Nisan'da çocuklarla bir araya geldiğini hatırlatan Bayraktar, onlardan ailelerine elektrikleri ihtiyaç yoksa kapatmalarını söylemelerini istediğini belirtti. Bu farkındalığın 7'den 70'e herkese yayılması gerektiğini vurgulayan Bakan, 5-7 Haziran'da Sıfır Atık Forumu'nda enerji bakanlarını Türkiye'ye davet edeceklerini, eylül ayında ise bu konuyu küresel zirveye taşıyacak bir başka etkinlik düzenleyeceklerini açıkladı.
En ucuz enerji kaynağı verimli kullanmak
Bakan Bayraktar, en ucuz enerji kaynağının enerjiyi verimli kullanmak olduğunu belirterek, bunun arz güvenliğinde avantaj sağladığını ve yakılmadığında emisyona da katkı sunduğunu ifade etti. Emine Erdoğan'ın bu işi sahiplenmesiyle tüm Türkiye'de farkındalık oluşacağını düşündüğünü söyledi.
Dünya önemli bir kırılma yaşıyor
BAE'nin OPEC+'tan ayrılma kararını değerlendiren Bayraktar, dünyanın önemli bir kırılma yaşadığını belirtti. Enerji piyasalarında ciddi bir arz kesintisi olduğunu vurgulayan Bakan, pandemide bile tüketim ve talebin 11 milyon varil düşmediğini, bu nedenle ciddi bir problem olduğunu ifade etti. Ülkelerin kendi politikalarını belirleme ve OPEC+ karşısında farklı gruplarda yer alma hamlesi içinde olabileceklerini söyleyen Bayraktar, analizlerin yapıldığını ve etkilerin görüleceğini kaydetti.
Hürmüz Boğazı krizine de değinen Bakan, neredeyse 11 milyon varilin dünya sisteminden çıktığını belirtti. Krizin Türkiye'ye maliyetinin vergi boyutunda 600 milyar TL olduğunu ifade eden Bayraktar, petrolün 100 dolar ortalamada devam etmesi halinde yıl sonuna kadar ilave 13,6 milyar dolar, 125 dolar olması durumunda ise 24 milyar dolara çıkacağını açıkladı.
Doruk Madencilik hakkında sert sözler
Bakan Bayraktar, Doruk Madencilik'teki hadisenin önemli olduğunu belirterek, hükümet olarak her şeyi yaptıklarını söyledi. Doruk Madencilik'in Türkiye'nin neresine gittiyse problem ürettiğini ifade eden Bakan, işçi alacakları ve kıdem tazminatı konusunda sürekli gecikmeler yaşandığını, müdahale ettiklerini ancak şirketin bunu alışkanlık haline getirdiğini vurguladı.
Kömür madenlerini yaşatabilmek için birçok teşvik ortaya koyduklarını belirten Bayraktar, ana muhalefetin Yeniköy'deki kömür sahaları için düzenlemeye karşı çıktığını, bunun 3 bin madencinin işsiz kalması anlamına geldiğini söyledi. 2029 sonuna kadar yerli kömürden elektrik üreten santrallere elektrik alım teşviki verdiklerini hatırlatan Bakan, Meclis'ten yetki aldıklarını ve burada bir peşkeş aranıyorsa 30 bin maden işçisine peşkeş çektiklerini ifade etti.
Bayraktar, işçiye borcu olan santrale alım garantisi vermediğini, bacası ve filtresi olmayana teşvik vermediğini, devlete borcu olan santrallerin de istifade edemeyeceğini belirtti. Buna rağmen şirketin işçinin parasını ödemediğini ifade eden Bakan, "Ben bu şirkete bir daha asla ruhsat vermem" dedi.
Yeni enerji mimarisi ve elektrifikasyon
Türkiye'nin enerji politikalarının uzun soluklu olduğunu belirten Bayraktar, etkilerinin orta ve uzun vadede görüldüğünü söyledi. 2050'lere kadar giden bir enerji planı olduğunu ve 5 yılda bir revize edilmesi gerektiğini ifade eden Bakan, dünyanın yapay zeka çağına girdiğini ve bunun yıkıcı etkisinin olacağını vurguladı. Yeni enerji mimarisinde elektrikleşmeyi merkeze koyduklarını belirten Bayraktar, Türkiye'yi elektriklendirdiklerini söyledi.
34 milyon araç olduğunu ve yılda 27 milyon ton dizel tüketildiğini hatırlatan Bakan, dünyada büyük bir dizel krizi olduğunu ifade etti. Yüzde 63 yerlileşmiş elektrik piyasasını büyütmek gerektiğini belirten Bayraktar, yenilenebilir enerji, enerji verimliliği ve elektrik iletim-dağıtım altyapısına 10 milyarlarca dolarlık yatırım ihtiyacı olduğunu açıkladı.
