Ramazan'da Oje Kullanımı: Diyanet'in Fetvası ve İbadetlere Etkisi
On bir ayın sultanı Ramazan ayının gelişiyle birlikte, İslam alemini saran manevi atmosferin yanı sıra, ibadetlerin detaylarına ilişkin sorular da zihinleri meşgul etmeye başlar. Özellikle kadınların günlük yaşam pratikleri ile dini vecibeler arasında nasıl bir denge kuracakları, sıkça merak edilen konular arasında yer alır. Bu bağlamda, tırnaklara sürülen ojenin oruç, abdest ve namaz ibadetlerine etkisi, en çok araştırılan meselelerden biridir.
Oje Orucu Bozar mı? Fıkhi Açıdan Detaylı Değerlendirme
Oruç ibadetinin temel prensibi, imsak vaktinden iftar vaktine kadar yeme, içme ve cinsel ilişkiden uzak durmaktır. Bu üç temel yasak, vücudun içine giren, mideye ulaşan veya bedensel bir haz sağlayan durumları kapsar. Modern yaşamın getirdiği kozmetik uygulamalar ise, geleneksel fıkıh kitaplarında doğrudan yer almadığı için, günümüz İslam alimleri tarafından kıyas yoluyla ve ibadetin ruhuna uygunluk açısından değerlendirilir.
Oje konusu, iki ayrı boyutta ele alınması gereken bir meseledir:
- Ojenin doğrudan orucu bozup bozmadığı
- Ojenin abdest ve gusül abdestine engel olup olmadığı
Fıkıh alimleri, orucun bozulması için bir maddenin ağız, burun, kulak gibi doğal yollardan veya sonradan açılan bir yoldan vücudun içine girmesi ve sindirim sistemine veya kana karışması gerektiğini belirtir. Bu temel kural ışığında bakıldığında, oje sürmek tamamen bedenin dış yüzeyinde, tırnak plağının üzerinde gerçekleşen bir işlemdir. Oje, tırnak tarafından emilip kana karışan veya mideye ulaşan bir besin ya da ilaç değildir.
Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu'nun fetvalarına ve İslam alimlerinin ortak görüşüne göre, oruçlu iken oje sürmek orucu bozmaz. Kadınların sahur vaktinden sonra veya gün içinde tırnaklarına oje sürmeleri, oruçlarının sıhhatine herhangi bir zarar vermez. Çünkü burada yeme-içme anlamı taşıyan bir eylem söz konusu değildir. Ojenin kokusunun duyulması da oruca zarar vermez, çünkü kokular aşırı ve kasıtlı çekilmediği sürece orucu bozan şeyler kapsamında değerlendirilmez.
Ojenin Abdest ve Namaz İlişkisindeki Kritik Rolü
Ojenin orucu bozmadığı net bir gerçek olsa da, konunun en can alıcı noktası abdest ile olan ilişkisidir. İslam dininde namaz kılmak veya Kuran-ı Kerim'e dokunmak için abdestli olmak şarttır. Abdestin geçerli olabilmesi için ise, yıkanması farz olan uzuvların kuru yer kalmayacak şekilde suyla temas etmesi gerekir.
Ojenin su geçirmez yapısı, burada devreye girer. Oje, tırnak üzerinde kimyasal bir katman oluşturur ve suyun tırnak yüzeyine ulaşmasını engeller. Bu durum, alınan abdestin veya guslün geçersiz olmasına neden olur. Diyanet'in görüşüne göre, eğer bir kadın abdestliyken oje sürmüşse ve abdesti bozulmamışsa, bu şekilde oruç tutabilir, namaz kılabilir ve ibadetlerini yapabilir. Ancak abdesti bozulduğunda, yeniden abdest alabilmesi için tırnaklarındaki ojeyi mutlaka temizlemesi gerekir. Aksi takdirde, oje varken alınan abdest geçersiz olacağı için, kılınan namaz da geçersiz olur.
Oruç ibadeti namazdan bağımsız bir ibadet olduğu için, ojenin abdesti engellemesi orucun kendisine zarar vermez; ancak bir Müslümanın Ramazan ayında namaz ibadetini aksatmaması tavsiye edildiğinden, oje kullanımı genellikle ibadete engel teşkil eden bir durum olarak algılanır. Yani sorun orucun bozulması değil, ojenin abdeste mani olmasıdır.
Ramazan Ayında Kişisel Bakım ve Pratik Öneriler
Ramazan ayı, maneviyatın zirveye çıktığı bir zaman dilimi olduğu için, müminlerin sadece midelerine değil, tüm davranışlarına ve dış görünüşlerine de bir çeki düzen vermeleri beklenir. Kadınların iftar davetlerinde veya sosyal ortamlarda bakımlı görünme istekleri doğaldır. Ancak ibadetlerin selameti açısından, oje kullanımının zamanlaması büyük önem taşır.
Pratik bir çözüm olarak, kadınların özel günlerinde zaten namaz ve oruçtan muaf oldukları için oje kullanmaları dini açıdan bir sorun teşkil etmez. Ancak temizlendikleri ve ibadete başladıkları günlerde, ojenin su geçirmeyen yapısı nedeniyle sürekli silip sürmek zorlayıcı olabilir.
Son yıllarda su geçiren oje veya helal oje adı altında satılan bazı ürünler piyasada yer alsa da, Diyanet ve fıkıh uzmanları bu konuya temkinli yaklaşmaktadır. Bir maddenin su geçirip geçirmediğinin laboratuvar ortamında kesin olarak kanıtlanması zordur. Eğer kullanılan ürünün suyu tırnağa tam olarak ulaştırdığından yüzde yüz emin olunamıyorsa, ibadeti riske atmamak adına bu tür ürünlerle abdest almaktan kaçınmak daha ihtiyatlı bir davranış olacaktır.
Şüphe duyulan durumlarda, en güvenli yol, abdest almadan önce tırnak üzerindeki her türlü katmanı tamamen temizlemektir. Ramazan ayında oruçlu bir kadının oje sürmesi, orucunu sakatlamaz veya bozmaz. Oruç ibadeti, midenin ve nefsin terbiyesiyle ilgilidir; tırnaktaki boya ile ilgili değildir. Ancak oje, suyun deriye ve tırnağa ulaşmasını engellediği için abdest ve gusle manidir.
Abdesti olmayan bir kişinin namaz kılamayacağı gerçeği, ojeyi dolaylı yoldan ibadet hayatını etkileyen bir faktör haline getirir. Bu nedenle, ibadetlerini eksiksiz yerine getirmek isteyen kadınların, oje sürme zamanlarını abdest durumlarına göre ayarlamaları veya bu mübarek ayda tırnaklarının doğal haliyle kalmasını tercih etmeleri, ibadet huzuru açısından daha isabetli bir yaklaşım olacaktır.
