Deneme Süresinde İstifa Eden Sözleşmeli Astsubayların Memur Olma İmkanı
Deneme süresi içinde istifa eden sözleşmeli astsubayların devlet memuru olarak atanması, mevcut yasal düzenlemeler çerçevesinde mümkün görünmemektedir. Bu konu, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve 4678 sayılı Türk Silahlı Kuvvetlerinde İstihdam Edilecek Sözleşmeli Subay ve Astsubaylar Hakkında Kanun kapsamında detaylı şekilde ele alınmaktadır.
Yasal Çerçeve ve Temel Düzenlemeler
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 92. maddesinin üçüncü fıkrasında, "657 sayılı Kanuna tabi olmayan personelden kendi istekleri ile görevinden çekilmiş olanlar, boş kadro bulunmak ve gireceği sınıfın niteliklerini taşımak kaydı ile bu Kanuna tabi kurumlardaki memuriyetlere atanabilirler" hükmü yer almaktadır. Ancak bu maddenin uygulanabilmesi için ilgili personelin asli kamu görevlisi statüsünde olması gerekmektedir.
Sözleşmeli Astsubaylık Statüsü ve Deneme Süreci
4678 sayılı Kanun kapsamında sözleşmeli astsubay olarak istihdam edilecek personelin öncelikle ön sözleşme imzalayarak askeri eğitime alındığı, bu eğitimi başarıyla tamamlaması halinde kendileriyle en az 3 yıllık sözleşme imzalandığı belirlenmiştir. Kanunun 12. maddesinde açıkça ifade edildiği üzere, sözleşmeli subay veya astsubaylar, sözleşme süreleri sona ermeden sözleşmelerini tek taraflı olarak feshedemezler.
Danıştay Kararı ve Yorumlar
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 24/10/2019 tarihli kararında, 657 sayılı Kanunun 92. maddesi kapsamında açıktan memurluğa atanacakların, memuriyetten çekilme veya çekilmiş sayıldıkları tarih itibarıyla adaylıklarının kaldırılmış olması, bir diğer ifadeyle "asli memur" konumunda olmaları gerektiği vurgulanmıştır. Bu bağlamda, kendi özel personel kanununa tabi iken görevden çekilen kamu görevlilerinin de kendi kurumlarında adaylık/deneme devresini geçirmiş ve asli kamu görevlisi statüsüne girmiş bulunmaları zorunludur.
Milli Savunma Bakanlığı Görüşü
Milli Savunma Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün 2/6/2022 tarihli görüş yazısında, deneme süresi içinde olanların aday olarak değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir. Ayrıca, kanunda belirtilen zorunlu çalışma süresi içerisinde (sözleşmeli astsubaylar için en az 3 yıllık olan sözleşme süresi içinde) personelin istifa hakkının bulunmadığı vurgulanmıştır.
Jandarma ve Sahil Güvenlik Komutanlıkları Özelinde Durum
Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığında görev yapan subay, astsubay ve uzman jandarmaların özlük işlerinde 657 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanması öngörülmüştür. Ancak, bu düzenlemeler bir kadroya bağlı olmaksızın sözleşme ile çalıştırılan subay ve astsubayları kapsamamaktadır. Dolayısıyla, ön sözleşme deneme süresi içinde istifa edenlerin 657 sayılı Kanunun 92. maddesi çerçevesinde münhal bulunan bir kadroya atanması mümkün görünmemektedir.
Sonuç ve Değerlendirme
Mevcut yasal düzenlemeler ve yargı kararları ışığında değerlendirildiğinde, deneme süresi içinde istifa eden sözleşmeli astsubayların devlet memuru olarak atanma imkanı bulunmamaktadır. Bu durumun temel nedeni, ilgili personelin henüz asli kamu görevlisi statüsüne geçmemiş olması ve sözleşmeli astsubayların belirli süreler boyunca sözleşmelerini tek taraflı feshedemeyecek olmasıdır. Kamu kurumlarında açıktan atama prosedürü ile memur kadrosuna atanabilmek için, öncelikle ilgili personelin kendi kurumunda adaylık sürecini tamamlamış ve asli statü kazanmış olması gerekmektedir.
