Engelli Memur Atamalarında Kritik 'Çalışabilir Raporu' Kriteri Netleşti
Engelli kamu personeli alımlarında adayların atanabilmesi için Erişkinler İçin Engellilik Sağlık Kurulu Raporu'nda "Çalışabilir" durumda olduklarını belgelemeleri gerektiği resmi kaynaklarca bir kez daha vurgulandı. Bu kriter, 2026 Engelli Kamu Personeli Seçme Sınavı (EKPSS) ve Kura Başvuru Kılavuzu'nda açıkça yer alıyor.
Yasal Çerçeve ve Zorunlu Kontenjan
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 53. maddesi, kamu kurum ve kuruluşlarının dolu kadrolarının %3'ü oranında engelli personel çalıştırma yükümlülüğü getiriyor. Bu kontenjanın hesaplanmasında, yurtdışı teşkilatlar hariç, ilgili kurumun toplam dolu kadro sayısı esas alınıyor. Engelli personel istihdamının takibi ve denetiminden ise Devlet Personel Başkanlığı sorumlu tutuluyor.
Engelli açığı bulunan kamu kurumları, bir sonraki yıl için yapacakları alımlara ilişkin taleplerini her yılın Ekim ayı sonuna kadar Devlet Personel Başkanlığı'na bildirmekle yükümlü. Yerleştirme işlemleri de yine bu başkanlık tarafından merkezi olarak yürütülüyor.
'Çalışabilir' Raporunun Önemi ve Yönetmelik Tanımı
7 Şubat 2014 tarihli ve 28906 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Engelli Kamu Personel Seçme Sınavı ve Engellilerin Devlet Memurluğuna Alınmaları Hakkında Yönetmelik, engelliyi şu şekilde tanımlıyor:
- Doğuştan veya sonradan engelli olan,
- Bedensel, zihinsel, ruhsal, duyusal ve sosyal yetenekleri bakımından engel oranı %40 veya üzerinde bulunan,
- Ve "çalışabilir" durumda olduğunu mevzuat hükümlerine göre alınacak sağlık kurulu raporu ile belgeleyen kişiler.
İlgili yönetmeliğin 4. maddesinde yer alan bu tanım gereği, çalışabilir durumda olduğunu geçerli bir sağlık kurulu raporu ile belgeleyemeyen adayların, sınava başvurup bir kadroya yerleştirilseler dahi, nihai atamaları yapılmıyor.
Atama Süreci ve Komisyon Değerlendirmesi
Yönetmeliğin 15. maddesine göre, EKPSS sonucuyla bir kamu kurumuna yerleştirilen adaylar, süresi içinde gerekli belgelerle başvuruda bulunuyor. İlgili kurum, atamaya yetkili amirin onayıyla beş kişilik bir değerlendirme komisyonu oluşturuyor.
Bu komisyon, başvuran adayları aranan nitelikler yönünden inceliyor ve uygun bulduklarının atamasını teklif ediyor. Bu süreçte adaylardan başka bir sınav veya mülakat talep edilmiyor. Ataması uygun görülen adaylar, atama başvuru formu doldurarak adli sicil ve askerlik durumuyla ilgili beyanda bulunuyor.
Danıştay Kararı ve Hukuki Dayanak
Konuya ilişkin Danıştay 5. Dairesi'nin 1991 tarihli bir kararında, kamu hizmetinin gerektirdiği ehliyet ve yetkinlik vurgulanıyor. Kararda, medeni hakları kullanma bakımından sınırlı ehliyetsiz durumda bulunan bir kişinin, kamu gücü ve yetkisi kullanılarak yerine getirilen memurluk görevini gereğince yürütemeyeceği belirtiliyor.
Bu hukuki çerçeve doğrultusunda, "çalışabilir" raporu olmayan adayların atanmasının mümkün olmadığı net bir şekilde ortaya konuyor. Adayların, EKPSS'ye başvurmadan önce bu kritik sağlık raporunu temin etmiş olmaları, atama sürecinin sağlıklı işleyebilmesi açısından büyük önem taşıyor.
Gerçeğe aykırı belge verdiği veya beyanda bulunduğu tespit edilen adayların atamaları ise yapılmıyor; yapılmışsa iptal ediliyor ve bu kişiler hakkında Türk Ceza Kanunu hükümleri uygulanıyor.