Bölgesel bağlantısallık ve yeni projeler
Bakan Bayraktar, bölge ülkelerini birbirine bağlayan yoğun bir sisteme ihtiyaç olduğunu belirterek, Irak-Türkiye boru hattının Basra'ya uzatılması, Katar gazının Türkiye'ye getirilmesi, Türkmen gazının Hazar geçişli olarak taşınması ve Suudi Arabistan-Ürdün-Suriye üzerinden elektrik iletim hattının Türkiye'ye getirilmesi gibi projelerden bahsetti. Yeni enerji mimarisinde 2035'te 6-8 milyon aracın elektrikli olacağını öngördüklerini söyledi.
Petrol ve doğal gazdan vazgeçmediklerini belirten Bayraktar, günlük 2 milyon varil petrol ve doğal gaza ihtiyaç olduğunu, bu ihtiyacın arttığını ifade etti. Türkiye Petrolleri'nin dışarıda daha etkin olacağını, Somali, Libya, Pakistan, Orta Asya ve Türk cumhuriyetlerinde projeleri olduğunu söyledi. 1 milyon varil/gün hedefi olduğunu belirten Bakan, Venezuela dahil projelere bakıldığını açıkladı.
Akdeniz'den vazgeçilmedi, KKTC'ye doğal gaz boru hattı
Akdeniz'den vazgeçmediklerini vurgulayan Bayraktar, geçmişte 9 derin deniz sondajı yapıldığını ancak Karadeniz gazı gibi bir keşif olmadığını söyledi. Odağın Karadeniz'de üretimi artırmak olduğunu belirten Bakan, yeni sondajlarla yeni keşifler katmaya çalıştıklarını ifade etti. Akdeniz'de aramadan vazgeçilmediğini, KKTC'ye bir doğal gaz boru hattı çalışması içinde olduklarını, BOTAŞ'ın mühendislik çalışması yaptığını açıkladı. Bulunacak gazın Türkiye'ye akışla sunulabileceğini söyledi.
Akkuyu'da sorun yok, Sinop için alternatifler
Akkuyu Nükleer Santrali'nde Ruslarla hiçbir sıkıntı olmadığını belirten Bayraktar, projede ekipman gecikmesi ve finansman sıkıntıları yaşandığını ancak Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin başta olmak üzere Rus devletinin sahip çıkmasıyla aşıldığını ifade etti. 1. ve 2. reaktör için finansman sağlandığını söyleyen Bakan, Sinop için Rusların büyük bir iştahı olduğunu, ancak Çin, Güney Kore ve Kanada gibi alternatif ülke ve teknolojilerle de çalışıldığını belirtti.
Nadir toprak elementleri ve kritik madenler stratejisi
Nadir toprak elementleri konusunda Çin ile çalışma yürüttüklerini ancak Çin'in teknoloji ihracatını yasakladığını belirten Bayraktar, bu teknolojiyi zenginleştirmeye dönük arayışların devam ettiğini söyledi. ABD ve Çin'in güçlü pozisyonu olduğunu, Çin'e bağımlılıktan çıkmayla ilgili yeni bir ittifak çalışması olduğunu ifade eden Bakan, Türkiye'nin kritik madenler strateji belgesi hazırlığı olduğunu ve yakın zamanda duyuracaklarını açıkladı. Nadir toprak elementleri ile ilgili bir kurul oluşturulacağını, ilgili bakanlıklar ve kurumların yer alacağını, Türkiye'nin kritik hammaddelerinin nihai ve ara ürüne dönüştürülmesinin yol haritasının ortaya konulacağını belirtti.
Suriye'de ortak çalışmalar ve uluslararası anlaşmalar
Suriye'de hem maden hem de petrol tarafında ortak çalışmalar olduğunu belirten Bayraktar, kuzeydoğu Suriye'de bazı sahalarla ilgilendiklerini ifade etti. Offshore'da Exxon, Chevron, BP, Shell ve Total ile iş birliği anlaşması imzaladıklarını söyleyen Bakan, BP ile şaşırtıcı bir anlaşma üzerinde çalıştıklarını ve imza aşamasına geldiklerini açıkladı. İtalya Eni şirketiyle de çalışmalar olduğunu belirten Bayraktar, portföy yönetimi yaparak kaynakları etkin tahsis etmeye gayret ettiklerini söyledi.
Sıfır Atık Vakfı Başkanı Samed Ağırbaş'ın değerlendirmeleri
Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş, Bakan Bayraktar'ın enerji alanında kritik dönemlerde kritik roller üstlendiğini belirtti. Gençler arasında en çok sempati duyulan bakanlardan biri olduğunu ifade eden Ağırbaş, enerji verimliliği ve sıfır atığın iki ayrılmaz başlık olduğunu vurguladı. Emine Erdoğan himayelerinde 5-7 Haziran'da Sıfır Atık Forumu'nda yol haritasının ortaya çıkacağını söyleyen Ağırbaş, İstanbul'u dünyadaki sıfır atık ve enerji verimliliği konularının merkezi haline getirmek istediklerini ifade etti. Cumhurbaşkanı Erdoğan liderliğinde enerji alanındaki liderliği Bakan Bayraktar'ın üstlendiğini belirten Ağırbaş, sosyal konularla ilgili çalışmalar yapmaya gayret ettiklerini, Somali'deki çalışmaları gördüğünde gurur duyduğunu söyledi.
